Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ortak İş Birliği İçin Stratejik Çerçeve Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi

Irak, köklü tarihi ve kültürel bağlara sahip olduğumuz ve bölgesel istikrar bakımından kritik önemi haiz bir komşumuzdur. Irak ile başta güvenlik ve terörle mücadele, ulaştırma, ticaret ve enerji olmak üzere muhtelif alanlarda müşterek menfaatlerimiz bulunmaktadır. Bu çerçevede, ulusal çıkarlarımız esas alınarak Irak ile ilişkilerimizin stratejik bir bakış açısıyla her alanda ilerletilmesi amaçlanmaktadır.

Ülkemiz ile Irak arasındaki ilişkilerin son dönemde olumlu yönde ivme kazanması ışığında "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ortak İşbirliği İçin Stratejik Çerçeve Anlaşması" 22 Nisan 2024 tarihinde Bağdat'ta imzalanmıştır.

Söz konusu Anlaşma ile iki ülke arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi mekanizması kapsamında, tarafların Dışişleri Bakanlarının eş başkanlığında ilgili bakanlıklar ve kurumların üst düzey yetkililerinin katılımıyla bir Ortak Planlama Grubu (OPG) ihdas edilmesi, OPG toplantıları marifetiyle güvenlik/terörle mücadele, ekonomi, ticaret, ulaştırma, çevre, sınır aşan Sular, sağlık, eğitim ve Anlaşmada belirtilen diğer konulara ilişkin teknik müzakerelerin sürdürülmesi ile takibinin temini ve bu amaçla Ortak Daimi Komiteler kurulması öngörülmektedir.

Mezkur Anlaşma çerçevesinde oluşturulacak işbirliği mekanizması vasıtasıyla Irak ile birçok alandaki ilişkilerimizin kurumsal ve sürdürülebilir bir yapı kazanmasının sağlanması hedeflenmektedir.

Onayı istenen anlaşmanın teklife ekli Türkçe metni; taranmış PDF’ten otomatik okundu. Yabancı dildeki metinler ve imza sayfaları burada gösterilmiyor, TBMM PDF’indedir.

Bundan sonra "Taraflar" olarak adlandırılacak Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Irak Cumhuriyeti Hükümeti,

10 Temmuz 2008 tarihinde imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümetleri Arasında Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi'nin Kurulmasına İlişkin Ortak Siyasi Bildirge"den hareketle ve 29 Mart 1946 tarihli "Türkiye ve Irak Arasında Dostluk ve İyi Komşuluk Antlaşması"na bağlılıklarını ifadeyle,

İki ülke arasındaki ortak tarihsel birikimin, toplumsal ve kültürel bağların ve iyi komşuluk ilişkilerinin önemine atıf yaparak,

Bağımsızlıklarına, egemenliklerine, siyasi birliklerine ve toprak bütünlüklerine duyulan karşılıklı saygıyı teyit ederek,

Ulusal güvenliklerinin sağlanmasının, ekonomik kabiliyetlerinin güçlendirilmesinin ve ikili ilişkilerin tüm alanlarında mevcut işbirliğinin stratejik ve kurumsal bir çerçeve içinde geliştirilmesinin önemini vurgulayarak,

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarında ve/veya yürürlükteki ulusal mevzuatlarında bu şekilde tanımlanan örgütler anlamına gelmek üzere, bölgede varlığını sürdüren tüm terörist ve/veya yasaklı örgütlerle müşterek ve faal şekilde mücadele edilmesinin, sürdürülebilir barışın, istikrarın, refahın ve kalkınmanın ön şartı olduğunu teyit ederek,

Bölgesel kalkınma, ulaşımda bağlantısallık, milli ekonomilerinin birbirini tamamlayıcılığı, hukukun üstünlüğü ve iyi yönetişim ilkelerine bağlılıklarını vurgulayarak,

Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır:

İşbirliği Mekanizmaları

Madde 1

Taraflar, 2008 yılında ihdas edilen "Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi" mekanizması kapsamında, iki ülke Dışişleri Bakanlarının eşbaşkanlığında ve diğer ilgili Bakanlıkların ve kurumların üst düzey yetkililerinin katılımıyla bir "Ortak Planlama Grubu" ihdas edeceklerdir.

Taraflar, "Ortak Planlama Grubu" toplantıları marifetiyle, işbu Anlaşma'nın müteakip (Omaddelerinde kayda geçirilen (o güvenlikterörle (o mücadele, ekonomi/ticaret, ulaştırma, çevre, sınır aşan sular, sağlık, eğitim ve sair konulara ilişkin teknik müzakerelerin sürdi#&iğösimi, ve takibini sağlayacak ve bu amaçla "Ortak Daimi Komiteler" kurggEklatdir. (OY, $

Güvenlik ve Terörle Mücadele Madde 2

Taraflar, BM Şartı uyarınca birbirlerinin güvenliğinin, egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunması amacıyla mevcut işbirliklerini yoğunlaştıracak ve tüm güvenlik hususlarında sonuç odaklı bir eşgüdüm ve karşılıklı çalışma mekanizması kuracaklardır.

Taraflar, her iki ülkenin egemenliğini garanti altına alacak şekilde, siyasi, güvenlik, askeri, istihbarat, terörle mücadele ve ortak sınır güvenliği alanlarında düzenli ve etkin bir şekilde işbirliği yapmak üzere, ilgili Bakanlık ve kurum temsilcilerinin katılımıyla bir "Güvenlik ve Terörle Mücadele Ortak Daimi Komitesi" kuracaklardır.

Komite, güvenlik, askeri, istihbarat, ortak sınır güvenliği ve terörle mücadele alanlarındaki işbirliğini, ilgili yetkili makamların temsilcilerinin katılımıyla en kısa zamanda kurulacak olan "Güvenlik Ortak Koordinasyon Merkezi" aracılığıyla kurumsallaştıracak ve devamını sağlayacak ve daha sonraki bir aşamada, üyeleri Komite tarafından sağlanacak bir yönerge temelinde kendi görev ve vazifelerini tanzim edecektir. Görev ve vazifeler Komite'nin müteakip onayına tabi olacaktır.

Madde 3

Taraflar, kaçakçılık, organize suçlar, yasadışı uyuşturucu ve insan ticareti, düzensiz göç ve yabancı terörist savaşçılar gibi bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği menfi etkileyen her türlü sınamaya karşı ortak çabalarını ve işbirliğini güçlendireceklerdir.

Madde 4

Taraflar, kendi mevzuatlarında yer aldığı üzere, topraklarının diğer Taraf için tehdit oluşturan terörist ve/veya yasaklı örgütler tarafından kullanılmasına izin vermeme sorumluluğunu üstleneceklerdir.

Madde 5

Taraflar, savunma işbirliği ve terörle mücadele işbirliği kapsamında savunma sanayi ürünlerinin temininde birbirlerine öncelik vereceklerdir.

Ekonomik İşbirliği Madde 6

Taraflar, ticari ve ekonomik ilişkilg#fi fiphe Tarafın potansiyeline ama olürak-... geliştirilmesi ve aralarındaki 4 ekol e g iğinin ilerletilme amala faaliyetlerini yoğunlaştıracaklg (5 Oo ETA

Madde 7

Taraflar, aralarındaki yatırım ve ticaret ilişkileri ile sanayi, gümrük, maliye, bankacılık, tarım, gıda, iletişim, teknoloji, turizm, su, taşımacılık ve diğer iktisadi alanlardaki işbirliklerini geliştirmeye matuf adımlar atacaklardır. Bu kapsamda Taraflar, aralarındaki ticaret hacminin artırılması ve karşılıklı yatırımın teşviki amacıyla müşterek çaba göstereceklerdir. Bu doğrultuda, öncelikle, temel hukuki altyapıyı teşkil eden ikili anlaşmalar imzalanacak ve onay süreçleri tamamlanacaktır.

Taraflar, düzenli toplanan ve kapsamlı işbirliği alanlarını içeren Karma Ekonomik Komisyon mekanizmasına ilaveten ikili ticari ve ekonomik konuları teknik düzeyde ele almak ve iki ülke özel sektörleri ve bankacılık ihtisas kurumları arasındaki etkileşimi teşvik etmek amacıyla "Türkiye-Irak Ekonomi ve Ticaret Ortak Komisyonu JETCO)" mekanizmasını kuracaklardır.

Taraflar, Habur-İbrahim Halil Gümrük Kapısındaki yoğunluğun azaltılması ve iki ülke arasındaki geçişlerin kolaylaştırılması amacıyla iki ülke arasında yeni sınır kapılarının açılması için çabalarını hızlandıracaktır.

Taraflar, Organize Sanayi Bölgeleri kurulması için işbirliğini geliştirerek tecrübe ve bilgi paylaşımında bulunacaklardır.

Enerji İşbirliği Madde 8

Taraflar, başta ülkelerinin enerji güvenlikleri olmak üzere, küresel ve bölgesel enerji güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla mevcut işbirliklerini geliştirecek ve bu hususta gerekli ortak adımları atacaklardır.

Madde 9

Taraflar enerji alanında ortak projelerin uygulanması için işbirliği yapmak üzere ilgili kurumlarının yanı sıra kamu ve özel sektör kuruluşlarını teşvik edecek ve destekleyeceklerdir.

Madde 10

Taraflar bu kapsamda, ilgili Bakanlarının eş başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşacak "Enerji Alanında Ortak Daimi Komite" kurulmasında mutabakata varmışlardır.

Ulaştırma İşbirliği Madde 11

Taraflar, taraf oldukları ouluslararası (anlaşmaların © uygulanmasındaki yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla yolcuların ve yüklerin, kendi hükümranlık alanlarında bulunan deniz ve hava limanları ile demiryolu ve karayolları ağlarından engelsiz ve güvenli geçişlerinin sağlanmasını temin edeceklerdir; ulaştırma ve haberleşme alanında faaliyet gösteren uluslararası kuruluşlar nezdinde eş güdümlü hareket edecekler ve transit taşımacılık dahil taşımacılık faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin gerekli kolaylığı göstereceklerdir.

Madde 12

Taraflar, ulusal mevzuatları ile taraf oldukları uluslararası anlaşmalara uygun olarak, transit nakliye hatları ve ulaştırmanın diğer alanlarıyla ilgili altyapılarının güçlendirilmesi için işbirliğini derinleştirecek; Fav Limanı ve Kalkınma Yolu Projesinin ulaştırma koridorlarında kilit öneme sahip Türkiye ile koridorun işletilmesi dahil tüm süreçlerde basitleştirilmiş prosedürlerle uygulanması için müşterek çabalarını yoğunlaştıracaklardır.

Madde 13

Taraflar, ulaştırma alanındaki işbirliğinin ve karşılıklı temasların düzenli ve kurumsal bir çerçevede yürütülmesini teminen ilgili kurum/kuruluşlar arasındaki iletişimin kesintisiz şekilde sürdürülmesini sağlayacaklardır.

Bu amaçla, Taraflar, ilgili Bakanların eş başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan bir "Ulaştırma Ortak Daimi Komitesi" kurulması hususunda mutabık kalmışlardır.

İklim Krizi ve Sınır Aşan Sular Madde 14

Taraflar, dirençli tarımsal üretim politikaları ve sürdürülebilir altyapı tesisleri geliştirmek suretiyle iklim değişikliğinin su üzerindeki olumsuz sınır aşan etkileriyle mücadele etmek için ortak çabalarını artıracaklardır.

Taraflar, 25 Aralık 2014 tarihinde Ankara'da imzalanan ve hâlihazırda yürürlükte olan "Türkiye Cumhuriyeti Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Irak Cumhuriyeti Su Kaynakları Bakanlığı Arasında Mutabakat Zaptı" hükümlerine uygun olarak ve sınır aşan suların adil ve hakkaniyetli tahsisinin yanı sıra akılcı, etkin, verimli ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması amacıyla yakın zamanda kurulan "Su Ortak Daimi Komitesi" bünyesinde işbirliğine 88 edeceklerdir. Taraflar ayrıca, iklim değişikliği ve su kıtlığının ol yi kile 0 i ikkate alarak, bu amaçla" projeler uygulayacaklardır. Taraf 4 Ora mâ Komite'de bu tür tahsise ilişkin usulleri en kısa sğ ede uçlğ e k ii için ellerinden/& göstereceklerdir. İN Ne A v> yi

Parlamentolararası İşbirliği Madde 15

Taraflar, parlamentolararası işbirliğinin geliştirilmesine yönelik adımlar atacak, Parlamento İhtisas Komisyonları ve Parlamentolar arası Dostluk Grupları dahil olmak üzere karşılıklı temasların ve ziyaretlerin yoğunlaştırılması için müşterek çaba göstereceklerdir.

Kültürel ve Eğitim İşbirliği Madde 16

Taraflar, aralarındaki ortak tarihe ve kültürel mirasa atfettikleri öneme uygun şekilde, toplumsal ve beşeri münasebetlerin pekiştirilmesine matuf müşterek projelerin uygulanmasına yönelik adımlar atacaklardır.

Taraflar, 7 Ocak 2017 tarihinde imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulu ile Irak Cumhuriyeti Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı Arasında Yükseköğretim Alanında İşbirliğine Yönelik Mutabakat Zaptı" hükümlerine Ouygun olarak, üniversitelerin karşılıklı tanınması dahil, yükseköğretimle ilgili kapsamlı bir işbirliğinin geliştirilmesine dair taahhütlerini teyit ederler.

Taraflar, bu amaçla ilgili kurumlar arasında istişarelerin yoğunlaştırılmasını, uygulamaya yönelik somut kararların alınmasını ve karşılıklı üst düzey ziyaretlerin gerçekleştirilmesini teşvik ederler.

Sağlık Alanında İşbirliği Madde 17

Taraflar, sağlık alanındaki mevcut işbirliklerinin geliştirilmesi yönündeki ortak iradelerini teyit ederek, vatandaşlarının sağlık hizmetinden karşılıklı yararlanmasını kolaylaştıracaklardır.

Diğer Madde 18

Taraflar, aralarındaki köklü tarihi ve toplumsal bağlara atfen, insani, sosyal, gençlik ve spor alanlarında mevcut işbirliği mekanizmalarını, gerekli bürokratik desteğin sağlanması suretiyle güçlendireceklerdir.

Madde 19

Taraflar, bilimsel ve teknik potansiyellerinin artırılması ve ortak işbirliği alanlarının oluşturulması amacıyla, bilimsel kuruluşları arasındaki ilişkilerin ve bilimsel-teknik alandaki bilgi paylaşımına yönelik çabaların geliştirilmesini teşvik edeceklerdir.

Madde 20

Taraflar, haberleşme ve medya alanlarında ve kitlesel iletişim bağlamındaki temaslarını yoğunlaştıracaklardır.

Genel ve Nihai Hükümler Madde 21

İşbu Anlaşma'nın hükümleri, Tarafların akdettikleri uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.

Madde 22

İşbu Anlaşma'nın hükümlerinin yorumlanmasından veya uygulanmasından doğan her türlü uyuşmazlık, Taraflar arasında görüşmeler yoluyla dostane şekilde çözümlenecektir.

Madde 23

İşbu Anlaşma kapsamında paylaşılan bilgiler ve gerçekleştirilen işbirliğinin sonuçları Taraflarca gizli tutulacaktır. Taraflardan biri, işbu Anlaşma kapsamında paylaşılan bilgileri ve gerçekleştirilen işbirliğinin sonuçlarını üçüncü bir tarafla paylaşmak isterse, diğer Tarafın ön yazılı onayı alınacaktır. İşbu Anlaşma'nın feshine bakılmaksızın, Taraflar, aralarında yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça, işbu maddenin şartlarına ve yükümlülüklerine herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın bağlı kalmaya devam edeceklerdir.

Madde 24

İşbu Anlaşma, Tarafların Anlaşma'nın yürürlüğe girmesi için gerekli tüm iç yasal prosedürleri yerine getirdiğini birbirlerine diplomatik kanallarla bildirdikleri son yazılı bildirimin alındığı tarihte yürürlüğe girer.

İşbu Anlaşma süresiz olarak akdedilmiştir. Taraflardan her biri diğer Tarafa herhangi bir zamanda niyetini diplomatik yollarla yazılı olarak bildirerek, işbu Anlaşma'yı sona erdirebilir. Bu durumda, işbu Anlaşma, yazılı bildirim tarihinden üç (3) ay sonra sona erdirilmiş olur.

İşbu Anlaşma karşılıklı rızayla değiştirilebilir. Her değişiklik, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen usule uygun şekilde yürürlüğe girecektir.

İşbu Anlaşma, Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde, ikişer asıl nüsha halinde, bütün metinler eşit derecede geçerli olmak üzere, 22 Nisan 2024 tarihinde Bağdat'ta imzalanmıştır. Yorum farklılığı halinde İngilizce metin esas alınacaktır.

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Irak Cumhuriyeti Hükümeti Adına Adına

Cumhurbaşkanı

Metnin bu bölümü (PDF s. 14–19) el yazısı, imza ya da mühür sayfası (veya Türkçe dışı yazı); okunur metin çıkmadı; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

20 Gali İzilgiy İlle alsa!

22 Salli

23 öalali ösiylali Ji da Ağyei Sökeli daglari geli, İYİ İda lar yala ASYA ulaşa Ji il BİA çimyaş Bill çü (Şİİ Üaglağl gellüiy AS kali Cilayiaali AS/lk çü yüzle a (gl ak) Vİ ŞEİNİ üylakş " YAYI ayla ya yana İMİS Aliya le Üyaanll çaşy bali Gayda ga oda çal çiğ gi a dağ öğ eğ das Bala oda Claliliy bag ydi ağla ölüyle Ül; 3lüYİ da ele pe

24 ösluli il daş söyalaşlıri ilgili ye çak yla yal el eyl ya İl an ğlYİ Na lü Mali Zam şia ANN digi Silillarali ayan Usta ŞEYİ ayal

Ör Suy Gİ çi od alli 5S eli Cay İSİ yaş ayaş yk Üz Yİ la a çö pall öyle Eğil giy süllali oda üz A yalaşlni Silgi ye diş İS Yİ ayla lak) öy

BAM çi anali çiya lig dil Zan ae İS dilay cAlalla Ağülyaş o3a pall 5S3e lake Şaş öleli oda ya ÇçİŞYİ

Metnin bu bölümü (PDF s. 21) el yazısı, imza ya da mühür sayfası (veya Türkçe dışı yazı); okunur metin çıkmadı; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

Metnin bu bölümü (PDF s. 22–28) İngilizce metin; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)