Gümrük kanununda değişiklik yapılması (s. s. 182)

AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET EMİN TUTAN (Bursa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan 182 sıra sayılı Gümrük Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı üzerinde AK Parti Grubunun görüşlerini ifade etmek için huzurunuza gelmiş bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Gümrükler, gelişmiş dünya ülkelerinde uluslararası ticareti düzenleyen, bütün ticarî faaliyetler çerçevesinde değerlendirilen ve ticareti engelleyici olmaktan çok kolaylaştırıcı bir işleve sahiptir. Sınır ticareti ise, sınıra komşu iki ülke, şehir ya da yerleşim yerlerinin ekonomik kalkınmalarına yardımcı olan özel bir dışticaret şeklidir.

Avrupa Birliğine girme yolunda olan Türkiye'nin, özellikle 1 Ocak 1996 tarihli Gümrük Birliği Anlaşmasından bugüne kadar gümrüklerle ilgili yapmış olduğu düzenlemeler, elbette ki önemlidir; fakat, Türkiye'nin, gelişen ve liberalleşen dünya ticareti ortamında gelişmelere uyum sağlayabilecek, uluslararası ticaret standartlarına sahip düzenlemeler ve mevzuatlara gereksinimi vardır. Son yıllarda sınır ticareti marifetiyle yapılan ithalat ve ihracattaki yanlış uygulamalar ve yanlış politikalar sebebiyle bölge halkı yoksullaşmış ve geçimlerini sağladıkları işleri ellerinden alınmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye'nin, bulunduğu coğrafî konum, ticaret deneyimi ve girişimci ruhu avantajıyla bölgesel ticaretin lideri, kalesi olması gerekirken, ne yazık ki, gelişen süreçlere hazırlıklı olmaması, ülkemize zaman kaybettirmiştir.

Türkiye'nin, komşusu olan Ortadoğu ülkelerine ihracattaki payı yüzde 10 civarındadır ve bu, çok düşük bir düzeydir. Yeniden inşa sürecinde olan ve yatırımlar açısından da oldukça bakir olan bu ülkelerle olan ticaretin neden bu kadar düşük olduğu ciddî bir şekilde araştırılmalıdır. Bölge ülkelerine nazaran ekonomik girişimcilik düzeyi, uzmanlaşma ve pazarlama gibi konularda çok daha gelişmiş olan ülkemizin, komşularıyla olan ticaretinin bu kadar düşük olması son derece üzücüdür.

Güçlü bir bölgesel ticaret alanı içinde, komşularımızla işbirliğini geliştirebildiğimiz ölçüde, Türkiye'nin etrafında barış kuşağı oluşturmak mümkündür. Bölgemizde istikrarsızlık kaynağı gibi görülen sorunların, gerilimlerin, gelişen ekonomik işbirliklerine bağlı olarak, yerini, karşılıklı anlayış ve uzlaşmaya bırakacağını söyleyebiliriz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dünya ticaretinde gözlemlenen serbestleşme eğilimi, ülkelerin korumacılık modelinden yavaş yavaş vazgeçmelerine neden olmaktadır. Kotaların kalktığı, vergi oranlarının düştüğü, eski modellerin terk edilmeye başladığı çağımızda, serbest ticaret politikalarının en önemli göstergelerinden biri olarak, ülkelerin gümrük mevzuatlarındaki liberalleşmeyi ve gümrük uygulamalarındaki basitleştirmeleri gösterebiliriz.

Dünya ticaretindeki liberalleşme eksenindeki değişim, gümrük uygulamalarının ülkeler nezdinde, artık, sadece, vergisel boyutta algılanmaması gerektiğini de gündeme getirmiştir.

Ülkemizin az gelişmiş bölgeleri olan Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde bölge halkının gelir ve refah seviyelerinin artırılması, ürün çeşitliliği ve istihdam yaratmak suretiyle, ekonomik ve altyapı farklılıklarının giderilmesi, sınır bölgesine canlılık ve kalkınma getirilmesi, bölge halkının ihtiyaçlarının düşük maliyetle karşılanması amacıyla, mevcut sınır ticareti düzenlemelerine bir alternatif olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki sınır illerinde sınır ticaret merkezleri kurulmasına ilişkin olarak karar hazırlanmış ve Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

(1) 182 S.Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; söz konusu kararla, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki ekonomik ve ticarî faaliyetlere ivme kazandırılması ve böylece, bölgedeki esnaf ve tacirler için komşu ülkelere sınır hattında tesis edilecek ticaret merkezleri vasıtasıyla ticaret yapmak suretiyle ihracatın artırılması ve vergi kolaylıkları sağlanarak il ihtiyaçları dahiline ithalat yapılması imkânı getirilmektedir. Bu merkezler, bölge halkının tek umut kaynağı haline gelmiştir.

Bu tasarıyla, Türkiye ile komşu ülkeler arasında coğrafî durum ve bölge ihtiyaçları gözönünde bulundurularak yapılacak sınır ticaretinin kapsamını belirlemeye, sınır ticareti yapılacak sınır ticaret merkezlerinin kurulmasına ve buralardan yapılacak ihracat ve ithalatın usul ve esaslarını belirlemeye veya sınır ticareti yoluyla serbest dolaşıma girecek eşyadan alınacak vergileri göstermek üzere ilgili kanunlarda belirtilen azamî hadleri geçmemek şartıyla, tek ve maktu bir tarife uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır. Ayrıca, sınır ticaret merkezlerinin, gümrük işlemlerinin yürütülmesinde Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesi dışında addedilmesi ve sınır ticaretine ilişkin gümrük işlemlerinin Gümrük Müsteşarlığınca belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dünyada benzer örneklerine sıkça rastlanan sınır ticaret merkezleri projesinin, biri genel ekonomi politikamıza, diğeri ise dışticaret politikamıza yönelik iki tane ana hedefi vardır. Genel ekonomik politika açısından asıl amaç, yukarıda da ifade edildiği üzere, Türkiye'nin nispeten az gelişmiş bölgeleri olan Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde, bölge halkının gelir ve refah seviyesinin artırılması, ekonomik canlılık ve kalkınma getirilmesi, ayrıca, daha önceki yıllarda, muhtelif Bakanlar Kurulu kararlarıyla yürütülen sınır ticareti uygulamasının, daha sistematik hale getirilmesidir.

Dışticaretimize yönelik olarak ise, ihraç ürünlerimiz için dikkate değer pazarlar olan komşu ülkelerin ihracatımız içindeki payının artırılması, bu sayede komşularımızla sınır ticaretini geliştirerek, üzerinde yaşadığımız coğrafyada bölge insanının refah düzeyini artırmak ve karşılıklı olarak ekonomik hareketlilik kazandırmaktır.

Sonuç olarak, söz konusu kararla yukarıdaki hedeflere ulaşabilmek için, gümrük mevzuatlarında gerekli düzenlemelerin yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu doğrultuda, sınır ticareti yoluyla ithal edilecek eşyadan alınacak vergiler açısından 4458 sayılı Gümrük Kanununun 172 nci maddesinde tek ve maktu bir tarife uygulanması ve bu merkezlere ihracat için konulan eşyaya katma değer vergisi muafiyeti getirmek amacıyla sınır ticaret merkezlerinin Türkiye gümrük bölgesi dışında addedilmesi yönünde bir değişikliğe gidilmek suretiyle, bu kanun tasarısı hazırlanmıştır.

AK Parti Grubu olarak, bu yasa tasarısına destek vereceğimizi belirtiyor, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum. (Alkışlar)