Muğla'nın düşman işgalinden kurtuluşunun yıldönümü nedeniyle

ORHAN SEYFİ TERZİBAŞIOĞLU (Muğla)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, aziz milletim; 5 Temmuz Muğla'nın kurtuluş günü münasebetiyle gündemdışı söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bildiğiniz gibi, Kurtuluş Savaşımız, Türk tarihi ve Türk Milleti açısından dönüm noktasıdır. Bu kurtuluş ve bağımsızlık mücadelesinde, 5 Temmuz 1921 de, Muğla ve Muğlalılar için bir dönüm noktasıdır.

Türk Milletini esaret altında görmek isteyenlere karşı Muğla ve Muğlalıların direniş hareketi, Muğla Müdafaai Milliye Heyetinin 9 Şubat 1916'da Muğla'nın bağrından bir güneş gibi doğmasıyla başlamıştır. Bu cemiyetin kurucuları olan Serezlizade Memiş Efendiyi, Karahafızzade İsmail Hakkı Efendiyi, Mercanzade Hamdi Efendiyi, Köseoğlu Hüseyin Efendiyi, Kökçüzade Osman Efendiyi, Mehmet Hilmi Efendiyi, Hacı Salih Efendiyi ve Şevket Ağaoğlu Seyfi Beyi, bugün, bir defa daha, rahmetle, minnetle, şükranla anıyorum; ruhları şad olsun.

Türk'ün onur abidesi olan Kurtuluş Savaşımız, Türkiye'nin her köşesinde, her ilinde olduğu gibi, Muğlamız'da da, az önce isimlerini saydığım büyüklerimizin yanı sıra, Mehmet Cemal Karamuğla, Bozüyüklü Hacı Süleyman Efendi, Encümen Mümeyyizi Zekai Bey, Dr. Cemil Şerif Bey, Serdengeçtiler ve burada isimlerini sayamadığım daha nice kahramanların önderliğinde kazanılmıştır. Ellerindeki kısıtlı, hatta, yok denecek kadar az imkânlarıyla; ama, yüreklerindeki vatan, millet, bayrak ve Allah aşkıyla "ya istiklal ya ölüm" diyerek savaşmışlardır.

Bağımsızlık mücadelesinde dünyanın en cesaretli milletinin Türk Milleti olduğunu hesap edemeyen Birinci Dünya Savaşının galip devletleri, 1919 yılının ocak ayında, Paris Konferansında buluşurlar. Niyetleri, 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşmasıyla elde ettikleri işgal topraklarını birtakım esaslara bağlamak ve yenik ülkeleri kendi aralarında paylaşmaktır. Paris Barış Konferansının galip devletleri arasında bulunan İtalya, 1915 yılının nisan ayında yapılan Sean Jean dö Moriven gizli antlaşmasına göre, kendisine verilmesi kararlaştırılan İzmir, Güneybatı Anadolu ve Oniki Adaların Yunanistan'a verileceğine kani olur. Bu nedenle, Paris Barış Konferansından çekildiğini bildirir. Bu endişelerinden hareketle, İtalya, Yunanistan'dan daha önce davranarak, 11 Mayıs 1919'da, Fethiye'ye çıkardığı silahlı askeriyle Muğla'yı işgale başlar. 23 Temmuz 1919 günü Muğla İl Merkezine giren İtalya, böylece, işgal hareketini tamamlar; fakat, ne tesadüftür ki, tam iki yıl sonra yine temmuz ayında geldikleri gibi gideceklerdir.

İtalya, işgal ettiği topraklarda silah kullanmaz, halkı tahrik etmez, kendi ulusal mefkûrelerinden çıkardığı sözde ve hayali "idea" lardan hiç söz etmez; çünkü, İtalya, Türk Milletinin istiklal mücadelesindeki şahlanışını ve uyanışını görmüştür. İtalyanlar kendi çıkarları doğrultusunda Yunan zulmüne karşı Türk direnişinin arkasında olacaklarını söylemişlerdir. Nitekim, düzenli ordu döneminin öncesinde kurulmuş bulunan Yörük Ali Efe Müfrezesinin Muğla'daki hazırlıklarına ses çıkarmazlar. Efe'nin, Muğla'da Menderes Cephesi Kuvayı Milliyecileri için yaptığı lojistik ikmallere engel olmazlar. Muğla'nın millî mücadeledeki yeri önce Menderes Kuvayı Milliye Hareketi, sonra Batı Anadolu'nun düzenli ordu cephesindedir.

Muğla'nın Kuvayı Milliye hareketindeki yerini ilk defa üçüncü Cumhurbaşkanımız Sayın Celal Bayar işaret etmiştir. 21 Haziran 1919 günü Sayın Bayar, Aydın Erbeylidedir. Yunanlılara 70 kayıp verdiren Erbeyli baskınının kahraman öncüleri Muğlalı Serdengeçtilerdir. Serdengeçtiler ve özellikle Mehmet Cemal Karamuğla'nın başkanlığındaki Altı Memetler Çetesi, Sayın Bayar'a, o gün "peşinde koştuğumuz hülya hakikat oluyor" dedirten millî bir şahlanış günüdür.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)