2005 mali yılı bütçe kan.tas.(9 uncu tur görüşmelerinde) enerji ve tabii kay.bak.,petrol işl.gen.müd.,dsi gen.müd.,çevre ve orman bak.,orman gen.müd.,meteoroloji işl.gen.müd.

AK PARTİ GRUBU ADINA AHMET İNAL (Batman)Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bütçesi üzerinde Grubum adına söz almış bulunmaktayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bilindiği gibi, DSİ Genel Müdürlüğünün en önemli görev ve faaliyet alanı, ülkemizin su kaynaklarının geliştirilmesini, en etkin şekilde kullanılmasını sağlamaktır.

Değerli arkadaşlar, bu görevin gereği sonucu, Devlet Su işleri tarafından, ülkemizde sulama, içmesuyu, endüstrisuyu temini, hidroelektrik enerji üretimi ve taşkın koruma amaçları doğrultusunda, bugüne kadar 730 adet baraj ve çok sayıda göletin fizibilite raporları yapılmıştır. Ayrıca, 602 adet su depolama tesisi bitirilmiş ve işletmeye alınmıştır. 88 adet baraj ile 127 adet göletin inşaatı ise devam etmektedir.

Değerli arkadaşlar, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, bugüne dek toplam işletilir hale getirilen 40 milyar metreküp suyun yaklaşık 34 milyar metreküpünü sulamada -yüzde 74'lük kısmı- 6 milyar metreküpünü içmesuyu ve kullanım amaçlı -yüzde 15'i- 4 milyar metreküpünü de sanayide kullanılmak üzere işletmeye almıştır.

Değerli arkadaşlar, ülkemizde sulanabilir arazi miktarı 28 000 000 hektardır; ancak, yapılan çalışmalar sonucu, bunun sadece 8 500 000 metreküplük kısmı fizibl bir şekilde sulamaya, tarıma açılabilir durumdadır. Bugüne kadar Devlet Su İşleri, Köy Hizmetleri, Toprak Su Genel Müdürlükleri tarafından, 8 500 000 hektarlık sulanabilir arazinin 4 900 000 hektarlık kısmı bugüne kadar sulamaya açılmıştır. Bu, sulanabilir toplam arazinin yüzde 58'ine denk gelmektedir. Halen 500 000 hektar arazinin sulamaya açılması için Devlet Su İşleri tarafından çalışmalar devam ettirilmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizdeki akarsuların hidroelektrik potansiyelinin değerlendirilmesi için, 670 adet hidroelektrik santral projesi planlanmıştır. Akarsularımızın toplam hidroelektrik kurulu gücü yaklaşık 37 000 megavat olup, hidroelektrik enerji potansiyeli ise yaklaşık 130 milyar kilovat/saat olarak hesaplanmıştır. 2004 yılı itibariyle bitirilen 133 adet hidroelektrik projesinin toplam kurulu gücü 12 500 megavat olup, üretilen elektrik miktarı ise yaklaşık 45 milyar kilovat/saattir. Bu miktar, toplam hidroelektrik potansiyelinin yüzde 35'i demektir. Halen, 5'i özel sektöre ait olmak üzere 30 adet hidroelektrik santralın inşaatı devam etmektedir. 3 100 megavat gücü olan, inşaat halindeki bu projelerin bitirilmesi halinde 10 milyar kilovat/saat ilave bir kazanım sağlanmış olacaktır. İnşaatı devam eden ve bitirilen hidroelektrik santrallarla birlikte toplam kurulu güç 15 500 megavat, kapasite ise 55 milyar kilovat/saat olacaktır.

2005 yılı yatırım programında olan, 36 adedi enerji, 171 adedi sulama ve taşkın koruma, 17 adedi içme, kullanma ve endüstrisuyu amaçlı projenin tamamlanması için 215 adet proje, 2005 yılına sâri olarak devam edecektir.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; hükümetimizin almış olduğu çok isabetli bir karar sonucu, üretime ve hizmete yönelik projelere öncelik verilmiştir. Bu amaçla, bitmek üzere olan; yani, yüzde 70'i bitmiş olan projelere öncelik tanınmıştır ve bunlar en kısa zamanda bitirilerek, hizmete ve işletmeye açılacaktır.

Değerli arkadaşlar, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bütçesinden bahsederken, tabiî, GAP projesinden bahsetmemek mümkün değildir. DSİ'nin yatırımları içerisinde GAP yatırımları çok önemli bir yer kaplamaktadır. Güneydoğu Anadolu Projesi diye adlandırdığımız bu proje, ülkemizin güneydoğusundaki 9 ili kapsamaktadır; bunlar, Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak'tır.

GAP bölgesi, ülke yüzölçümünün yüzde 10'unu oluşturup, 75 000 kilometrekarelik bir alana sahiptir; ayrıca, 7 000 000'luk bir nüfus kitlesini ilgilendirmektedir. GAP su kaynaklarını geliştirme programı çerçevesinde, Fırat Havzası ve Dicle Havzası projeleri kapsamında 22 baraj, 19 hidroelektrik santralı inşası öngörülmektedir; tamamlanması halinde 7 500 megavat kurulu güç ve 27 500 000 000 kilovat/saat enerji üretimi gerçekleşmiş olacaktır. Ayrıca, projelerin tamamlanması halinde, 1 700 000 hektar arazi sulanmış olacaktır. Bugüne kadar, yaklaşık, 16,5 katrilyonluk bir harcama yapılmıştır; yani, takriben 10 500 000 000 dolarlık bir harcama yapılmıştır. GAP'ın 2004 yılı itibariyle toplam yatırımlar içerisindeki payı yüzde 7 mertebesindedir.

Değerli arkadaşlar, şu an itibariyle fizikî gerçekleşme açısından sulama projelerinin yüzde 13'ü işletmede, yüzde 7'si inşaat halinde, yüzde 25'i ihaleye hazır, yüzde 55'i ise planlama aşamasındadır.

GAP'ın tüm sektörel bileşenleriyle 2010 yılında tamamlanmak üzere, bölge kalkınma planı tamamlanmıştır. Toplam yatırımların finansman ihtiyacı 2004 yılı itibariyle yaklaşık 32 katrilyon lira olup, 22 milyar dolar civarındadır. Şimdiye kadar ayrılan ödeneklerle 2010 yılında GAP yatırımlarının bitirilemeyeceği, hatta çok uzayacağı bilinmektedir. Sayın Bakanımızın, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yetkilileri ve hükümetimizin GAP'a eskiye göre daha fazla ehemmiyet vermeleri ve çok önemli olan bu projenin 2010 yılında bitirilemeyeceği görüldüğüne göre, bunun yeni ödeneklerle takviye edilmesi gerektiğine inanıyorum.

GAP bölgesi, su kaynakları, bol güneşi ve mümbit arazileriyle dünyanın sayılı hidroelektrik kaynağı ve sulama alanlarından birisidir. GAP yatırımlarına bugüne dek ağırlık verilmediği kanaatindeyim. Hükümetimizin 2005 yılı içerisinde, GAP kapsamı dahilinde olan Ilısu Barajı için ayırmış olduğu 263 trilyon liralık kaynak çok sevindirici olup, bu ilgiden dolayı hükümetimize, Enerji Bakanlığımıza ve Devlet Su İşleri yetkililerine teşekkür ediyorum. Aynı şekilde, Yusufeli Barajı için de 170 trilyon liralık bir kaynak ayrılmıştır. Bu ödenekler ve diğer projelere ayrılan kaynaklar, hükümetimizin enerji ve sulama yatırımlarına verdiği ehemmiyetin bir göstergesidir.

Değerli arkadaşlarım, GAP bölgesinde yapılması planlanan daha birçok proje vardır. Batman Garzan-Barajı, Diyarbakır-Silvan Barajı, Bitlis- Ayşehatun Barajı, Muş-Alparslan-2 Barajı, Hakkâri Barajı gibi çok önemli yatırımların da bir an önce proje ve planlama çalışmalarının bitirilmesi lazım.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)