Tütün kotası ve kota fazlası tütünün alımıyla ilgili

AHMET İNAL (Batman)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sözlerime başlarken, iftar sofralarımızı huzurlu bir şekilde açtığımız saatlerde etrafımızdaki ülkelerde cereyan eden hadiseler karşısında, sivillerin, kadınların, çocukların, ihtiyarların katledilişini görünce kahroluyorum ve insanlığın buna seyirci kalışından da doğrusu çok utanıyorum. İnsanlığın bu katliama "dur" demesini temenni ediyor, ramazanın ülkemize ve İslam âlemine huzur ve barış getirmesini Yüce Mevladan diliyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; konuşmamda, tütün ekicisinin içine düştüğü bugünkü sıkıntılı durumu dile getirmek istiyorum. Bilindiği gibi, bazı bölgelerimizde yıllardan beri tütün ekimi yapılmakta; milyonları bulan bu ekicilerimiz, evlerini, sulama tesislerini, tütünün sulanması, kurutulması ve barındırılmasına yönelik olarak inşa etmişlerdir. Hayatlarını tütün ziraatına göre dizayn eden bu insanlar, tütüne uygulanan kotayla, herhangi bir alternatif geçim kaynağı sunulmadan ortada bırakılmışlardır.

Tütüne uygulanan kotanın, özellikle, doğu ve güneydoğu çiftçisi üzerindeki olumsuz sonuçlarını arz etmek istiyorum. Tütün ziraatı, ülkemizde önemli bir yer tutmaktadır. 2 500 000 insanın geçimini sağladığı bu sektörde, ülkemiz, dünya piyasasında 7 nci sırada yer almaktadır. Çok meşakkatli ve yoğun emek gerektiren bu üründe 2002 yılından bu yana üretim miktarında çeşitli sınırlandırmalara gidilmiştir. Bu ürüne uygulanan kota sistemiyle beraber, alternatif ürünler bakımından iklim, doğa ve coğrafî şartların elverişsiz olduğu Güneydoğu Anadolu, Doğu Anadolu, Karadeniz ve Ege Bölgelerindeki tütün ekicisinin geliri minimum seviyeye inmiştir.

Tarım Bakanlığı ve Tekel İdaresi yetkilileri, özellikle dağlık araziler için alternatif ürün konusunda tütün ekicimize kayda değer bir bilgi aktarımı ve eğitimi sağlamadıkları gibi, bu dağlık arazilerde tütünün alternatifi de bulunmamaktadır.

Geçmiş iktidar döneminden bu yana uygulanmakta olan kota sistemiyle çiftçimizin tütün üretimi 200 kiloyla sınırlandırılmıştır. Üreticimizin elinde kalan kota fazlası tütünün Tekel İdaresince bir an önce satın alınması sağlanmalı ve ekicimizin mağduriyeti giderilmelidir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; çiftçimizin elinde kalan bu tütünün miktarı, bütün Türkiye'de 2 000 ton civarındadır. Ege, Karadeniz ve Marmara Bölgelerindeki üretim fazlası tütünler, özel teşebbüs tarafından satın alınmıştır. Ancak, Doğu ve Güney Doğu Anadolu çiftçisinin elinde kalan 1 500 ton civarındaki kotadışı tütün satın alınmamıştır. Elde kalan bu miktar, kilo fiyatı ortalama 2 500 000 liradan 3 trilyon 750 milyar lira gibi, ülke maliyetini zorlamayacak küçük bir rakama tekabül etmektedir.

Değerli milletvekilleri, dağlık bir bölgede çiftçi başına ortalama 2-3 dönüm ekilebilir arazi düşebilmektedir. Bu araziye bir ekici, buğday, arpa, mercimek, nohut ve pamuk ekimi yaparak ne kadar bir gelir elde edebilir ki?..

Sosyal devletin gereği, devlet, vatandaşına yaşlılık aylığı, yeşilkart, öğrenciye burs, yol, su, okul gibi hizmetleri yaparken nasıl ticarî bir amaç taşımıyorsa, geçim darlığı çeken tütün ekicisine vereceği desteğe de bu anlayışla yaklaşmalıdır.

