Ham Tutanak Metni

SEMRA DİNÇER (Ankara)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Sayın Bakan; 2 mayısta bir genelgeyle 2026-2035'i Aile ve Nüfus On Yılı ilan ettiniz. On yıllık bir plan yapmadan önce geride bıraktığımız on yılın hesabını vermeniz gerekir. Geçtiğimiz on yıl içerisinde Ensar Vakfında istismara maruz kalan çocuklar, 20'nci kattan atılan, önce "İntihar etti." denilen Şule Çet, kızının önünde "Ölmek istemiyorum." diye haykıran Emine Bulut, bir varilin içinde yakılan Pınar Gültekin, bir gecede tek imzayla çıkılan İstanbul Sözleşmesi, kadın cinayetlerinin her yıl yeni bir rekor kırdığı yıllar, Gülistan Doku'yu aramakla görevli valinizin altı yıl sonra delil karartma suçlamasıyla tutuklanması, Hiranur Vakfında altı yaşında evlendirilen kız çocuğu, bütün ülkenin on dokuz gün aradığı 8 yaşındaki Narin Gürhan ve 2026 yılında ilk on ayımızda erkek şiddetine kurban giden 321 kadın... Sayın Bakan, on yıl ve bu on yılda öldürülen toplam 3.568 kadın. Bu on yılın hesabını veremeyenler önümüzdeki on yılın hesabını ve planını yapamazlar. Merak etmeyin, o on yılı da size bırakmayacağı zaten. Kadına yönelik şiddetle mücadele sosyal politikaların en hayati alanlarından birisidir. Şiddet mağduru bir kadının barınma, psikolojik destek, hukuki yardım ve ekonomik bağımsızlığa ulaşması hayati önem taşımaktadır. Bakanlığımızın performans programına göre 2025 yılında 151 olan konukevi sayısının 2026'da 152'ye, 2027'de ise 153'e çıkarılması hedeflenmektedir. Bu rakamlar Bakanlığınızın artan ihtiyaçlara karşı yeterli kapasite artışı öngörmediğini de göstermektedir. Geçen yıl burada "Adıyaman, Hatay, İstanbul ve Kocaeli'de 4 yeni kadın konukevi inşa edeceğiz." demiştiniz. Bu konukevlerini Haziran 2025'te de duyurmuştunuz. Bunlardan kaçını gerçekleştirdiniz ve açtınız? Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinin personel ve hizmet kapasitesi için ne kadar kaynak ayırdınız? Koruma ve destek hizmetlerine başvuran kadınların ne kadarını güçlendirme programına yönlendirdiniz? Kadın güçlenmesi programına bütçeden sadece yüzde 1,5 pay ayırarak bunları sağlayabilecek misiniz? Geçen yıl "Elektronik kelepçe uygulamasıyla müdahale mekanizmalarımızı güçlendirdik." dediniz. Bu yıl kaç faile elektronik kelepçe takılmıştır, bunun bilgisini verir misiniz? Biz bugün eleştirmeye geldik ama model de önermeye geldik. Önce teşhisi bir doğru koyalım. Rakamlar sizin rakamlarınız "Aile yılında evlilikler azaldı, boşanmalar arttı." dediniz. 2025 yılında 193 binden fazla çift boşandı, doğurganlık yüzde 1,42'nin altına kadar indi. Bakanlığımızın kendi araştırmasına göre en genç kuşakta evlenmeyi düşünmeyenlerin oranı yüzde 40'a yaklaşıyor. Nedenini araştırdınız mı? Evliliklerin azalması, boşanmaların artması, çocuk sahibi olma isteğinin azalması gerçekten gençlerin bireyci tutumlarından mı yoksa vahşi kapitalizmin ekonomik sonuçlarını en ağır ülkelerden biri olarak yaşıyoruz ve burada çocuk yetiştirmenin maliyetinin de her geçen gün katlanarak artması mı? Günümüzde el kadar çocuklar kreşe gitmek zorundalar. Ankara'da, İstanbul'da en ucuz kreşin yıllık ücreti asgari ücretin bir yıllık tutarından fazla. Ortalama kira asgari ücrete dayanmıştır. Bu ülkede çocuk yetiştirmek artık lüks olmuştur. Gençlerimiz çok insani şeyler istiyor; düzgün bir ev, ucuz ve sağlıklı gıdaya ulaşmak, belki bir araba, belki yılda da 1 kez tatil. Lüks istemiyorlar; düzgün, öngörülebilir bir yaşam istiyorlar. Devletimizin de bunu sağlayacak gücü vardır ama gençlerimiz bugün ne diyor? "Ne yaparsam yapayım olmuyor, kazanamıyorum, yetemiyorum, biriktiremiyorum." Koca bir kuşak bugün hiçlik duygusu içindedir. Gençlere layık gördüğünüz daracık evlerde hiç kimse 3 çocuk yetiştiremez Sayın Bakan. Gençlerin önündeki en büyük engel bugün ne yazık ki yoksulluktur. Geçen yıl bu salonda gençlerin yoksulluk yüzünden çocuk yapamadığını söylediğimizde siz "Yok yoksulluk, yok bilmem ne... Bu pencereden bakarsak bu işlerde ilerleyemeyiz." demiştiniz. Sayın Bakan, sizin "bilmem ne" dediğiniz gençlerimizin kirasıdır, kreş parasıdır, mutfağındaki yangındır. Siz hangi pencereden baktığınızda, hangi çözümü ürettiniz, lütfen açıklar mısınız? Ürettiğiniz çözümlerden biri olan günlük 50 lirayla nüfus politikası yapılmaz. Sizin iktidarınızın kontrolünde gerçekleşen fon vurgunun sonucunda Türkiye'nin kaybettiği 100 milyarlarca lirayla yüz binlerce genç aileye hayatlarını şekillendirecek bir plan sunabilirdik. 2027 yılında faiz lobilerine günde 11 milyar lira ödeyeceksiniz. Bu paralarla Türkiye'nin içine girdiği bu zorlu süreçten rahatlıkla kurtulabilirdik. Cumhuriyet Halk Partisi olarak 2021 yılından beri aile destekleri sigortasını anlatıyoruz. Kanun teklifi olarak Meclise getirdik. Asgari ücretin altında geliri olan her haneye gelir güvencesi, ücretsiz kreş, her haneyi tek tek inceleyen sosyal hizmet uzmanları dedik. Siz ertesi yıl "Aile Destek Programı" diye çıkardınız, adını aldınız ama özünü alamadınız. Siz yoksulluğu yönetmeye çalışırken biz yıllardır bitirmeyi öneriyoruz. Sayın Bakan, bütçe yalnızca gelir ve gider kalemlerinden, ödeneklerden ve harcama programlarından oluşan teknik bir belge değildir. Bütçeler iktidarların ekonomik ve siyasi tercihlerinin en somut göstergesidir. Bir başka ifadeyle, bütçe bir hükûmetin kime ne kadar ve hangi öncelikle kaynak ayırdığını ortaya koyan siyasi bir belgedir. Dolayısıyla, özellikle sizin bakanlığınız için asıl tartışmamız gereken konu ne miktarda kaynak ayrıldığı kadar, bu kaynakların toplumun hangi kesimlerine, hangi ihtiyaçlar doğrultusunda ve ne ölçüde etkili biçimde ulaştırıldığıdır çünkü sosyal devletin başarısı dağıttığı yardımın miktarıyla değil, yurttaşlarını yardıma muhtaç olmaktan ne ölçüde kurtarabildiğiyle değerlendirilmelidir. Örneğin, 200 bin genç aileye her ay 10 bin lira destek versek yıllık maliyeti 24 milyar lira; Türkiye'nin bu yıl ödediği üç günlük faize denk gelmektedir. On yıllık maliyeti 240 milyar lira; bu yıl Sayfa: 14 köprü, otoyol ve şehir hastanesi patronlarına ödediğiniz garanti parası ise 296 milyar liradır. Tercihler ne kadar etkiliyor, görüyor musunuz? Bir yanda sıkıntı çeken milyonlar, diğer yanda garanti projelerle servetine servet katan bir avuç insan. Şimdi soralım: 2027 yılı bütçesini hazırlarken sosyal hizmetlerin maliyetleri için hangi enflasyon varsayımını kullanıyorsunuz? Enflasyonun OVP hedefinin üzerinde gerçekleşmesi durumunda sosyal yardımlar için ilave ödenek veya otomatik güncelleme mekanizması planladınız mı? Siz sosyal yardımları TÜİK'in rakamlarıyla güncellersiniz ama milyonlar mutfağını pazarın, çarşının fiyatıyla döndürüyor. Aradaki farkı kim ödüyor? Yine yoksul aile, yine kadın, yine çocuk. Sayın Bakan, 2027 bütçesini görüşürken 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay denetim bulgularını da değerlendiriyoruz. Bu nedenle, yalnızca gelecek yıl ne kadar harcama yapılacağını değil, önceki yıllarda kullanılan kaynakların hangi sonuçları doğurduğunu da bilmek zorundayız. Çünkü bütçe hakkı yalnızca harcamaya izin verme hakkı değildir, harcamanın da hesabının sorulma hakkıdır. Eğer 2025'te yapılan hataları bugün görür ve düzeltirsek yarını da kurtarırız, gençlerimizi de kadınlarımızı da çocuklarımızı da yani Türkiye'nin geleceğini kurtarırız. Çünkü o gelecek, bugün tehlikede. 2000 yılında 3,9 milyon olan 65 yaş üzeri nüfus 2005 yılında 9,6 milyona ulaşmıştır. Bugün emekliye 1,63 çalışan düşmektedir. Yaşlılarımızı finanse edecek genç çalışanı bulamama krizinden ailelere günde 50 lira vererek kurtaramayız, betona yatırım yaparak, bir avuç insanı zengin ederek de kurtaramayız, fon vurgunlarına, kolay para kazananlara ses çıkaramayarak da kurtaramayız. Bu krizden ancak kadınlarımızı, çocuklarımızı ve gençlerimizi düşünerek, onlara öngörülebilir bir hayat perspektifi sunarak kurtarırız. Sayın Bakan, geçen yıl "Aile Yılı" dediniz, 461 kadınımız yaşamından koparıldı. Bu yıl da "Ailenin On Yılı" dediniz, şimdiye kadar 321 kadın yaşamından koparıldı. Bugün bu salondan ilan ettiğiniz "Aile Yılı"nın cenazesini kaldırıyoruz.