Kültürel ürünlerde kullanılan sembollerin denetimine ilişkin
Kaynak göster
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti), 6 Ekim 2025 tarihinde 7/35168 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 38 gün sonra, 13 Kasım 2025).
Nevroz Uysal Aslan (DEM Parti, Şırnak). “Kültürel ürünlerde kullanılan sembollerin denetimine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35168, 6 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35168-kulturel-urunlerde-kullanilan-sembollerin-denetimine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e8a790c0-39f9-4f3a-8118-0199bd5bdfa4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 38 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın TBMM İçtüzüğü "nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca Ticaret
Bakanı Ömer Bolat tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim 06.10.2025.
Trendyol ve Hepsiburada gibi e-ticaret platformlarında: "Ötüken Online? adlı bir satıcı tarafından "Toros severlere özel" başlığıyla satışa sunulan, üzerinde *Beyaz Toros" ve "Bozkurt işareti" ile birlikte *On yedi bin kişi bir beyaz torosa nasıl sığar?" ibaresi bulunan tişörtlerin yer aldığı tespit edilmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
"Beyaz Toros" imgesi, Türkiye'nin yakın tarihinde binlerce insanın zorla kaybedilmesi ve faili meçhul cinayetlerle özdeşleşmiştir. Bu sembol. toplumsal hafızada yalnızca bir araç değil; cezasızlığın ve kayıp adaletin sembolüdür.
Böylesine ağır bir simgenin kullanım biçimi de dikkate alındığında bir ürün olarak pazarlanması, salt bir tasarım tercihi değil. nefretin ve şiddet hafızasının ticarileştirilmesidir.
Bu ürünlerin kamuya açık biçimde satışı. Ticaret Bakanlığı'nın denetim ve düzenleme yetkisi altında bulunan etik ticaret. tüketici koruma. reklam içeriği denetimi ve platform sorumluluğu alanlarına doğrudan girmektedir.
Bakanlık, bu tür ürünlerin "ürün güvenliği" kavramı dışında tutulamayacağını, "etik güvenlik" boyutunun da toplumsal barış açısından yaşamsal olduğunu kabul etmelidir. Bu bağlamda;
SORULAR
Ötüken Online adlı bir satıcı tarafından Trendyol. Hepsiburada gibi platformlarda
"Beyaz Toros" baskılı ürünlerin satışa sunulmasına ilişkin olarak Ticaret Bakanlığı'na ulaşan herhangi bir şikâyet. ihbar veya inceleme talebi olmuş mudur? Olduysa sonuçları nelerdir? i
Bakanlığınız, bu tür ürünleri satan platformları Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü aracılığıyla denetlemiş midir? Eğer denetim yapılmadıysa, "nefret içerikli ürünlerin" etik veya psikososyal güvenlik açısından denetim kapsamı dışında bırakılmasının gerekçesi nedir?
"Beyaz Toros" sembolünün marka. tasarım veya telif başvurusu yapılmış mıdır? Eğer yapılmışsa bu başvurulara hangi kişi. kurum veya ticari işletmeler adına onay verilmiştir? Bu tescillerin yapılması. toplumsal hafıza açısından kamu yararına aykırı değil midir?
Bakanlığınız. etik dışı sembollerin veya nefret temalı ürünlerin satışına ilişkin bir rehber veya yasak listesi hazırlamayı düşünmekte midir? Uluslararası örneklerde (örneğin Nazi sembolleri. Holokost inkârı ürünleri) olduğu gibi. Türkiye'de de travmatik sembollerin ticarileştirilmesini yasaklayan bir mevzuat düzenlemesi planlanmakta mıdır?
E-ticaret platformları. nefret veya travmatik içerikli ürünlerin satışından sorumlu tutulmakta mıdır? Bu kapsamda platform yöneticilerine idari para cezası veya erişim kısıtlaması uygulanmış mıdır?
Bakanlığınızın Reklam Kurulu, bu ürünlerin içeriklerinde yer alan "On yedi bin kişi bir beyaz torosa nasıl sığar?" ibaresini halkın belli bir kesimini aşağılayan, kin ve düşmanlığa | teşvik eden bir söylem olarak değerlendirmiş midir? Eğer değerlendirmemişse, bu ifade reklam mevzuatında "açıkça zararlı içerik" tanımına neden girmemektedir?