Tarım Bakanlığı yetkilileri yıllardır bu ekicilere yönelik proje üreteceğine, maalesef nasihat etmeyi tercih edip, ekimi bırakmayı tavsiye etmişlerdir. Bizler de bölge milletvekilleri olarak üreticinin bu mağduriyetini gidermek için Tekel yönetimi nezdinde yaptığımız görüşmeler neticesinde, Tekel yetkilileri, yakın bir gelecekte kotadışı tütünün alınacağını ifade etmişlerdir. Yukarıda belirttiğim gibi, ülke maliyesini zorlamayacak bu meblağın tütün üreticimizin yüzünü güldüreceği aşikârdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi, özellikle bölgemiz için alternatifi bulunmayan tütün üretimine uygulanan kota sisteminin özelde bölgemize genelde de ülkemize getirmiş olduğu yük ve zorluklardan bahsetmek istiyorum.

Tütün üretimi, özellikle bölgemize geçmiş dönemlerde ekonomik olarak çok önemli katkılar sağlamış ve bölge insanının yaşam kalitesini etkileyerek insanca yaşama standardına sahip olmasını sağlamıştır. Batman İlimiz geçmiş yıllarda 12 000 000 kilo civarında üretim kapasitesine sahipken, 1994 yılından bu yana uygulanan tütün kotası nedeniyle üretim 2003 yılında 6 000 000 kiloya düşmüştür. 57 nci hükümet döneminde uygulanmaya başlanan bu sistem, bölgede iklim şartlarının elverişsiz olması, sulama alanlarının yetersizliği ve alternatif ürün üretiminin olmaması gibi sebeplerle bölge insanını zor durumda bırakmış, bunun sonucunda çaresiz kalan bu insanlar yöreyi terk etmek zorunda kalmışlardır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tütün ziraatındaki düşüş beraberinde açlık, sefalet ve göçü getirmiştir. Büyük şehirlere önlenemeyen göç âdeta bölgemizin en büyük sorunu haline gelmiştir. Unutulmamalıdır ki, en ucuz istihdam, insanın kendi yurdunda, kendi toprağı üzerinde iş sahibi olmasıdır. Devletin bir ailedeki her yetişkin bireyi iş sahibi yapması ve işe alması mümkün değildir; bunu varsaysak bile kalifiye olmayan bir elemanın devlete maliyetinin yıllık 10- 18 milyar lira civarında olduğunu düşünürsek, devlet bütçesine büyük bir yük getireceği ortadadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bilindiği gibi, çiftçi ve hayvan üreticileri, yılların ihmali sonucu büyük sıkıntılar yaşamış, köylerimiz boşalmış, et ve tarım ürünlerini ihraç eden ülkeyken, ithal eden ülke konumuna düşmüş durumdayız. Bu durum bu şekilde devam ederse, köyler boşalacak, araziler işlenmez hale gelecek, kurulu bağ ve bahçeler ziyan olacaktır; büyük şehirlere göçün önüne geçilemeyecek, sorunlar daha da artacaktır; belediyelerin yükü artacak, hizmetler aksayacak, altyapı yetersizliği, sağlık sorunları, eğitim, iş ve aş sorunu olan bu insanlar, büyük şehirlerde suça temayül edecek hale geleceklerdir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sayın hükümetimizden, Batman Milletvekili olarak öncelikle istirhamım, ülkemiz genelinde ve bölgemizde çiftçinin elinde kalan 1 500 ton civarındaki kota fazlası tütünün alınmasının sağlanması -ki, bunun yaklaşık bedeli 4 trilyon gibi küçük bir rakamdır- bununla birlikte, sözleşme usulüyle tütüne uygulanmakta olan 200 kilogramlık kotanın sözleşme başına 500 kilograma çıkarılmasıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; özel sektör yatırımlarının ve sanayiin çok yetersiz olduğu, insanlarının millî gelirden çok az pay aldığı bölgemizde, tütün kotasının kaldırılması gerekmektedir.