Ceza muhakemeleri usuhlü kan.tas.(s.s.698)

ERSÖNMEZ YARBAY (Ankara)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 5 dakikalık vakti de kullanmayacağım; çok kısa, bir konuya işaret etmek istiyorum.

Bu tasarı, gerçekten, devrim niteliğinde bir tasarı. "Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz" deniliyor. Son derece memnun oldum, altını çizdim; fakat, altını tekrar okuyunca, çok da devrim mahiyetinde bir kanun olmadığını gördüm.

Maalesef, bu kanun tasarısı, dün öğleden sonra elime geçti; alelacele okumaya çalışıyorum; okudukça da, tabiî, birtakım noktaların yanlışlığının farkına varıyorum.

Bir defa, şunu, çok açık ve net söylemek istiyorum: Kanun tasarıları, lütfen, zamanında ulaştırılsın. (CHP sıralarından "Bravo" sesleri, alkışlar) Meclis Başkanını aradım. Meclis Başkanına, Türk Ceza Kanunu görüşülürken de söylemiştim; bu kanun tasarılarının -bunlar temel kanun- onbeş gün, bir ay önce elimizde olması lazım. Ben, şahsen, bu kanunun hiçbirisinde şey kullanmıyorum. Neden; çünkü, bunlar önemli.

Bir gün hapishanede yatmamış bir adam kanun hazırlıyor, kanun tasarısı... Hapishanede nasıl yatılır, sıkıntıları nedir, nasıl suçlu olunur, nedir; bunları düşünmeden, araştırmadan, efendim, yapılır, edilir; iş bitiyor.

Şimdi, burada, 12 Eylülden sonra ve günümüze kadar, suçlular, evlerinde, gece saat 01.00'de, 02.00'de, kimsenin haberi olmadan... Devlet, bir defa, gizli iş yapmaz, devlet açık ve şeffaftır. Gizli iş yapan devlet, çok tehlikeli bir devlettir; bunu özellikle vurgulamak istiyorum. Bir devlet gizli iş yapıyorsa, mesela, gizli telefon dinliyorsa, gizli tanık kullanıyorsa, o devlet yıkılmaya mahkûm bir devlet demektir. Devlet gizli iş yapmaz; devlet vatandaşına karşı şeffaf olur, gayet açık, şeffaf olur.

Şimdi, burada, üst tarafta "konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz" güzel; fakat, suçüstü... Tamam, suçüstünde de yapılsın; ama "gecikmesinde sakınca bulunan haller..." Nedir gecikmesinde sakınca bulunan haller?

ORHAN ERASLAN (Niğde)Demin ben söyledim; destek vermediniz.

ERSÖNMEZ YARBAY (Devamla)Hayır, ben destek veriyorum size.

Nedir gecikmesinde sakınca bulunan haller? Yani, gecikmesinde sakınca bulunan haller, bu kanunda tek tek sayılmalıdır; yani "şu, şu, şu olaylar, gecikmesinde sakınca bulunan hallerdir" denilmelidir.

Bu maddenin bir sonrasını biraz sonra görüşeceğiz; orada söz almayacağım için, onu da vurgulamak istiyorum.

Bu yasa tasarısının bir eksik yönü var. Bu yasa tasarısı, cumhuriyet savcısını hâkimlere ortak etmiştir, yargıçlara ortak etmiştir. "Yargıç yoksa, cumhuriyet savcısı karar verir" deniliyor; her tarafında böyle... Cumhuriyet savcısı karar veremez, cumhuriyet savcısı taraftır. Cumhuriyet savcısı, taraf olduğu için, iddianame hazırlayan olduğu için, hiçbir konuda karar veremez; her kararı hâkim verir, yargıç verir. Bu kanun tasarısı, baştan sona, cumhuriyet savcılarını yargıçlara ortak ediyor; yani, farkında olmadan yargıçlara ortak ediyor.

Bir diğer konu, gecikmesinde sakınca bulunan haller... Bunun, mutlaka, tek tek, madde madde açıklanması lazım; hangi hallerin gecikmesi sakıncalı.

119 uncu maddede deniliyor ki: "Cumhuriyet savcısının emrinin alınmadığı hallerde kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler." Bu, çok tehlikeli bir madde. Yani, hangi halde; olağanüstü hallerde; yine, gecikmesinde sakınca olan haller... Bir emniyet müdürü -gece- kızar vatandaşın birisine, arama çıkartır; diyebilir ki, gecikmesinde çok sakıncalı haller vardı, evinde eroin vardı, kaçma ihtimali vardı, aradım. Ne diyebiliriz?! Şimdi, herkes iyi niyetlidir, hiçbir bürokratın iyi niyetinden asla şüphemiz yoktur; ama, bütün iyi niyetlere karşın tedbirlerimizi almak durumundayız.

Grup Başkanvekilimiz, Cumhuriyet Halk Partisi ve Adalet ve Kalkınma Partisi Gruplarının beraberce bu çalışmayı yürüttüklerini, dolayısıyla değişikliklerin beraberce verilmesi gerektiği konusunda görüş ifade ettiler. Burada, "suçüstü" kelimesinden sonra gelen "gecikmesinde sakınca bulunan haller" kısmı çıkarılmalıdır veya bu haller sayılmalıdır. Yani, hangi haller gecikmesinde sakınca bulunan hallerdir, bunlar sayılmalıdır. O zaman, devrim niteliğinde bir yasa olabilir; yoksa, aynen bizim Anayasamız gibi... Anayasamız, ilkönce hürriyetleri veriyor, arkasından "ama, şu şu şartlarda bu haklar kullanılamaz" diyor. Bu maddenin ikinci fıkrası da, bizim Anayasamıza benzemiş.

Onun için, bu hususu grup yöneticilerinin takdirlerine arz ediyorum, saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)