Bakanlık, nefret sembolleri içeren ticari ürünlerin ihracat veya tanıtım faaliyetlerinde kullanılmasını engellemek için Tanıtma Genel Müdürlüğü veya İhracat Genel Müdürlüğü düzeyinde bir önlem planlamış mıdır?
Kültürel ve tarihsel travmaları ticari kazanç konusu hâline getiren ürünler, ahlaka aykırı ticari davranış olarak değerlendirilip Reklam Kurulu nezdinde soruşturma açılabilir mi? Bu yönde örnek kararlar mevcut mudur?
Bakanlığınız politikalarında toplumsal barış. hafıza ve insan onuru ekseninde yeni bir etik ticaret stratejisi geliştirmeyi düşünmekte misiniz?
"Beyaz Toros" gibi sembollerin satışı karşısında Bakanlığınızın sessizliği, bu tür ürünleri "normalleştiren bir piyasa dili" yaratmıyor mu? Bu konuda kamuoyuna açık bir açıklama veya politika belgesi yayımlamayı düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (O: 22.10.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-£. 1720796 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Şımak Milletvekili Sayın Nevroz UYSAL ASLAN tarafından verilen 7/35168 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Bek Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan
Bu belge güvenli elektironik imza ile imzalanmıştır.
Adres: Üniversiteler Mahallesi, Dumlupınar Bulvarı,Eskişehir Yolu EN 9.km,No:151,ÇankayaKANKARA
Telefon No: (0312) 449 1342 Faks No: (0312) 449 1341
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
Şırnak Milletvekili Sayın Nevroz UYSAL ASLAN'a Ait 7/35168 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 10) 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar (ETAHS) hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu değildir. Ancak; Kanunda, aracı hizmet sağlayıcının hukuka aykırı içerikten haberdar olması hâlinde, söz konusu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırmak ve durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu çerçevede, Bakanlığımıza ulaşan ihbar veya şikâyetler üzerine ilgili platformlarla iletişime geçilmiş olup, hukuka aykırı içeriklerin yayından kaldırılması sağlanmıştır. Bakanlığımız, elektronik ticarette hukuka aykırı, nefret söylemi veya şiddet çağrıştıran ürünlerin satışına aracılık edilmemesi yönünde yürürlükteki mevzuat çerçevesinde gerekli denetim, bildirim ve farkındalık çalışmalarını sürdürmekte; elektronik ticaret ekosisteminde etik, güvenli ve insan onuruna saygılı bir ticari ortamın sağlanmasına yönelik faaliyetlerine devam etmektedir.
Bilindiği üzere, tüketicilere yönelik ticari reklamlar, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un Ticari Reklam başlıklı 61'inci maddesi ile uygulama yönetmeliği olan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenmekte olup, konuya ilişkin denetim anılan Kanun'un 63'üncü maddesi uyarınca Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan Reklam Kurulu tarafından yürütülmektedir.
Bu çerçevede, öncelikle yayına konu hususun reklam olup olmadığı değerlendirilmelidir. Kanun'un 61'inci maddesinin birinci fıkrasında reklam "...ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olarak; bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurular" olarak tanımlanmaktadır.
Reklam Kuruluna Ocak 2025 tarihinden bugüne kadar 24.000 üzerinde başvuru yapılmış olup, Kurul tarafından 22.255 adet dosya karara bağlanmıştır. Bununla birlikte, tüketicilerimizden gelen şikayetler temel alınarak incelemelerini yürüten Reklam Kuruluna bugüne kadar soru önergelerine konu tanıtımlarla ilgili herhangi bir başvuru yapılmamıştır.
Diğer taraftan, 6502 sayılı Kanun'un 61'inci maddesinin üçüncü fıkrasında "Tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamaz.", Yönetmeliğin Temel ilkeler başlıklı 5'inci maddesinde "Reklamlar, ...c) Kamu düzenini bozan, şiddet hareketleri ile yasadışı veya kınanacak davranışlara yol açan, göz yuman, bu davranışları özendiren veya destekleyen unsurlar içeremez., şeklinde hükümler yer almaktadır. Bu bağlamda, ticari reklam tanımı içerisinde kalmak şartıyla şiddeti özendiren veya destekleyen unsurlara ilişkin olarak Reklam Kuruluna gerekli başvuruların yapılması durumunda inceleme yürütülmesi mümkündür.