Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

KAYIHAN PALA (Bursa)Sayın Bakan, bugün OECD tekrar açıkladı: Türkiye sosyal koruma harcamalarında çok geride. Gayrisafi yurt içi hasılanın ancak yüzde 9'u. Bu oran OECD'de ortalama yüzde 23, Avrupa Birliğinde yüzde 27. Oysa yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altındaki nüfus bizde yüzde 28'ken Avrupa Birliğinde yalnızca yüzde 21.

Şimdi Sayın Bakan, geçen yıl... Beni dinleyebiliyor musunuz bilmiyorum.

Sayın Başkanım, isterseniz ara verelim.

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEMSayın Bakanım...

SALİHA SERA KADIGİL (İstanbul)Çok özür dilerim, kusura bakmayın. Başkanım, çok özür dilerim.

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEMBuyurun Sayın Pala.

KAYIHAN PALA (Bursa)Sayın Bakan, az önce Türkiye'nin yoksulluk ve sosyal dışlanma riskindeki nüfusun oranının çok yüksek olduğu hâlde sosyal koruma harcamalarına ayrılan payın düşüklüğünden söz ettim. Siz de bu verileri biliyorsunuz. Siz, geçen yıl burada bize sunum yaparken 2027 yılı bütçesi için çok farklı bir rakam vermiştiniz: 919 milyar 470 milyon. Bu yıl geldiğinizde bu rakamı 242 milyar azaltmışsınız, 677 milyara düşürmüşsünüz. Sosyal koruma harcamalarında bu kadar gerideyken bu yıl bu rakamın düşürülmesi gerçekten anlaşılabilir bir şey değil. Neden Türkiye, bütçesinden sosyal koruma harcamalarına daha yüksek bir pay ayırmayı sizin Bakanlığınız da içinde olmak üzere kabul etmiyor? Neden Hükûmetiniz bu konuda bir inisiyatif almıyor; anlaşılabilir bir şey değil.

Sayın Bakan, sizin verilerinize göre Türkiye'de 496 huzurevi var. Burada 30 binden biraz fazla yaşlı huzurevinde kalıyor. Bu oranlar 65 yaş üstü nüfusun yüzde 0,3'üne denk geliyor. Bu da OECD ortalamasının 10 kat altında yani bizim OECD ortalamasına yaklaşmamız için -Almanya'yı, İspanya'yı, İsviçre'yi falan söylemiyorum- yalnızca ortalamayı tutturabilmemiz için bu 30 bini 300 bine çıkarmamız lazım. Oysa siz 2027'de yalnızca 8 huzurevi hedefi koymuşsunuz. Bu hedef çok düşük değil mi? Neden bu hedefleri büyütmüyorsunuz?

Ayrıca, şunu söyleyeyim: Çok önemli bir şey gibi ilk resmî alzaymır demans bakım merkezini açtığınızdan söz ettiniz. Evet, çok önemli ama çok eksik. Türkiye'de demans grubu içerisinde alzaymır tanısı konulanların yaklaşık sayısını biliyor musunuz Sayın Bakan? 800 bin kişi, 800 bin kişi. Resmî istatistikler değil...

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞHayır, o mümkün değil.

KAYIHAN PALA (Bursa)"Hayır." demeyin. Ben size bu konuda yayımlanmış makaleleri göstereyim.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞHer 2 yaşlıdan 1'i alzaymır mı yani?

KAYIHAN PALA (Bursa)10 yaşlıdan 1'i demans ve alzaymır grubundaki hastalıklardan birinden muzdarip.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞMümkün değil Sayın Vekilim.

KAYIHAN PALA (Bursa)Sizin rakamınız nedir, öğrenelim. Çünkü bir tane açmışsınız, tekrar ediyorum bir tane; bu kabul edilebilir bir şey değil.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞDevamı var.

KAYIHAN PALA (Bursa)Bunları mutlaka artırmanız lazım.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞKayseri'de açıldı, ilk orada açıldı, devamı da var.

KAYIHAN PALA (Bursa)Sayın Bakan, daha sonra bana yanıt verin, zamanımdan almayın lütfen.

Elektrik tüketim desteğinden yararlanan hane sayısını azaltıyorsunuz. Eşi vefat etmiş kadınlara yapılan yardımdan faydalanan kişi sayısını -sizin rakamlarınız- 69 binden 58 bine indiriyorsunuz. Neden burada bir azaltmaya gidiyorsunuz?

Ayrıca, çok önemli bir şey söyleyeyim size: Genel sağlık sigortası primi devlet tarafından karşılanan kişi sayısını 2027 hedefi olarak 8 milyon, 2026 için 8 milyon 350 bin vermişsiniz oysa Çalışma Bakanlığının istatistiklerine baktığımızda buradaki rakam sizin rakamınızdan 2 milyon 566 bin kişi daha düşük. Orada GSS primi devlet tarafından karşılanan 5 milyon 651 bin olarak görünüyor. Geçen yıl da bu soruları sormuştuk, geçen yıl da yanıtsız kalmıştı. Neden bu durum var acaba?

Ayrıca şunu da yanıtlayın lütfen: 2024 yılında genel sağlık sigortası primini karşıladığınız kişi sayısını 9 milyon 444 bin 458 olarak açıklamıştınız. Şimdi, burada da ciddi bir azalma var. Bu azalmaların nedenlerini çok net ortaya koyabilmek lazım. Bakın, Sayın Bakan, örneğin, geçen yıl bize 2027 hedeflerinde huzurevi ve yaşlı bakım, rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alan yaşlı kadın sayısını 7.595 olarak vermiştiniz, bu yıl hedefi bunun altına çekmişsiniz "6.601" diyorsunuz. Buradan hizmet alan yaşlı sayısını geçen yıl, 2027 yılı için -tekrar ediyorum- 16.660 olarak vermiştiniz bu yıl "15.252." diyorsunuz. Bu rakamların çok düşük olmasının yanı sıra iki yılda bu kadar büyük bir sapma olması anlaşılabilir değil.

Öyle anlaşılıyor ki Bakanlığınız bütçe yapma konusunda çok da iyi bir durumda değil. Yine, çok düşük rakamlardan söz edeyim: Resmî bakım ve rehabilitasyon merkezi sayısı 2026 için planlanan 107, 2027'de 115. Bu rakamları bu kadar düşük tutarak Türkiye'de gerçekten bu konuda ihtiyacı olanların ihtiyaçlarına yanıt verebileceğinizi düşünüyor musunuz? Birçok kez söylendi, ben de söyleyeyim: Kadın konukevi sayısı yalnızca 152 ve 2027'de yalnızca 1 tane artırmayı hedefliyorsunuz; 153. Türkiye'de bu kadar çok sosyal koruma ihtiyacı olan, yoksul, yoksun, sosyal dışlanma riski altında olan insan varken bir yandan kaynaklarınızı geçen yıldan çok daha düşük bir şekilde bu yıl için açıklayıp bunlara hizmet etmek için neden kaynak ayırmadığınızı gerçekten söylemeniz gerekir.

Ayrıca, Çalışma Bakanlığı ve sizin tarafınızdan verilen genel sağlık sigortası rakamlarındaki tutarsızlığı da sizden öğrenmek isterim.

Teşekkürler.