İtfaiye personelinin mali ve özlük haklarında iyileştirme yapılması talebine ilişkin
Kaynak göster
Şenol Sunat (İYİ Parti), 31 Temmuz 2025 tarihinde 7/31867 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 141 gün sonra, 19 Aralık 2025).
Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “İtfaiye personelinin mali ve özlük haklarında iyileştirme yapılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31867, 31 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31867-itfaiye-personelinin-mali-ve-ozluk-haklarinda-iyilestirme-yapilmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9c7c53d0-9329-4f87-b67b-0198742f6245
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 141 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sn. Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
İtfaiyecilik, yalnızca yangın söndürmekten ibaret olmayan; arama-kurtarma, afet müdahalesi, patlama ve kimyasal sızıntı gibi birçok riskli alanda görev yapan, yüksek fiziksel ve zihinsel dayanıklılık gerektiren, kamusal değeri yüksek bir meslektir. Ancak Türkiye'de bu hayati görevi yürüten binlerce itfaiye personeli, hala yasal bir meslek tanımına sahip olmadan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Genel İdari Hizmetler" sınıfında, "büro memuru" statüsünde değerlendirilmekte, yönetmeliklere bağlı olarak çalışmaktadır.
Bu nedenle şehitlik hakkı, ölüm ve maluliyet tazminatı, yıpranma payı, erken emeklilik, görev tanımı ve ruh sağlığı hizmetleri gibi en temel haklardan mahrum bırakılmaktadır. 10 yıldan az süreyle görev yapmış bir itfaiyeci, yangında hayatını kaybettiğinde ailesine tek kuruş tazminat ödenmemekte, statü eksikliğinden dolayı "şehit" bile sayılmamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2018 yılında yıpranma hakkı tanınmış olmasına rağmen, bu hak yalnızca "yangına doğrudan müdahale edilen dakikalar" üzerinden hesaplanmakta, diğer hayati görevler kapsam dışı bırakılmaktadır. Gelişmiş ülkelerde bu meslekler için psikolojik destek uygulanırken, Türkiye'de bu desteklerin tamamı yok hükmündedir.
Her ilin itfaiye ekipmanları aynı nitelikte değildir. Aynı zamanda itfaiyecilerin giydiği kıyafetler yaz ve kış mevsimleri ile bina yangınlarıyla orman yangınları arasında fark gözetmeksizin tek tip kullanılmaktadır. Oysa Avrupa'da bu kıyafetler farklılaşmaktadır.
İşçi sağlığı güvenliği yalnızca itfaiyecilerin karargahını temel almakta yangın yerlerini kapsamamaktadır.
Ayrıca, aynı işi yapan taşeron, sözleşmeli ve kadrolu personel arasında maaş ve özlük hakları bakımından büyük uçurumlar bulunmaktadır. Belediyelerin personel politikası, itfaiyecileri adeta "gider kalemi" olarak görmektedir. İtfaiyeciler park sulamadan bayrak asmaya kadar asli görev dışı işlere zorlanmakta, mesai ücreti 49 TL gibi sembolik bir seviyede kalmaktadır.
Tüm bu uygulamalar, açıkça sosyal devlet ilkesiyle ve insan onuruyla bağdaşmamaktadır. Bu bağlamda, aşağıdaki soruların yanıtlanması kamuoyunun bilgi alma hakkı açısından önem arz etmektedir;
SORULAR
İtfaiyeciliğin, yüksek riskli ve uzmanlık gerektiren bir alan olmasına rağmen neden hala yasal olarak "meslek" olarak tanımlanmamaktadır? Bu konuda bakanlığınızın bir yasa hazırlığı var mıdır?
Orman yangınlarında, görev sırasında hayatını kaybeden itfaiyecilere neden "şehit" statüsü verilmemektedir? Bu konuda bakanlığınızın bir düzenleme yapma planlanması var mıdır?
Görev başında vefat eden itfaiyecilere tazminat ödenebilmesi için 10 yıl görev şartı hangi hukuki gerekçeye dayanmaktadır? Yeni başlayan personelin bu şart nedeniyle mağdur edilmesi bakanlığınızca adil midir?
Yıpranma payının yalnızca "yangına doğrudan müdahale edilen süre" ile sınırlandırılması uygulaması hangi hukuki gerekçelere dayandırılmaktadır? Bu hesaplamanın 24 saat esaslı görev sistemine göre güncellenmesi için bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?
Psikolojik travma, depresyon ve uyku bozuklukları gibi sorunlar yaşayan itfaiye personeline yönelik kurumsal psikolojik destek programı neden bulunmamaktadır? Böyle bir program geliştirilmesi gündemde midir?
