Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa)Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Bakan, değerli milletvekilleri, Bakanlığın kıymetli bürokratları; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Bakan hoş geldiniz.

Seleflerinize ve Kabinenin diğer bakanlıklarına nazaran sizlere rahatlıkla ulaşabiliyoruz ve aynı zamanda önergelerimize de kısmen de olsa cevaplar veriyorsunuz, bunun için teşekkür ederiz sizlere.

Şunu söylemek zorundayız Sayın Bakan: Bakanlığınızın asıl görevi, bu sorunlardan sonra konuya müdahil olmak değil, bu sorunlar yaşanmadan engel olabilmek, önleyici politikaları geliştirmek ve büyütmek. Maalesef ki böyle bir perspektif içerisinde olmadığınızı, olunmadığını, yeteri kadar yapılmadığını da sunumunuzda görebildik. Neden? Çünkü Bakanlığınızın asıl görevi, kadınların, çocukların dezavantajlı durumda olan kişilerin eşit bir şekilde, haklı bir şekilde temel haklar çerçevesinde güçlendirilmesi için bir bütçe oluşturulması; ne yazık ki bu vizyonu görmedik.

Bakın, Sayın Bakan bu ülkede maalesef ki bir kadın bakanlığı yok ve bu yüzdendir kadınların sorumluluğu da sizin üzerinizdedir. Her gün kadınların katledildiği, şiddete uğradığı, kadın yoksulluğunun derinleştiği bir tabloyla karşı karşıyayız. Kadınların en temel sorunları, Bakanlığınızın radarına yeteri kadar girmiyor, sunumunuzda da gördük bunu. Maalesef ki radara giden aile politikaları ve bu aile politikalarını da sizler güçlendirdikçe biz şiddet döngüsünün görünmez bir hâle geldiğini de görebiliyoruz.

Yine, Sayın Bakan, sitenize baktık gelmeden önce, "Acaba nasıl çalışmalar paylaşılmış?" diye, çok üzülerek ifade ediyorum ki sanki bir Aile Bakanlığı sitesi değil de bir insani yardım kuruluşunun sitesi gibi; yazılmış "Yaşlı ve engelli maaşı yattı. Huzurevi açıldı. Gündüz bakımevi açıldı. Doğum yardımı ödemeleri yapıldı." Ya, Sayın Bakan açık söyleyelim, dezavantajlı grupları sadece aylığa bağlayarak politika üretemezsiniz. Bu, sadaka kültürünün başka bir göstergesidir. Oysaki kendi vergileriyle ödemiş oldukları miktarları bir lütufmuş gibi gösteremezsiniz. Halkın bütçesini ihtiyacı olanlara ulaştırmak bir lütuf değil bir haktır ve hak olanı yerine getiriyorsunuz.

Yine, bizler bölgede TJA (Tevgara Jinen Azad) olarak 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesine Dair Uluslararası Mücadele Günü kapsamında programlarımızı deklare ettik ve çalışmalarımıza başladık. Geçtiğimiz günlerde de ilk yürüyüşümüzü Siverek'te başlattık, startını Siverek'te verdik. Peki neden Siverek'te yürüdük Sayın Bakan, ben size anlatayım. Bakın, yaz aylarında Siverek'te kaçırılan 21 yaşındaki bir kadın tecavüze uğradı ve aileyle birlikte yapıldı bu, sistematik bir şekilde yapıldı, sizler de haberdarsınız bundan fakat...

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞDavaya müdahiliz.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa)Aynen öyle fakat o mahkemede ne oldu biliyor musunuz Sayın Bakan "Davaya müdahiliz." dediniz ama ben size mahkemede ne olduğunu söyleyeyim: Sizin, Bakanlık tarafından gelen avukatlar da o mahkemede şahit. O mahkemenin başkanı tecavüze uğrayan, kaçırılan kadına aynen şunu söyledi, ar ediyorum burada söylemekten ama söyleyeceğim bunu "Ne kadar sürdü tecavüz?" dedi ve utanmadan şunu sordu: "10 kişi gelmiş, toplanmış burada, nedir, nedir, bir kadının beyanıyla buradasınız siz:" Kim bunu söylüyor? Mahkemenin başkanı söylüyor. Avukat dönüp ne diyor, failin avukatı dönüp ne diyor? Diyor ki: "Neden kendin öldürmedin, neden intihar etmedin, baban nasıl buna katlandı?" ve mahkeme başkanı buna müdahale etmiyor. Peki, bu bize neyi gösteriyor Sayın Bakan? Bu işte cezasızlık politikasının faili koruyan erkek zihniyetinin bir tezahürüdür. Ben size açık söyleyeyim, üzülerek de ifade ediyorum: Tek başına avukatlarınızı oraya göndermeniz yetmiyor, siz buna müdahil olmak zorundasınız. Bu erkek yargı sistemine müdahil olmak zorundasınız çünkü bunlar cezasızlığı üretiyor, bunlar erkek failleri koruyor ve korudukça da maalesef ki her gün böylesi olaylarla karşı karşıya kalıyoruz.

Yine, Sayın Bakan, az önce iktidarın mensupları, sizler de övündünüz 6284 sayılı Yasa'yla. Evet, 2012 yılında çıktı bu yasa, çıktığı zaman bizler de o zaman bu yasanın gerçekten Türkiye için kazanılmış kadın hakları anlamında bir yasa olduğunu, uygulanması durumunda şiddet sarmalını azaltacağını söyledik fakat gelin görün ki Sayın Bakan, bu yasa uygulanmıyor, bu yasanın uygulama alanı her geçen gün daralıyor, hele ki İstanbul Sözleşmesi'nden çıktıktan sonra. Bakın, ben size bir tabloyla anlatacağım bunu: 6284 sayılı Kanun'un uygulanmasıyla ilgili Kadın Dayanışma Vakfı bir rapor hazırlıyor ve bu rapora göre de uzaklaştırma kararlarının yüzde 44'ünün bir ya da iki aylık sürelerle verildiği ve hatta bakın, avukatlık yaptığım dönemlerde dosyalarımızda üç günlük uzaklaştırma kararlarını gördük Sayın Bakan, aklımızla alay eder gibi. Biz kadını o şiddet sarmalından kurtarmaya çalışıyoruz, elimizde muazzam bir yasa var fakat yasanın uygulayıcıları bunu hayata geçirmiyor. Kim peki bundan sorumlu Sayın Bakan? Sizler de sorumlusunuz işte bundan.

Yine, verilen tedbir kararlarının yüzde 33'ü erkekler tarafından ihlal ediliyor ve yine, ihlallere rağmen kanunundaki zorlama hapsi yaptırımları yapılmıyor. İncelenen 203 dosyanın da sadece 3'ünde tedbir nafakasına hükmediliyor. Şimdi, biz böylesi bir tabloda 6284'ün neyiyle övüneceğiz uygulanmadıktan sonra, uygulama alanı bulamadıktan sonra? Söylüyoruz "6284 yuva yıkan yasa" diye erkekler her yerde bunu deklare etti ve maalesef ki şu an her geçen gün uygulama alanında daralan bir yerde, bunda sizin de sorumluluğunuz var, bunu görmeniz gerekiyor.

Yine, Sayın Bakan, bu eylül ayında yalnızca beş günde 10 kadın öldürüldü ve yine, eylül ayının tamamında ise 28 kadın erkek şiddeti sonucunda yaşamını yitirdi, 19 kadın şüpheli şekilde ölü bulundu. Üstelik bu kadınların bir kısmı koruma kararı altındayken katlediliyor, işte sorun tam da burada, Bakanlığınızın tam da burada devreye girmesi gerekiyor. Evet, bir koruma var fakat o kadar, korumadan ötesi bir tedbirin olmadığını görüyoruz, yeteri kadar olmadığını görüyoruz. Bakın, örneklerini vereceğim, Antalya'da Ayşegül Coşkun, hakkında uzaklaştırma kararı bulunan erkek tarafından öldürüldü. Sadece Ayşegül değil aynı saldırıda annesi de babası da öldürüldü. Narin Süer, hakkında yaklaşık bir buçuk yıldır uzaklaştırma kararı olmasına rağmen öldürüldü. Şimdi soruyoruz size: Bir kadın hakkında uzaklaştırma kararı varsa devletin görevi nedir, sadece o kararı vermek midir? Elbette ki değil. İşte o kadını o şiddet sarmalının, o katleden yola götüren kısımları engelleyebilmektir, bu da tabii ki sizin sorumluluğunuzdadır. Bunlar sadece münferit örnekler değil bulunduğumuz her yerde ifade ediyoruz. Elbette ki buradan size soracağız bunu. Kadınların hayatına yönelik tehditleri kim değerlendiriyor, bu kararları kimler veriyor? Bu ihlal kararı verenler neden bu koruma yükümlülüklerini yerine getirmiyor? Bu sorumluluklar neden alınmıyor? Ülke resmen kadın mezarlığına dönmüş durumda. Her gün bir kadın katliamıyla uyanıyoruz güne ve buna dair de önlem alınması gerekiyor.

Yine, Sayın Bakan, az önce sizler sunumunuzda da ifade ettiniz, bütçe sunumunuza da baktık, Türkiye genelinde 151 sığınmaevi var ve önemli, biz kıymetli bulduğumuzu da söyleyelim fakat 118'i sizin Bakanlığınıza bağlı ve toplam kapasitesi 3.726. Evet, bu ülkede bir sığınmaevinin olması önemlidir fakat kapasitesi kabul edilemez bir yerde. Neden Sayın Bakanım, izah edeceğim ben size: Çünkü her gün bir kadına şiddet vakasıyla güne uyanıyoruz. Bu kadınlar kaldıkları yerde güvenli değiller, bu yüzden sığınağa gidiyorlar zaten ve çok üzülerek gördük ki bir tane artırabilmişsiniz. Şimdi, bunun daha farklı bir noktada olması gerekiyor.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞDoluluk oranı zaten yüzde 70.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa)Bitireyim, cevap verirsiniz Sayın Bakan.

Yine, bu ŞÖNİM'lerle ilgili, bakın, daha önce, sizden önceki dönemlerde 2013, 14, 15, ben de bilfiil katılmıştım. Geçtiğimiz hafta da yine 29'uncu Kadın Sığınakları ve Dayanışma Merkezleri Kurultayı Ankara'da gerçekleştirildi. Bakın, 2014-15 yıllarında sizlerin, bakanlıkların ŞÖNİM'e bağlı olan birimlerindeki ilgili kişiler geliyorlardı bu kurultaya. Peki, biz kurultayda ne yapıyoruz? Kim var bu kurultayda? Kadın örgütleri var, barolar var, insan haklarından doğru çalışan, kadın haklarından doğru çalışan kişiler var ve biz onlarla birlikte bu ülkede sığınağa ihtiyaç duyan kadınların gereksinimlerini tartışıyoruz. Neden sizin Bakanlıktan doğru, ŞÖNİM'den doğru bir yetkili gelmiyor orada? Çünkü biz ihtiyaçları söylüyoruz, talepleri söylüyoruz, gelin birlikte tartışalım diyoruz, konuşalım, çözüm bulalım diyoruz. Onu şimdi size söyleyeceğim, raporları da var. Şimdi, bakın, o kurultayda neler tartışıldı, ben size söyleyeyim: Övündükleri sığınaklar, ŞÖNİM'ler vardı ya kıymetlidir, kıymetsiz değil fakat yetersiz fakat orada toplumsal cinsiyete dayalı bir işlem yapılmıyor birçoğunda, biz de bunu söylüyoruz. Bakın, o ŞÖNİM'lerde neler oluyor, o sığınaklarda neler oluyor? Dolmuşa biniyorsunuz, deniyor ki: "Evinde inecek var mı?" Şimdi bu mudur peki bizim gizliliğimiz, böyle bir gizlilik olabilir mi yani? Sığınak dediğimiz şey kimsenin adresini bilmediği bir yer olacak. Dolmuşa biniyorsun, "Sığınmaevinde inecek var mı?" diyor. Yine, bu kurultayda tartışılanlardan biri, sığınak sonrası desteklerin yetersiz olduğunu söylüyor, bunu ŞÖNİM'deki ilgili birimler yapacak. Yine, sığınaktan çıkan kadınların takibinin eksik olduğunu görüyoruz. Bunların tamamı sizin sorumluluğunuzda.

Son olarak, AKP iktidarı yıllardır nafakaya dair uğraştı, uğraştı, allem etti, kallem etti, en son Anayasa Mahkemesi karar verdi, o günden bugüne sizden bir açıklama gelmedi, biz merak ediyoruz, bu nafakaya dair ne düşünüyorsunuz? Kadınların nafaka hakkına yönelen bu duruma ilişkin nedir planınız? Bakın, ben size bir yüzde de vereyim: Bu ülkede yoksulluk nafakası yalnızca 2.150 TL. Onların büyük bir oranı da ödenmiyor. Sizin bu konudaki düşüncenizi merak ediyorum.

Son olarak, kadınların bütçesi kadınlara ayrılmadıkça bu ülkede kadınlar öldürülmeye devam edecek. Bizler artık devletin hatalı, eksik ihmalleri yüzünden tek bir kadının bile yaşamdan kopmasını istemiyoruz. 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü'ne giderken sizden Bakanlığınız adına kadınların yanında olan bir bütçe yapmanızı istiyoruz.