Maliye bakanlığı, gelir bütçesi

NİHAT ERİ (Mardin)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Maliye Bakanlığı 2004 malî yılı bütçesi üzerinde, şahsım adına, söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Bütçeler, kamu maliyesinin en önemli metinleridir. Bütçe, hükümetin ekonomiye hangi araçlarla nasıl müdahale ettiğinin göstergesidir. Bir diğer deyişle, bütçe, hükümetlerin, ekonomi, maliye ve sosyal politikalarını nasıl gerçekleştireceklerine ilişkin olarak kısa vadede neler yapacaklarını gösteren belgelerdir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bildiğiniz gibi, kamu maliyesi konusunda, kısa süre önce, hep birlikte yapısal değişiklikler gerçekleştirdik. 1927 yılından bu yana yürürlükte olan 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu yürürlükten kaldırılmış ve Yüce Heyetinizin onaylarıyla devrim niteliğinde yeni bir Kamu Maliye Yönetimi ve kontrol kanunu kabul edilmiştir. Bu kanunla, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği normlarına uygun bir kamu maliye yönetimi ve kontrol sistemi oluşturulmuştur.

2004 Malî Yılı Bütçe Kanunu Tasarısı, uygulanmakta olan ekonomik programın ilke ve hedeflerine uygun olarak, kamu kesimi açıklarının ve enflasyonun düşürülmesi, ekonomide sürdürülebilir bir büyüme ortamının sağlanması, reel sektördeki canlanmanın sürdürülmesi amaçları doğrultusunda hazırlanmıştır. Bu bütçeyle, enflasyonun yılsonu itibariyle, TÜFE ve TEFE'de yüzde 12 düzeyine çekilmesinin, faiz oranlarının düşürülmesi amacıyla içborçlanma ihtiyacının en alt seviyede tutulmasının, yatırımlara ayrılan sınırlı kaynakların kısa sürede ekonomiye kazandırılabilecek öncelikli projelere yönlendirilmesinin, sosyal güvenlik kuruluşlarının idarî ve malî yapılarının güçlendirilmesinin, gerçekçi ve üretimi teşvike yönelik bir tarımsal destekleme politikasının uygulamaya konulmasının, hükümet tarafından tüm kamu sektörü için belirlenen yüzde 6,5'lik faizdışı fazla hedefine konsolide bütçenin azamî katkıyı yapmasının sağlanması amaçlanmıştır.

2004 Malî Yılı Bütçe Kanunu Tasarısında öngörülen hedeflere ve ekonomik büyüklüklere ulaşılabilmesi amacıyla, kamu harcamalarında tasarruf sağlamaya, gelirleri artırmaya yönelik olarak birtakım önlemler alınmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; geçtiğimiz yasama döneminde vergi borçları yeniden yapılandırılarak mükelleflerle vergi barışı tesis edilmiştir. SSK ve Bağ-Kur barışıyla, hem bu kurumların malî yapıları düzeltilmiş hem de vatandaşlarımızın sosyal güvenlik hizmetlerinden yoksun kalmaması için, bu kurumlara prim borcu bulunan vatandaşlarımızın lehine ödeme kolaylıkları sağlanmıştır.

Çiftçilere, esnaf ve sanatkârlara yönelik kredi barışıyla, tarımsal kredilerin ve esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilerin faiz oranları düşürülmüş; ayrıca, sorunlu hale gelen tarımsal krediler yeniden yapılandırılmış; çiftçilere ziraî işletmelerinde kullandıkları mazot için destekleme ödemeleri başlatılmıştır.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda değişiklik yapılarak, vatandaşlar, kredi kartları borçları için yüksek faiz ödemekten kurtarılmıştır. Çek sistemi, zamanın gereklerine göre yeniden düzenlenmiştir.

Tasarrufu teşvik hesabında bulunan anaparalar ödenmiş; nemaların ödenmesi takvime bağlanmıştır.

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunuyla, yabancılara, Türkiye'de serbestçe yatırım yapma olanağı getirilmiş; izin ve onay kaldırılmış, bürokratik işlemler asgarî düzeye indirilmiştir.

Irak'ta meydana gelen gelişmeler ve dünyadaki ekonomik durgunluğa rağmen, 2003 yılında ekonomimiz büyümüştür; kapasite kullanım oranları yüzde 25'lerden yüzde 85'lere ulaşmıştır. İthalatımız ve ihracatımız artmış, Türk Lirası değer kazanmıştır. Enflasyonla mücadele hedeflerine ulaşılmıştır. İnsanımızın kimyasını bozan enflasyonun ateşi sönmüştür. İktidara geldiğimizde yüzde 60'lar düzeyinde seyreden içborçlanma faizleri, 20 Ekimde yapılan ihalelerde yüzde 26'ya kadar gerilemiştir. Bu düşüş eğilimi sürecektir.

En büyük sorunlarımızdan biri, şüphesiz ki, kamu kesimi borçlanma gereğidir. Avrupa Birliği Maastricht Kriterlerine göre, kamu kesimi açığının gayri safî yurtiçi hâsılanın yüzde 3'ünü aşmaması gerektiği halde, 2002 yılında bu oran yüzde 12,8'di, 2003 yılında da 4,1 puan azalarak yüzde 8,7'ye gerilemiştir. Bu, olumlu bir gelişmedir; ancak, daha alınacak mesafenin olduğu açıktır.