Belediyelerin itfaiyecileri asli görevleri dışında görevlendirmesi (bayrak asmak, park sulamak vb.) yasal mıdır? Bu görev tanımı dışı uygulamalar bakanlığınızca denetlenmekte midir?
Türkiye genelinde farklı illerde görev yapan itfaiye personelinin kullandığı ekipman, kıyafet ve araçlar arasında ciddi kalite farkları olduğu bilinmektedir. Bu eşitsizliğin giderilmesi için bakanlığınızın bir standardizasyon planı var mıdır?
Aynı görevleri yapan sözleşmeli, taşeron ve kadrolu itfaiyeciler arasında maaş, terfi, sosyal haklar ve emeklilik farkı Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı değil midir? Bu farkların giderilmesine dönük bakanlığınızın bir çalışma var mıdır?
Saatlik mesai ücretinin 49 TL gibi yetersiz bir seviyede olması adil midir? Riskli görev yapan personelin ücretlendirme sistemi bakanlığınızca yeniden değerlendirilecek midir?
Belediye itfaiyelerinin orman yangınlarıyla etkin mücadele edebilmesi için bakanlığınızca belediyelerde orman mühendisi istihdamının zorunlu hale getirilmesi planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 12.08.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1679907 sayılı yazınız. GL
İlgi yazınız ile Manisa Milletvekili Sayın Şenol SUNAT tarafından yöneltilen 7/31867 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Mesleki Yetelilik Kurumu tarafından yürütülen Ulusal Meslek Standardı hazırlama çalışmaları kapsamında 'İtfaiyeci' mesleği Ulusal Meslek Standardı olarak tanımlanmıştır.
Bu kapsamda, İtfaiyeci (Seviye 3), İtfaiyeci (Seviye 4), İtfaiyeci (Seviye 5), İtfaiyeci (Seviye 6) Ulusal Meslek Standartları hazırlanmış olup, 27.06.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Meslek Standardı, meslek tanıtımı (meslek tanımı, mesleğin uluslararası sınıflandırma sistemlerindeki yeri, sağlık, güvenlik ve çevre ile ilgili düzenlemeler, meslek ile ilgili diğer mevzuai, çalışma ortamı ve koşulları) meslek profili (görevler, işlemler, başarım ölçütleri, bilgi ve beceriler, tutum ve davranışlar) bölümlerinden oluşmaktadır.
Bununla birlikte, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 453. ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 47. maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulan vazife malullüğünün tespiti bakımından kamu görevlileri arasında bir ayrım yapılmamaktadır. Diğer bir deyişle, asker, polis, doktor, hâkim, memur, öğretmen olmak üzere tüm kamu görevlileri hakkında uygulanan esaslar, itfaiye personeli hakkında da uygulanmakta ve farklı bir değerlendirme yapılmamaktadır.
Diğer taraftan, kamu görevlilerine emekli ikramiyesi ödenmesine ilişkin esasların belirlendiği 5434 sayılı Kanunun 89. maddesi; "Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 4. maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malüllük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir..." hükmünü amirdir. Bu hükme göre kamu görevlilerine ikramiye ödenebilmesi için gerekli olan asgari süre (1) yıldır.
5310 sayılı Kanunun 40. maddesinin birinci fikrası uyarınca, sigortalıların kapsamdaki işyerlerinde ve belirtilen işlerde fiilen çalışmaları gerektiği gibi günlük çalışma süresinin bir bölümünde fili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde çalışanların çalıştıkları sürelerle orantılı olarak fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaları gerektiği düzenlenirken, bu haklan yararlanacak sigortalıların belirtilen işlerde fiilen çalışmasının yanı sıra söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şartı da getirilmiştir.
Buna göre, 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendine tabi sigortalı olarak görev yapanların günlük çalışma saati 8 saat olarak belirlenmiş olup 24 saat esası ile çalışan 4/1-(c) sigortalıları 48 saat istirahat almaktadır. Bu kapsamda, 4/1-(c) sigortalılarının fiili hizmet süresi zammının hesaplanmasında bir gün 8 saat olarak kabul edilerek fiili hizmet süresi kapsamında çalışılan gün sayısına çevrilmekte ve 360 günden eksik sürelere ait fiili hizmet süresi zammı 360 gün için eklenen fiji hizmet süresi ile oranlılanarak yararlandırılacak fiili hizmet süresi zammı gün sayısı bulunmaktadı
Prol7Dr. Vedat I AN
Bakan Çankaya / ANKARA Tel:(3 12) 296 — 71 68