Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin
Kaynak göster
Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti), 3 Mart 2025 tarihinde 7/24785 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 135 gün sonra, 16 Temmuz 2025).
Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti, Adana). “Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24785, 3 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24785-dogu-akdeniz-bolgesi-nde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a8ec8a57-1388-4990-b38d-0195603591a4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 135 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 131 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü? nün 96'ncı maddeleri gereğince T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Ülkemizin tarımsal üretiminde önemli bir yere sahip olan Adana, Mersin ve Hatay illerimiz, Ocak ayındaki kuraklık felaketinin ardından şimdi de şiddetli bir zirai donla karşı karşıyadır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre bölgede sıcaklık -10 dereceye, yüksek kesimlerde ise -14 dereceye kadar düşmüş, bu durum tarımsal üretime büyük zarar vermiştir. Özellikle şeftali, kayısı gibi sert çekirdekli meyvelerin sezonu başlamadan bitmiş; ejder meyvesi, soğan, patates, marul, karpuz gibi temel ürünler büyük ölçüde zarar görmüştür. Bu durum hem iç piyasayı hem de ihracatı olumsuz etkileme riski doğurmuştur.
Narenciye üreticileri erken hasat yaparak belirli ölçüde zararlarını azaltabilmiş olsa da, örtü altı tarımla uğraşan çifiçiler seralarında sabaha kadar nöbet tutarak ve ısıtma yöntemleri kullanarak kayıplarını minimize etmeye çalışmaktadır. Ancak tüm çabalara rağmen çiftçilerimiz ciddi ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kalmış ve yeni ekim yapabilmeleri için acil destek ihtiyacı doğmuştur. Acilen don zararının tespiti yapılarak, Doğu Akdeniz"in tamamının afet bölgesi ilan edilmesi ve çiftçilerimizin borçlarının ertelenmesi, nakden afet ödemesi yapılması, geçen yıldan hak edilen desteklerinin ivedilikle ödenmesi ve mazot, gübre, tohum desteği sağlanması gerekmektedir. Çiftçilere yönelik zamanında ve yeterli destek sağlanmadığı takdirde, tarımsal üretimde meydana gelecek daralma gıda fiyatlarını daha da artıracak, bu da tüketiciye doğrudan yansıyacaktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yaşanan zirai don afetinin, tarımsal üretime etkileri ve çiftçilerin sorunları hakkında Bakanlığınızca yapılan bir değerlendirme var mıdır? Varsa, bu değerlendirmenin sonuçları nedir?
Adana, Mersin ve Hatay illerimizde yaşanan zirai don felaketi nedeniyle kaç dekar tarım arazisi Zarar görmüştür? Bakanlığınızın güncel tespitleri nelerdir? 0
Doğu Akdeniz Bölgesi'nin tamamının afet bölgesi ilan edilmesi ve don nedeniyle mağdur olan çiftçilerin Tarım Kredi Kooperatifleri ve bankalara olan borçlarının faizsiz olarak ertelenmesi yönünde bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
Üreticilerimizin geçmiş yıllara ait tarımsal desteklemelerinin (mazot, gübre, tohum vb.) acilen ödenmesi hususunda Bakanlığınızın bir girişimi olacak mıdır?
Devletdestekli bitkisel ürün sigortalarında zirai don riski isteğe bağlı olarak sigortalanmaktadır. TARSİM, don teminatı kapsamında hava sıcaklığının 09C'nin altına düşmesi sonucu meydana gelen miktar kayıplarını poliçede belirtilen şartlar çerçevesinde "karşılamaktadır. Çiftçilerimizin sigorta maliyetleri ve teminat kapsamıyla ilgili yaşadığı sıkıntıları gidermek adına yeni bir düzenleme yapılması düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip ililçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9067 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 65 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 965 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve "05 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila "015 oranlarında ve tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 610 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 9635i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız Kırsal Kalkınma Yatırımları kapsamında sisleme makinesi, ısıtma sistemleri, don pervanesi, sulama sistemleri gibi don ve doluyu önleme ile gölgelemeye yönelik file ve/veya plastik/polimer örtü ile çiftçi bilgilendirme sistemlerine (zirai don, aşırı yağış, dolu vb.) ilişkin projelere 9050 hibe oranında destek verilmektedir.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren "025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımızca, don zararının meydana geldiği belirtilen Adana, Mersin, Hatay ve Osmaniye illerini kapsayan Doğu Akdeniz bölgesinde 2025 yılında "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" kapsamında; muhtelif projelerde olmak üzere toplam 75 milyon TL Bakanlık katkılı 18 adet alt proje ile üreticilere (çiftçilere) en fazla 9675 hibeli olacak şekilde tohum ve fide temini sağlanması planlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan