Bir sendikanın gerçekleştirdiği etkinlik hakkında Bakanlıkça yapılan açıklamaya ilişkin
Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 14 Mart 2025 tarihinde 7/26110 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 9 Mayıs 2025).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “Bir sendikanın gerçekleştirdiği etkinlik hakkında Bakanlıkça yapılan açıklamaya ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26110, 14 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26110-bir-sendikanin-gerceklestirdigi-etkinlik-hakkinda-bakanlikca-yapilan-aciklamaya-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3b066e0f-c2d7-4164-ba72-0195a3208bdd
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Semra ÇAĞLAR GÖKALP Bitlis Milletvekili
Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen)'nın, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dikkati çekmek amacıyla okullarda bir ders "Toplumsal Cinsiyet Eşitliği" dersi yapma kararına karşı Milli Eğitim Bakanlığı, müfredat dışında ders yapılamayacağını açıklayarak sendikanın anayasal hakkını engellemiştir. Bakanlığın sitesinde yer alan açıklamada "Eğitim öğretim kurumlarımızda, ilgili mevzuatımızla çerçevesi belirlenerek Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığımızca onaylanan müfredat dışında herhangi bir konunun ders içeriği olarak belirlenmesi veya okutulması mümkün değildir. Sendikal özgürlüklerin kullanıldığı iddiasıyla anayasaya, yasalara ve toplumsal değerlere aykırı davranışlarda bulunarak sendikal faaliyetlerin özüne zarar veren kişi ve kurumların eylem ve açıklamalarına asla müsamaha gösterilmeyecek, gerekli adli ve idari süreçler yürütülecektir" denilmiştir. Ancak Bakanlığın, çeşitli tarikat ve cemaatlerle imzalanan protokoller doğrultusunda bu yapıların eğitim kurumlarında etkinlikler düzenlemesine izin verdiği de bilinmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Eğitim politikaları demokratik, eşitlikçi ve cinsiyet özgürlükçü bir perspektifle yürütülmediği durumlarda toplumsal birçok sorun gün geçtikçe büyüyerek devam edecektir. Eğitim, toplumu ileriye taşıyan temel bir unsurdur ve bireylerin eşit fırsatlarla eğitime erişimini sağlamak, ayrımcılığı önlemek, toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmek demokratik bir devletin temel sorumluluklarındandır. Toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi, bireylerin haklarını tanıması, ayrımcılıkla mücadele etmesi ve demokratik değerlere dayalı bir toplumun inşasına katkı sağlaması açısından kritik öneme sahiptir.
Buna karşın, müfredatta yer almayan ancak tarikat ve cemaatlerin etkinlikleri aracılığıyla eğitime müdahil olmasına izin verilmesi, ancak başta kadına yönelik şiddetin son yıllarda oldukça artması olmak üzere cinsiyet eşitliği farkındalığını geliştirecek eğitim çalışmalarının yasaklanması eğitimin laik, bilimsel ve eşitlikçi niteliğini zedelemekte ve toplumsal barışa Zarar vermektedir. Devletin eğitim politikaları, bireylerin özgürlük alanlarını genişleten, toplumsal cinsiyet eşitliğini güçlendiren ve hiçbir ayrımcılığa müsamaha göstermeyen bir anlayışla yürütülmelidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
MEB, müfredat dışı olduğu gerekçesiyle "Toplumsal Cinsiyet Eşitliği" dersinin verilmesine izin vermezken, müfredatta yer almayan ancak çeşitli tarikat ve cemaatler tarafından gerçekleştirilen etkinliklere nasıl izin vermektedir? Bakanlık, eğitimin tarafsız ve bilimsel olması gerektiği ilkesini göz önünde bulundurarak aynı şekilde tarikat ve cemaatlerle yapılan protokolleri iptal etmeyi düşünmekte midir? Eğitim politikalarında şeffaflık ve eşitlik ilkeleri doğrultusunda, MEB tarafından tarikat ve cemaatlerle yapılan protokoller kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
MEB'in müfedat dışı ders ve etkinliklere yönelik tutumu hangi kriterlere dayanmaktadır?
Kadına yönelik şiddet ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin gün geçtikçe arttığı gözönüne alındığında bakanlığınızca okullarda toplumsal cinsiyet eşitliği eğitiminin müfredata eklenmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılması planlanmakta mıdır?
Bakanlık açıklamasının "Sendikal özgürlüklerin kullanıldığı iddiasıyla anayasaya, yasalara ve toplumsal değerlere aykırı davranışlarda bulunarak sendikal faaliyetlerin özüne Zarar veren kişi ve kurumların eylem ve açıklamalarına asla müsamaha gösterilmeyecek, gerekli adli ve idari süreçler yürütülecektir" kısmında bahsi geçen "anayasa, yasalar ve toplumsal değerler" hangileridir? Nefret suçlarının arttığı bir dönemde önleyici bir adım olarak katkı sunacak olan toplumsal cinsiyet eğitimi neden yasaya aykırı gerekçesiyle engellemektedir? Bakanlık "toplumsal cinsiyet eşitliği" kavramından ne anlamaktadır? İlgili cümlede ifade edildiği üzere eğitim emekçilerine adli ve idari soruşturma açılmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 04/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1591763 sayılı yazınız
c) 18/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1600185 sayılı yazınız
ç) 24/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602858 sayılı yazınız d)24/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602995 sayılı yazınız.
e) 26/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1603709 sayılı yazınız.
1) 27/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1605457 sayılı yazınız
A) SIR Ge 16 Yİ) Gy 123 MSN Ge 03 V2S163 6c133 . A71Ş937. GE SMS 74935 4/0610) - 2619
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)'de kayıtlı yazıyla iletilen Bitlis Milletvekili Hüseyin OLAN'ın 7/24241, Balıkesir Milletvekili Serkan SAR'nın 7/24536, Mardin Milletvekili
Beritan GÜNEŞ ALTIN"ın 7/25199, İzmir Milletvekili İbrahim AKIN"ın 7
/25691, Ankara
Milletvekili Mesut DOĞAN"ın 7/25783, Diyarbakır Milletvekili M. Sezgin TANRIKULU'nun 7125932, Hatay Milletvekili Nermin YILDIRIM KARA'nın 7/25935, İstanbul Milletvekili A. Sibel YANIKÖMEROĞLU'nun 7/25936, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/25937,
Gaziantep Milletvekili Sevda KARACA'nın 7/26109 ve Bitlis Milletvekili S emra ÇAĞLAR
GÖKALP'in 7726110 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ekte sunulmuştur.
Milli E&itim Bakanı
Yata MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI OO eğin Strateji Geliştirme Başkanlığı (0 sizi mia NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatınca eğitim ve öğretime destek olacak şekilde her türlü kaynağın ve iş gücünün kullanılması amacıyla resmi kurum ve kuruluşlar, çeşitli firma, şirket, denek, vakıflar ve tüzel kişiler ile işbirliği protokolleri imzalanabilmektedir. Söz konusu tüzel kişiler, İçişleri Bakanlığının ilgili birimleri tarafından Anayasa başta olmak üzere 3737 sayılı Vakıflar Kanunu, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilip kabul edilmesi durumunda hukuki tüzel kişilik yapısı kazanan sivil toplum kuruluşları da (STK) olabilmektedir.
Bu kapsamda, ülkemizin tüm illerinde birbirinden farklı alanlarda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarla protokol imzalanabildiği gibi yerel düzeyde faaliyet gösteren kuruluşlarla da işbirliği yapılmaktadır. TEMA Vakfı, Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı, Hacı Ömer Sabancı Vakfı, Öğretmen Akademisi Vakfı, Doğal Hayatı Koruma Vakfı, Elginkan Vakfı, Türk Tekstil Vakfı, Türkiye Gençlik Vakfi (TÜGVA), Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı, Sevda-Cenap And Müzik Vakfı, Ahbap Derneği, Türk Eğitim Derneği, Serebral Palsili Çocuklar Derneği, Kuaförler Derneği, Klasik Sanatlar Derneği, Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Futbol Federasyonu, Türkiye Özel Sporcular Spor Federasyonu, Türkiye Görme Engelliler Spor Federasyonu iş birliği yürütülen kurum ve kuruluşlardan sadece birkaçıdır.
Bu protokoller aracılığıyla öğrencilerimizin akademik başarılarının yanı sıra sosyal, kültürel ve sanatsal gelişimlerine katkı sağlanmaktadır. Ayrıca hayırseverlerle gerçekleştirilen protokoller yoluyla okul ve kurum binaları inşa edilmekte, binalarımızın ve sınıflarımızın tefrişatı sağlanmaktadır.
Anayasa'da teminat altına alınan temel hak ve hürriyetlerden herkesin azami düzeyde yararlanabilmesi için bütün vatandaşlarımız üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür. Bakanlık olarak sendikal özgürlüklerin kullanılmasını desteklerken diğer yandan okullarımıza emanet edilen öğrencilerimizin eğitim öğrenim hakkından sağlıklı ve verimli bir biçimde yararlanmalarını sağlamak kamusal sorumluluğumuzdur. Bununla birlikte Bakanlığımız mevcut sendikaların tamamını, eğitim politikalarının hayata geçirilmesinde bir paydaş olarak görmekte, üyelerinin hukuklarını korumaya yönelik demokratik söylem ve eylemlerini desteklemektedir. Ancak öğretmen ve idarecilerimizin sendikal özgürlüklerini kullanırken öğrencilerimizin temel eğitim hakkını ihlal etmemeye dikkat etmeleri, eğitim ve öğretim hizmetinin gerektiği gibi yürütülmesine öncelik vermeleri, demokratik haklarını eğitim ve öğretimi aksatmayacak yollarla kullanmaları önem arz etmektedir.
Temel hak ve özgürlükleri koruma altına alan ulusal ve uluslararası tüm metinler, hakların başkalarının hak ve özgürlüklerini kısıtlayıcı biçimde kullanılamayacağını da özellikle vurgulamaktadır. Sınırlanabilir bir hak olan sendika hakkı Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin sınırlama rejimine tabidir. Nitekim Anayasa'nın 51. maddesi ile ikinci ve izleyen maddelerinde sendika kurma hakkına yönelik sınırlamalara da yer verilmiştir. Sendikal hakların; milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık, genel ahlak ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması noktasında sınırlanabileceğinin altı çizilmiştir. Aynı şekilde uluslararası literatür ve metinlerde de hiçbir hakkın kullanımında başka birisinin temel hak ve hürriyetlerinin ihlal edilmeyeceği ilkesi genel bir kural olarak kabul edilmiştir. Bu ilke demokratik toplum düzeninin ve hukuk devletinin gerekliliklerinden biridir. Daha açık bir
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı he YUZYILI ifadeyle, sendikal hakların sınırlarının da diğer tüm hak ve özgürlüklerde olduğu gibi başkalarının hak ve özgürlüklerinin başladığı yer itibarıyla belirlenmesi demokratik toplum düzenin gereğidir.
Bu kapsamda tüm demokratik ülkelerde olduğu gibi Anayasamız da eğitim hakkını korunması gereken en temel insan haklarından birisi olarak kabul etmiştir. Anayasa'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde yer alan "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." ifadesiyle bu hak güvence altına alınmıştır. Başka hiçbir hakkın kullanımında bireylerin eğitim ve öğrenim hakkının sınırlandırılması hem anayasal olarak ve hem de uluslararası insan hakları belgeleri açısından mümkün değildir. Bununla birlikte sendikal hakların kullanılması, "Temel hak ve hürriyetlerin niteliği" başlıklı 12. maddesinde yer alan "Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder." hükmü doğrultusunda tüm hakların kullanımında olduğu gibi evrensel ilkeler kapsamında değerlendirilmiştir. Sendikal haklar, örgütlenme özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkını içermekte olup kamu hizmetlerinin nasıl yürütüleceğinin çerçevesini ise mevzuat belirlemektedir. Ulusal ve uluslararası normlarda sendikal hakların kullanımı, kamu hizmetlerini keyfi biçimde yürütmek anlamına gelmemektedir. Sendikal hürriyet iddiasıyla yürütülen ötekileştirici, ayrıştırıcı, kamplaştırıcı ve illegal faaliyetlerin "sendikal özgürlük" kavramını dejenere ettiği ve özüne zarar verdiği de açıktır. Netice itibarıyla, sendikal özgürlüklerin kullanımı anayasa başta olmak üzere yürürlükteki mevzuata ve toplumsal değerlere paralel bir biçimde yürütülmek durumundadır.
Kadın ve erkeklerin toplumdaki hak ve fırsatlardan eşit şekilde yararlanmaları; eğitim, sağlık ve istihdam gibi temel alanlarda eşit fırsatlara sahip olmaları ve ayrımcılığa uğramamaları öğretim programları ve ders kitaplarında öncelikle esas alınmaktadır. Bunun yanı sıra toplumda üstlendikleri roller ve karşılaştıkları durumlar ise sorumluluk ve firsat eşitliği ilkeleri doğrultusunda ele alınmaktadır. Bu bağlamda uygulanmakta olan haftalık ders çizelgelerinde soru önergesinde ifade edilen başlıkta bir ders bulunmamaktadır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında geliştirilen öğretim programlarının çerçevesini oluşturan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni'nde; ötekileştirici veya ayrıştırıcı bir tutumu önleyen; hak ve özgürlükleri, eşitliği, etik davranmayı, hakkaniyeti, ön yargısızlığı, ölçülülüğü ve liyakati kapsayan "adalet" değeri ele alınmaktadır.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli "Erdem-Eylem-Değer Çerçevesi DI. Adalet" değeri başlığı altında "Hak ve özgürlüklerini bilmek ve korumak, Hakkaniyetli davranmak, Ölçülü ve dengeli olmak, Liyakate önem vermek" eylemleri vurgulanırken eylemler; "Hak ve özgürlüklerinden yararlanırken diğer insanların haklarını da savunur. ", "Toplumsal hayatta kadın ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğunu bilir. ", "Bireysel farklılıkların haklardan yararlanmaya engel olmaması gerektiğini bilir. ", "Adalet ve eşitlik kavramlarını ayırt eder." ve "Yeterliğe göre yapılan tercihlerin adil olduğunu fark eder. " şeklinde ifadesini bulan doğru yolu izleme, denge, dürüstlük ve tarafsızlık anlamlarını içeren adalet kavramı, hak ve eşitlik temelli bir anlayış ile ele alınmıştır. Öte yandan Talim ve Terbiye Kurulu Kararları doğrultusunda Bakanlığımızca onaylanan öğretim programları dışında gerek soru önergesine konu gerekse de başka herhangi bir konunun ders içeriği olarak belirlenmesi ve/veya işlenmesi yasal olarak mümkün değildir.
Bakanlığımızın 10.03.2025 tarihli basın açıklamasında belirtildiği üzere sendikal özgürlüklerin kullanıldığı iddiasıyla Anayasa'ya, yasalara ve toplumsal değerlere aykırı
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN
1 Gelisti 5 YÜZYILI Strateji Geliştirme Başkanlığı DO İnak SN P ELMA n Z (a7 çen li A * Göleİzl e? z 1. 0 izi TAE davranışlarda bulunarak sendikal faaliyetlerin özüne zarar veren kişi ve kurumların eylem ve açıklamalarına asla müsamaha gösterilmeyeceği, gerekli adli ve idari süreçlerin yürütüleceği belirtilmiştir. Bu bağlamda, basın açıklamasında yer alan hususlara aykırı davranıldığı yönünde ihbar ve şikâyetlere istinaden gerekli iş ve işlemler yürütülecektir.