Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin
Kaynak göster
Burhanettin Kocamaz (İYİ Parti), 3 Mart 2025 tarihinde 7/24786 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 92 gün sonra, 3 Haziran 2025).
Burhanettin Kocamaz (İYİ Parti, Mersin). “Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/24786, 3 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-24786-dogu-akdeniz-bolgesi-nde-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8aedf802-fdb1-41f8-abb4-019560bc1024
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 92 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 88 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
CAN,
Türkiye'yi etkisi altına alan soğuk hava dalgası birçok ilimizde olduğu gibi Mersin ilimizde de etkili olmuştur. Bazı ilçelerde eksi 10-14"lere kadar düşen hava sıcaklıkları zirai dona neden olmuş ve ne yazık ki çiçeklerini açmış sert çekirdekli meyvelerde ve sebzelere büyük bir zarar vermiştir. Çiftçiler gece-gündüz demeden aralıksız ateş yakmalarına ve dumanlama yapmalarına rağmen ürünlerini zirai dona karşı koruyamamıştır. Bazı bölgelerde zirai don nedeniyle bırakın üzerindeki meyve çiçeğini, ağaçlar kuruma noktasına gelmiş, önümüzdeki yıl da meyve veremez hale gelmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Tarsus'ta zirai don afeti maalesef başta sert çekirdekli meyveler olmak üzere 140 bin dönüm arazide ekili olan şeftali, nektarin, erik, kayısıda yüzde 100 zarara uğramış tomurcukları bile dondurmuştur. Ayrıca sebze ekili alanlarda Karpuz, patlıcan, kabak, marul, patates, brokoli, kırmızı lahana, ve benzeri ürünlerin açık alanlarda tamamını serada ekili olan alanlarda yüzde 70'ini maalesef yine donarak telef olmuştur, ayrıca dalında toplanmayan meyvelerin tamamı donmuştur. 40 bin dönüm Nar,135 bin dönüm Narenciye ürünlerinde erkenci limon, portakal, mandalina, ve benzeri ürünlerde çiçek dönemi ve meyve gözlerine büyük ölçüde zarar vererek rekolte kayıpları yaşanmasına yol açmıştır. Sadece bizim Tarsus ilçemizde ilk etapta tespit edebildiklerimiz bunlar. Mersin merkez ve Erdemli ilçemiz ile Çukurova'da benzer durum yaşanmıştır.
Çukurova?da zirai don yüzünden zarar çok büyüktür. Başta Mersin olmak üzere zirai don yaşanan bölgeler acilen afet bölgesi ilan edilmeli, tespitler hızlı bir şekilde yapılmalı, çiftçilerimizin zararları telafi edilmelidir. Yüksek girdiler ve düşük satış fiyatları nedeniyle geçen yıl zaten yüzleri hiç gülmeyen çiftçilerimizin bu yıl da bu zararın altından tek başlarına kalkmaları mümkün değildir. Ayrıca tarım sigortası yaptıranların sözleşmesinde sadece dolu afeti yer almaktadır.
Bu bilgiler ışığında;
SORULAR
Mersin'de etkili olan ve başta sert çekirdekli meyveler olmak üzere sebzelere ve ekili hemen hemen her ürüne büyük zarar veren zirai don konusunda bölgede herhangi bir tespit yapılmış mıdır? Yapılmış ise yapılan bu tespitin sonuçları nelerdir?
Geçen yıl yüksek girdi ve düşük fiyat politikası nedeniyle ürünlerini maliyetlerin bile altında satmak zorunda kalan ve bu nedenle bankalara, tarım kredi kooperatifine ve piyasaya olan borçların ödeyemeyen çiftçilerimiz bu yıl da zirai don nedeniyle büyük bir mağduriyetle karşı karşıya kalmıştır. Bu nedenle, zirai don yaşanan bölgeleri afet bölgesi ilan ederek, çiftçilerimizin yaşadıkları bu mağduriyeti ve zararlarını telafi etmeyi düşünüyor musunuz? Çiftçilerimizin bankalara ve tarım kredi kooperatifine olan borçlarını faizsiz bir şekilde ertelemeyi ve yeniden ekip yapmaları için öncelikle faizsiz ve uzun vadeli kredi sağlamayı planlıyor musunuz? Bu konuda herhangi bir çalışmanız var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 905 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 965 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 945 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve 905 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila 015 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9410 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9425 ile 96359i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren "o25 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 7020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
Bakanlığımızca, don zararının meydana geldiği belirtilen Adana, Mersin, Hatay ve Osmaniye illerini kapsayan Doğu Akdeniz bölgesinde 2025 yılında "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" kapsamında; muhtelif projelerde olmak üzere toplam 75 milyon TL Bakanlık katkılı 18 adet alt proje ile üreticilere (çiftçilere) en fazla 9675 hibeli olacak şekilde tohum ve fide temini sağlanması planlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan