İsdemirle ilgili

GÖKHAN DURGUN (Hatay)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; İsdemir'in 8 Şubat 2001 tarihli Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla Erdemir'e devredilmesi sonucunda ortaya çıkan sorunlar ve çalışanların mağduriyetleriyle ilgili olarak gündemdışı söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, İsdemir'in, yüzde 100 oranındaki idare hissesi ve kırkdokuz yıllığına İsdemir'e verilen liman kullanım izinleriyle birlikte, kuruluşun millî ve bölgesel ekonomiye katkıları ile demir-çelik sektörünün durumu dikkate alınarak, 50 000 000 ABD doları karşılığında, Erdemir'e devri yapılmıştır. Özelleştirme Yüksek Kurulu tarafından açıklanan devir esaslarında, çalışanların mağdur edilmeyeceği ifade edilmiş olmasına rağmen, burası, o dönemin hükümet ortağı partilerinin çiftliği haline getirilmiş ve çalışanlara verilen sözler tutulamamıştır.

Kamu kuruluşu olması nedeniyle yönetim ve yatırım gibi iki önemli sorunu vardır ve bu sorunlar, İsdemir'in Erdemir'e devredilme gerekçesini oluşturmaktadır. İsdemir'in Erdemir'e devredilmesiyle bu sorunların ortadan kalkacağı, oluşturulacak özerk yönetim sonucu siyasî iktidarın müdahale edemeyeceği, istihdamı, üretimi ve pazarlamasıyla İsdemir'in ülkenin hizmetinde olacağı düşünülmekteydi; ancak, bugüne kadarki uygulamalar düşünülenin yapılamadığını ortaya koymuştur. İsdemir'de 680 personel nakle tabi tutulmuş ve yerlerine de 625 teknik ve idarî memur alınmıştır; alımlar halen devam etmektedir. Diğer taraftan, yaklaşık 800 taşeron işçisi, geçmişe dönük haklarının verilmesine yönelik açmış oldukları dava nedeniyle işten atılmış ve yerlerine yaklaşık 700 yeni taşeron işçisi alınmıştır; işçi alımı da halen devam etmektedir. Nakle tabi 680 deneyimli ve birikimli personelin yerine alınan ve atanan yöneticilere ise Türkiye gerçeklerinin çok üstünde, binlerce dolarlık maaş ödenmektedir. İşten atılan işçilerin, yargı kararı olmasına rağmen, tazminatları ve sosyal hakları ödenmemiştir; oysa, devir sözleşmesine göre bu paraların ödenmesi idarenin yükümlülüğündedir. Hem bu insanlar işsiz bırakılmış hem de yargı kararıyla tescil edilen alacakları ödenmeyerek mağdur edilmişlerdir. Nakle tabi personelin çoğunun nakli, yasanın açık hükmüne rağmen, halen yapılmamıştır. Böylece, özelleştirme, amacından saptırılarak tam tersi uygulamalar yapılmıştır. Nakle tabi personelin nakil işlerinin siyasî mülahazalardan uzak tutulması gerekmektedir. Bunun için de, nakle tabi personelin yeniden değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Diğer taraftan, Özelleştirme Yüksek Kurulunun İsdemir'in Erdemir'e devrine ilişkin kararının 10 uncu maddesine göre, kurulacak vakıf marifetiyle, çalışanlara, Erdemir tarafından yüzde 11 oranında bedelsiz hisse verilmesi ve buna ilişkin işlemlerin hisse devri sözleşmesinin imza tarihinden itibaren en geç dört ay içerisinde Erdemir tarafından yapılması gerekmektedir. Devir sözleşmesinde dört ayda yapılması gereken bu işlem, aradan daha uzun zaman geçerek yapılmış, böylece, devir sözleşmesine de uyulmamıştır. İsdemir'in olumsuz çalışma koşullarında üretime katılmış, buraya ömrünü vermiş yaklaşık 680 personel, görüşü alınmadan zorunlu nakle tabi tutularak mağdur edilmiştir. Esas hak sahibi olan bu insanlar yüzde 11'lik bedelsiz hisseden yararlandırılmamıştır.

İsdemir'in devredilmesi sonrasında ortaya çıkan ve özellikle bölgede çok rahatsızlık yaratan özelleştirme uygulamalarının amacı dışına çıkmasını sağlayan keyfî ve tek taraflı uygulamalar sadece bunlar değildir. Bundan daha birkaç gün önce, yönetim kurulu üyeliklerinde değişiklikler yapılmıştır. Eskiden 5 kişi olan yönetim kurulu sayısı 7'ye çıkarılmıştır. Yönetim kurulu sayısındaki bu artış ihtiyaçtan mı, yoksa başka bir nedenden mi kaynaklanmaktadır; bu, henüz belli değildir.

Son açıklanan faaliyet raporunda, Erdemir, İsdemir ve Romanya'daki fabrikanın toplam zararının 61 000 000 dolar olduğu açıklanmıştır. Yaptığım çalışma sonucunda elde ettiğim bilgilere göre, İsdemir'in bu zarar içerisindeki payı 50 trilyon lira civarındadır. Özelleştirmede amaç, zarar eden kurumları kâr edecek biçimde çalıştırmak olduğuna göre, bu sağlanamamıştır. Son olarak 150 trilyon lira sermaye artışına gidilmiştir. Halen yüzde 50,3'ü kamuya ait olan bu tesisin, sermaye artırımı karşısında kamuya 75,5 trilyonluk yeni bir yük getireceği de ayrı bir gerçektir.

Özelleştirme Yüksek Kurulunun 5 inci maddesine göre, hisse devir sözleşmesi tarihinden itibaren en geç onsekiz ay içinde yassı mamul üretimine başlanması ve beş yıl içinde sonuçlandırılması gerekirken, şu ana kadar bu konuda pek önemli bir çalışma yapılmamıştır.

Geçtiğimiz günlerde toplusözleşme görüşmelerine başlanmıştır; ancak, ocak ayı enflasyonu yüzde 5 olurken, işçiye yüzde sıfır zam teklif edilmiştir. Buna karşılık, bir hukuk müşavirinin İsdemir'de aldığı maaş yaklaşık olarak 8 000 dolar civarındadır. Eğer, Meclisimiz ve hükümet konunun üzerine duyarlılıkla gitmez ise, işten çıkarılan işçilerimizin ve nakle tabi personelin mağduriyetleri hiçbir zaman giderilmeyecektir. Aynı uygulamaların sürdürülmesi halinde ve bu anlayışla yapılacak özelleştirmeler, kamu mallarını çarçur etme ve peşkeş çekme, işçi çıkarma anlayışının dışına da çıkamayacaktır. Hükümetin, bu sorunların çözümü için gerekli girişimleri derhal başlatmasını temenni ediyor, Yüce Meclisinizi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)