Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

NEVİNGAYE ERBATUR (Adana)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yüce heyeti saygıyla selamlıyorum.

2004 yılından beri Anayasa’nın bu maddesinde değişiklik yapıyoruz ama bütün bu yaptığımız değişikliklere rağmen, Türkiye’de kadın ve erkekler arasındaki fiilî değişikliği sağlayamıyoruz. Bütün bu değişikliklerin aslında kadınların eşit temsilini sağlamak için yapıldığını biliyoruz ama kadınlar eşit temsil edilemiyorlar. Neden? Çünkü, Anayasa’mızda yapılan bu değişiklik, 10’uncu maddede yapılan bu değişiklik yeterli değil de ondan. Bu değişikliğin gerçekten kadın ve erkek arasındaki fiilî eşitliği sağlaması isteniyorsa, önergemizde söylediğimiz gibi, alınacak özel önlemlerin imtiyaz ve ayrımcılık olmadığının kabul edilmesi gerekir, yani kadınlar için geçici özel önlemlerin mutlaka alınması gerekir.

Arkadaşlar, daha önceki konuşmalarımda da hep söyledim, şimdi tekrar söylüyorum: Biz bu Parlamentoda ve bundan önceki dönemlerde, son on yılda, kadın ve erkeklerin eşitliğini sağlamak için pek çok yasal değişiklik yaptık. Ama yaptığımız bu yasal değişiklikler, bu hukuki düzenlemeler maalesef kadınlarla erkekleri bu ülkede eşit hâle getiremedi, getiremiyor. O nedenle, bizim daha özel önlemler almamız gerekiyor.

Hepimiz seçme ve seçilme hakkını Türkiye’nin kadınlara 1930’lu yıllardan bu yana verdiğini biliyoruz ama sadece bu yasal hakkın verilmesi kadınların eşit temsilini de sağlamadı. Kadınların önünde bir cam engel var, bir duvar var ve kadınlar hep bu duvara gelip çarpıyorlar ve maalesef bu Parlamentoda temsil edilemiyorlar, yerel yönetimlerde temsil edilemiyorlar.

Evet, bugün Parlamentomuzun yüzde 91’i erkeklerden oluşuyor, o hâlde bunu değiştirmek gerekir. Bu Parlamentomuz yüzde 50 kadın, yüzde 50 erkeklerden oluşmalı çünkü nüfusumuz böyle. Eğer biz, kadınların siyasette var olmasını sağlamazsak kadın deneyimlerini, kadın bilgisini, kadın duyarlılığını nasıl yaşama geçireceğiz ve nasıl karar alma süreçlerine yansıtacağız? İşte bunun için, kadınların kendi özel deneyimlerini, bilgilerini siyasete yansıtmaları için, topluma yansıtmaları için bu özel önlemleri almamız gerek.

“Türkiye pek çok değişiklik yaptı.” dedim ama buna rağmen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde mahkûm oldu. Neden mahkûm oldu? Kadın ve erkek arasındaki eşitsizliğe karşı önlem alamadığı için mahkûm oldu. Hâlâ, ülkemizde namus cinayetleri, kadına yönelik şiddet, taciz, tecavüz devam ediyor ve bunlar hepimizin içini acıtıyor. Bunları ortadan kaldırmak için kadınların fikirlerine, kadınların deneyimlerine ihtiyacımız var. Umuyorum, bizim yaptığımız bütün bu konuşmalar yerine ulaşır ve Parlamentomuzda yapılacak bir düzenlemeyle bu geçici özel önlemler hayata geçirilir.

Neden bu geçici özel önlemlere ihtiyacımız var? Bunlara ihtiyacımız var çünkü nüfusun yarısını oluşturan kadınların bu Parlamentoda temsil edilmesi gerekir. Politik temsil bir hak ve adalet meselesidir dolayısıyla kadınlar da, vatandaşlar olarak, eşit olarak bu Parlamentoda temsil hakkına sahiptirler.

Kadınlar için alınacak özel önlemler ayrımcılık değildir; aksine, kadınların önündeki duvarları yıkmak için gereklidir, önemlidir. Eğer özel önlemler alınmazsa, yine oluşturulacak listeler tamamen erkeklerden oluşacaktır. Ancak bu tür özel önlemler alınırsa, listelerde kadınların bulunması erkeklerle kadınların eşit yarışmasını sağlayacaktır. Bu da, seçmenlerin, listesinde kadın olan partilere, adaylara oy vermesini sağlayacaktır, sağlamalıdır.

Kadınlar da en az erkekler kadar yeteneklidir, kalitelidir ancak onların erkek egemen siyaset içinde görünmez olmalarının önüne geçmemiz gerekir. Bunun için de bu özel önlemleri almalıyız, bu özel ayrımcılıkları mutlaka yapmalıyız. Kadınların deneyimlerini -tekrar ediyorum- bilgilerini, birikimlerini siyasete yansıtmamız gerekiyor.

Kadınları en iyi kadınlar temsil eder. Niye bunu söylüyorum? Çünkü, kadınlar eşitsizliğin ne olduğunu bilirler. Erkekler…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)