POS cihazı kullanım bedelleri ve komisyon oranlarının esnaf üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Günümüzde nakit para kullanımı neredeyse tamamen ortadan kalkmış, kartlı ödeme sistemleri ticaretin vazgeçilmez bir parçası hâline gelmiştir. Vatandaşın kartla ödeme yapmayı tercih ettiği bu düzende esnaf, yasal regülasyonlar ve müşteri talepleri doğrultusunda POS cihazı kullanmaya adeta mecbur bırakılmaktadır. Ancak bu zorunluluk, küçük ve orta ölçekli esnaf için her geçen gün daha ağır bir finansal yük hâline dönüşmektedir.
TCMB'nin yürürlükteki yasal düzenlemelerine göre, banka kartı, ön ödemeli kart ve hesaptan hesaba iş yeri ödemelerinde azami komisyon oranı %1,04 ile sınırlandırılmıştır. Buna karşın, yurt içi kredi kartıyla yapılan peşin işlemlerde bankaların uygulayabileceği azami komisyon sınırı %3,56 seviyesinde kalmaya devam etmektedir. Taksitli işlemlerde ise her bir ek taksit için bu orana 1,78 yüzde puanlık ilave maliyetler eklenmektedir. Bankalar yalnızca bu yüksek kredi kartı POS komisyon oranlarıyla değil; üye iş yerlerinden tahsil ettikleri ve aylık 89 TL ile 300 TL arasında değişen cihaz kullanım, bakım, yazılım ve verimsizlik bedelleriyle de esnafın kâr marjını doğrudan eritmektedir. Esnaf, sattığı üründen henüz net bir kazanç elde edemeden hem bu komisyon kesintilerini karşılamakta hem de POS donanımları için bankalara düzenli ödeme yapmak zorunda kalmaktadır. Bugün gelinen noktada, birçok esnaf için POS sistemi güvenli bir ödeme aracı olmaktan çıkmış, doğrudan nakit akışını boğan sabit bir gider kalemi hâline gelmiştir. Zaten artan kira, vergi, enerji ve personel maliyetleri altında ayakta kalmaya çalışan esnaf, bir de bankaların hiçbir ticari risk almadan her işlemden pay aldığı bu yapıyla karşı karşıya bırakılmaktadır. Kartlı ödeme ve efaturalaşma sistemleri devlet tarafından kayıt dışılığı önlemek adına teşvik edilirken, bu altyapının tüm maliyeti esnafin sırtına yüklenmekte; bankacılık sektörü ise hem komisyon gelirleri hem de yan ücretlerle kazancını katlamaktadır.
Bu adaletsiz düzen; mahalle esnafını devasa zincir marketler ve büyük sermaye karşısında daha da güçsüz bırakmakta, piyasadaki adil rekabet ortamını bozmakta ve yerel ekonomiyi zayıflatmaktadır. Esnaf artan bu finansal maliyetleri karşılayabilmek için ürün ve hizmet fiyatlarını artırmak zorunda kalmakta, bankacılık kesintilerinin faturası dolaylı olarak doğrudan vatandaşa yansımaktadır. Esnafın kaybettiği, bankaların ise garantili kazanç sağladığı bu sistem sürdürülebilir değildir. Kredi kartı POS komisyon oranlarının tavan sınırları makul seviyelere çekilmeli, küçük esnaftan alınan aylık sabit POS cihazı kullanım bedelleri tamamen kaldırılmalı ya da sembolik düzeylere indirilmelidir. Bu doğrultuda, POS komisyonları ve yan maliyetler konusunda esnafi koruyucu acil kamusal düzenlemelerin yapılması artık bir tercih değil, yerel ticaretin bekası için kaçınılmaz bir zorunluluktur. Esnafın maddi kaybını göz önüne alarak bu noktada Anayasamızın 98'nci Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105*nci maddeleri gereğince meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ederim. 28.10.2025
[PDF s. 2: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
AYNI KONUDA
Aynı konuda verilen diğer önergeler
TBMM, aynı konudaki araştırma önergelerini birleştirerek görüşebilir; tek bir araştırma komisyonu kurulabilir.