Enflasyon muhasebesine geçiş sağlanmıştır. Bu, önemli bir gelişmedir. Eğitim ve sağlık alanlarına yapılan harcamaların tamamının vergi matrahından düşürülmesi, devletin tek başına altından kalkamadığı ve çözümde zorlandığı bu iki alanda önemli bir fırsat olarak değerlendirilmelidir. 15 000 000 civarındaki ilköğretim çağındaki öğrenciye ücretsiz kitap dağıtılmıştır. Özel okullarda okuyan öğrencilere bu kitapların dağıtılmaması ve bu öğrencilerin kapsamdışı tutulmasını eşitlik ilkesine uygun bulmadığımı ifade etmek istiyorum. Bu eksikliğin önümüzdeki yıllarda telafi edileceğine inanıyorum.

Elektriğe, doğalgaza ve akaryakıta son bir yılda zam yapılmayarak, toplumun geniş kesimlerinin refahına katkı yapılmıştır. 2003 yılında ülkenin içinde bulunduğu koşullara ve uygulanan sıkı para politikasına rağmen, tarımsal destekleme ödemeleri, 2002'ye oranla yüzde 83,8 oranında artırılmıştır; 2004 yılı için de yüzde 36,5'lik bir artış öngörülmektedir. Mahallî idarelere ayrılan paylar da yüzde 50 oranında artırılacaktır.

Bölgeler arasındaki kalkınmışlık farkını gidermek için, ulusal gelirden kişi başına düşen geliri 1 500 doların altında olan illerimize yatırım teşviklerinin sağlanacağı, ilgililer tarafından kamuoyuna duyurulmuştur. Bu konudaki düzenlemenin bir an önce ve yatırımları o bölgelerde cazip hale getirecek kapsam ve etkinlikte yapılmasını bekliyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tedavi masrafları Sağlık Bakanlığı aracılığıyla ödenen yeşil kartlı hastaların yataklı tedavi masrafları Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır; ancak, ayakta tedavi gören yeşil kartlı hastaların tedavi masrafları, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan karşılanmaktadır. Fon gelirlerindeki belirsizlik ve harcamalarındaki düzensizlik nedeniyle ödemeler gecikmektedir. Yeşil kartlı hastalara ayakta tedavi hizmeti sunan hastanelerin Ekim 2002'den bu yana birikmiş alacakları, Fondan aktarılma yapılmadığı gerekçesiyle, bugüne kadar ödenmemiştir; ancak, dün, Fondan, bu iş için 150 trilyonluk bir kaynak aktarılmıştır. Yılsonu itibariyle, yeşil kartlıların ayakta tedavisi için, 300 trilyon civarında bir ödeme yapılması gerekmektedir. Hizmet sunan hastanelerin alacaklarının zamanında ödenebilmesi için, nasılki yataklı tedavi masrafları Maliye Bakanlığı bütçesinde yer alıyorsa, aynı şekilde, yeşil kartlı hastaların ayakta tedavi giderleri de Fon yerine bakanlık bütçesinden karşılanmalıdır. Bu yolla, çok önemli olan bu sosyal hizmetin aksamadan sürdürülmesi sağlanmış olacaktır.

Bir başka önemli husus da, köye dönüşlerle ilgilidir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerimizde geçmişte yaşanan terör olayları dolayısıyla birçok köyün boşaltıldığı hepimizin malumudur. Sağlanan huzur ortamından sonra bu köylere dönüş izni verilmiştir; ancak, bu köylerin tüm altyapıları süreç içerisinde tahrip olmuştur, yol, su, elektrik, sağlık ve eğitim sorunlarının çözümü için birçok kurum ve kuruluş devreye girmekte ve bu iş için harcama yapmaktadır; ancak, hiçbir kurumun bütçesinde "köye dönüş" adı altında bir harcama kalemi bulunmadığından, başka fasıllardan aktarmalar yapılmaktadır. Çok büyük yekûnlar tutan bu harcamalar kurum bütçelerini zorlamakta ve sorunlar beklenen düzeyde ve hızda çözülememektedir. Toplumsal bir travma sonucu yerlerinden, yurtlarından kopartılan ve savruldukları büyük şehir varoşlarında yıllarca sefalet içerisinde bir yaşam sürdüren ve sayıları onbinleri bulan bu insanlarımızı, süratle, topluma kazandırmak zorundayız. Bu, sosyal devlet olmamızın da gereğidir. Çok önemli proje olan Köye Dönüş Projesi, İçişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde yürütülmeli, bu proje için bütçeden kaynak ayrılmalı ve harcama yetkisi, aynı bakanlığa verilmelidir.

Sayın Başkan, değerli üyeler; hükümetimizin göreve geldiği günden beri uyguladığı disiplinli maliye politikası, toplumumuzun geniş kesimlerinden destek görmektedir. Yapılan kamuoyu yoklamaları da gösteriyor ki, halkımız, hükümeti başarılı bulmakta ve geleceğe umutla bakmaktadır. Zira halkımız engin sezgisiyle biliyor ki, AK Parti İktidarı sayesinde, bugün dünden iyidir, yarın da bugünden daha iyi olacaktır.

Sözlerime son verirken, Maliye Bakanlığı bütçesinin halkımıza ve insanımıza hayırlı olmasını diler, saygılar sunarım. (AK Parti sıralarından alkışlar)