Motosikletli kuryelerin çalışma koşullarına ilişkin
Kaynak göster
Sevda Karaca Demir (EMEP), 20 Mayıs 2024 tarihinde 7/12103 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 171 gün sonra, 7 Kasım 2024).
Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Motosikletli kuryelerin çalışma koşullarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12103, 20 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12103-motosikletli-kuryelerin-calisma-kosullarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4d4de41a-7c1f-48c0-a251-018f9a3af3f8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 171 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasanın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Balıkesir Üniversitesi Turizm Rehberliği Bölümü öğrencisi 20 yaşındaki Ata Emre Akman, 11 Mayıs 2024 gecesi moto kurye olarak çalıştığı esnada bıçaklanarak öldürülmüştür. Bu cinayet, Gazi Üniversitesi Tarih bölümünde ve İstanbul Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği bölümünde öğrenciyken moto kureylik yapan ve 2022 senesinde benzer şekilde öldürülen 28 yaşındaki Samet Özgül'ü akla getirmiştir.
Kurye Hakları Derneği'nin 5 Ocak 2024'te yayınladığı "2023 Moto Kurye Ölümleri Raporu"nda 2022 yılında 58, 2023 yılında ise 3'ü çocuk 5'i mülteci olmak üzere en az 68 moto kuryenin hayatını kaybettiği ifade edilmektedir. Raporda dikkat çeken hususlardan biri; moto kuryelerin çoğunluğunun 18-28 yaş aralığındaki üniversite öğrenimi yaşında olan gençlerden oluşmasıdır. Yine raporda; ölümlerin haricinde, çok sayıda kuryenin fiziksel ve ruhsal olarak her gün yaralandığı, sağlıklarının tehlike altında olduğu ve iş güvenliğinden uzak çalışma koşullarının çok sayıda hastalığa yol açtığı da vurgulanmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Moto kuryelerin ölüm ve yaralanmalarına sebep olan temel unsurun çalışma koşulları olduğuna dikkat çekilen raporda; hizmetin üretildiği aracın güvenlik açısından risk arz eden, korumasız olduğu ve bu aracın kullanımında güvenlik açısından özel ekipmanların kullanımına ihtiyaç olduğu ifade edilmektedir. Yapılan işin uzun süreli ve aralıksız olarak sürdürmeye uygun bir iş olmadığı ve mevsim şartlarından da doğrudan etkilendiği; buna karşın "çok tehlikeli iş kolu" sınıflandırmasında yer almadığı belirtilmektedir.
Yasal mevzuat gereği işçi sağlığı ve güvenliği kurallarının iş yerlerinde oluşturulmasının olanaksız olduğunu belirtilen raporda; önlem bir yana "hız temelli prim, paket başı ödeme, performans" gibi uygulamalar ve molaların kullandırılmaması nedeniyle kaza ve ölüm riskinin arttığı öne çıkarılmaktadır. Moto kuryeler; insanca çalışma koşullarında, güvenceli, işçi sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin uygulanmasını, emeklerinin karşılığı olan ücreti ve sorunlarına hem yasal mevzuatta hem de uygulamada gerçek çözümler istemektedirler.
Bu itibarla;
SORULAR
Türkiye çapında toplamda kaç moto kurye çalışmaktadır? Bunların şehir, yaş ve cinsiyet dağılımı nasıldır? Kaç moto kurye üniversite öğrencisidir? Kayıt dışı çalıştırılan moto kurye sayısı kaçtır?
2020-2024 yılları arasında iş cinayetinde ölen ve iş kazasına yaralanan, tacize ve saldırıya maruz kalan moto kurye sayısı kaçtır ve yıllara göre dağılımı nedir? Bunlardan kaçı mülteci, kaçı çocuk, kaçı üniversite öğrencisidir?
Moto kurye olarak çalışırken iş cinayetinde hayatını kaybeden kişilerin ölümleri, iş kazası kapsamına girmekte midir? Değilse iş kazası kapsamına alınmasına ilişkin Bakanlık olarak bir çalışmanız var mıdır?
Moto kuryelerin meslek hastalıkları ne şekilde belirlenmektedir? 2020-2024 yılları arasında meslek hastalığı kaydı yapılan moto kurye sayısı kaçtır?
Hastalık, fırtına, şiddetli yağış ve kaza kurumunda dahi siparişlerin yerine ulaştırılması için baskı yapılarak kuralsız ve esnek çalıştırılan moto kuryelerin çalışma yaşamları ne şekilde denetlenmektedir?
İşçi sağlığı ve güvenliği konusunda denetimsiz bırakılan moto kuryeler için "çok tehlikeli iş kolu" sınıfına alınması için bir çalışmanız bulunmakta mıdır? Moto kuryelerin çalışma koşulları ve İSG denetimleri yasaların uygulanmasını, denetlemesi ve yeni yasal güvenceler için ne tür adımlar atmayı planlamaktasınız?
TBMM İletişim : 0312 420 60 22-23
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 27.05.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1433943 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Gaziantep Milletvekili Sayın Sevda KARACA tarafından yöneltilen 7/12103 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"İşyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından yer aldığı tehlike sınıfları 26/12/2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin ekinde yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi'nde belirtilmiş olup bir işyerinin tehlike sınıfı belirlenirken, işyerinin esas faaliyeti dikkate alınmaktadır.
Bu Tebliğde kurye faaliyetleri "33.20: Diğer posta ve kurye faaliyetleri" dörtlü kodunun altında bulunan 53.20.08: Gıda, mobilya vb. satın alınan şeylere ilişkin evlere dağıtım faaliyetleri (şehir içi yük taşımacılığı ve evden eve nakliyat vb. hariç), 33.20.09: Kurye faaliyetleri (kara, deniz ve hava yolu ile yapılanlar dâhil, evrensel hizmet yükümlülüğü altında postacılık faaliyetleri hariç) ve 53.20.10: Paket ve koli gibi kargoların toplanması, sınıflandırılması, taşınması ve dağıtımı faaliyetleri (dökme yükler ve evrensel hizmet yükümlülüğü altında postacılık faaliyetleri hariç) altılı kod ve tanımlarıyla ifade edilmekte olup "53.20.08' ve 52.20.10" kodu "tehlikeli', 53.20.09' kodu 'az tehlikeli" sınıfta yer almaktadır.
Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan tefiiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilmektedir.
Bununla birlikte, sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun tespiti, sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi ve gerekli görülen hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbi sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi suretiyle, "Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği" esas alınarak Kurum sağlık kurulları tarafından yapılmaktadır. Söz konusu Yönetmeliğin 17. maddesine göre; hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Meslek Hastalıkları Listesine (Ek-2) göre tespit ve tayin edilmektedir. Söz konusu hükme göre, moto kuryelerin yakalandığı hastalıkların meslek hastalığı sayılabilmesi için Kurum Sağlık Kurulunca hastalığın meslek hastalığı olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, iş kazalarına ilişkin veriler Sosyal Güvenlik Kurumunun resfhi Ynternet sayfasında
(www.sgk.gov.tr) yayımlanmaktadır."
Prof. Dr. Vedat BIKHAN Bakan
Ayrıntılı bilgi için irtibat: Soru Önergeleri Birimi
Çankaya / ANKARA Telefan: (2191 906 &N AN