Iğdır ilimizin 14 kasım 1920tarihinde düşman işgalinden kurtuluşu

DURSUN AKDEMİR (Iğdır)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önce, hepinizi saygılarımla selamlıyorum.

Iğdır'ın 14 Kasım 1920 tarihinde kurtarılışının yıldönümü dolayısıyla, huzurlarınızda bulunuyorum. Buradan Iğdırlı hemşerilerimin kurtarılış bayramını kutlarken, Yüce Türk Milletine, ayrıca, saygılar sunuyorum.

"Iğdır" kelimesi, halk arasında, yöremizde "İğdir" olarak biliniyor; ben, şu anda Yüce Mecliste Iğdır'dan bahsetmek istiyorum; Ağrı Dağı, pancar tarlaları, Iğdır Ovası ve pamuğuyla doğunun Adanası olan Iğdır'dan söz etmek istiyorum. Iğdır "İğdir" kelimesinden gelmektedir. 24 Oğuz boyundan birisidir ve Oğuz Han'ın torunudur, Cengiz Han'ın oğludur İğdir. Dolayısıyla "iyilik, ululuk, büyüklük" anlamına gelen bu kelime, tarihte de önemli yer tutmaktadır.

Tevrat'ta, Nuh Tufanından sonra Nuh'un gemisinin Ağrı Dağına oturmuş olduğu ve Nuh'un üç oğluyla, insanlığın buradan dünyaya yayıldığı söylenmektedir ve Iğdır Ovası, "Sürmeli Çukuru" olarak bilinir; Iğdır, Tuzluca, Aralık buradadır.

Burada, dünyada kurulmuş olan 25 devlet gelmiş geçmiştir. Bizanslılar, Selçuklular, Moğollar, İlhanlılar, Akkoyunlular, Karakoyunlular ve nihayet, İranlılar, Ermeniler, Osmanlılar ve Türkiye Cumhuriyeti bu devletlerden bazılarıdır.

Sayın Başkan, muhterem milletvekilleri; doksan yıl Çarlığın esaretinde kalan Iğdır; yani, Sürmeli Sancağı, 1917 ihtilali sırasında Türk-Ermeni Sancağı İcra Komitesince idare edilirken, Ermenilerin burada yaşayan Türk Halkına yapmış olduğu mezalimlere karşı, yörede yaşayan Türkler, Iğdır'da, Aralık'ta, Tuzluca'da, Karakoyunlu'da toplanarak teşkilatlanmış ve korumasız ahaliyi korumaya çalışmışlardır. Osmanlı Ordusu 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Mütarekesi hükümleri gereği bölgeden çekilirken, savunmasız kalan halka karşı Ermeniler mezalime girişmişler ve bu arada yöre halkı; yani, Nahcivan, Iğdır, Tuzluca, Aralık ve Revan'da yaşayan halk bir araya gelmiş ve 1918 yılında Aras Türk Hükümetini resmen kurmuşlardır.

Değerli Başkanım, saygıdeğer milletvekili arkadaşlarım; Aras Türk Cumhuriyeti Hükümetinin kuruluşu, 9 uncu Ordu Komutanı Yakup Şevki Paşa tarafından desteklenmiş ve Ermenilere karşı mücadele verilmiştir.

Bölgede otorite boşluğu olması nedeniyle, İstanbul hükümeti, Kâzım Karabekir Paşayı, 15 inci Kolordu Komutanı olarak 1919 yılında Erzurum'a göndermiştir. Kâzım Karabekir Paşa burada yaptığı çalışmalarda, Iğdır'ın, Sarıkamış'ın, Kağızman'ın ve Oltu'nun mutlaka millî sınırlar içinde kalması gerektiğini vurgulayarak çalışmalarını sürdürmüştür; çünkü, Türk yurdunun, Anadolu'nun korunması, bu bölgelerin elde olmasından geçiyordu.

Nihayet, Kâzım Karabekir Paşanın çalışmaları, bölge halkından aldığı destek ve insanlarımızın kahramanca mücadelesi sonucu, 14 Kasım 1920 tarihinde Iğdır düşmandan kurtarılarak Türk yurduna katılmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; burada kadirşinaslığın bir örneği olarak, yörede mücadeleye katılmış olan ve emeği geçen insanların isminden bahsetmek istiyorum. Katliama maruz kalan insanlarımız, Iğdır'da, Melekli'de, Aralık'ta, Gaziler'de ve Tuzluca'da bir araya gelmişler; Gazilerden Şamil Bey, Tuzluca'dan Hacı Abdullah Ağa, Kadim Sevilmiş, Narvuzali Akkılıç...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun, sözlerinizi tamamlar mısınız.

DURSUN AKDEMİR (Devamla)Tamamlıyorum efendim.

Dolayısıyla, kahramanca uğraşan Iğdırlılar, Iğdır'ı ülkeye kazandırma konusunda büyük gayretler göstermişlerdir. Büyük Türk Milletinin ve mukaddes Türk yurdunun müdafaası ve ebediyen yaşaması uğrunda can veren aziz şehitlerimizin ve ulu geçmişimizin kutsal hatıralarının önünde, bir daha, saygıyla eğiliyorum.

Sayın Başkanım ve değerli milletvekillerim; şu anda, Iğdır'ın ekonomik kurtuluşu sırada bekliyor. Türkiye ortalamasından 6 kat daha az kamu yatırımı yapılan ve millî gelirden fert başına 800 doların altında pay alan Iğdır, çok zor durumdadır. Dolayısıyla, fizikî kurtuluşu sağlanmış; ama, fakirlik illetinden kurtulamamıştır. Demin resmini gösterdiğimiz yurdumuzun Doğu Anadolu Bölgesinin Adanasına yardım gerekiyor. Hükümetimizden bir dileğim var; uzun yıllardan beri, kırküç yıldır, tam kırküç yıldır, proje çalışmaları yapılan, 1992 yılında ödenek ayrılması istenilen, 1990'lı yıllardan bu yana bir türlü programa alınmayan, 2002 yılında ödenek ayrılsın denilen, 2003 yılında hükümet tarafından programdan çıkarılan Iğdır'ın Ünlendi Barajının programa alınmasını, 83 üncü kurtarılış yıldönümünde, Iğdırlılar adına, Sayın Başbakanımızdan talep ediyorum.

Yüce Meclisimizi, tekrar, saygılarımla selamlıyor, Başkanın göstermiş olduğu âlicenaplığa teşekkür ediyorum. (Alkışlar)