Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

TAHSİN OCAKLI (Rize)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Sayın Bakan ve heyeti hoş geldi Komisyonumuza.

Bütçe görüşmeleri üzerinde müzakereden daha ziyade aslında siyasi değerlendirmeler yapacağız ve Sayın Bakan, bunu üzülerek söylüyorum yani sizin oturduğunuz Bakanlık koltuğunda ne yazık ki Türkiye'de yüzyılın soygununa adı karışmış, tescillenmiş bir Bakan da geçmiş; o sıralardan, o sıralarda oturan bürokratlardan bu işle ilgili tutuklanan da bir sürü insan var ama tabii, bu fon soygununun asıl tamamının açıklanmamış olması Türkiye'nin en büyük sorunudur. Ucunun nereye gittiğini ha bire sorup hiç kimsenin hiçbir şey açıklamadığı bir ülke durumunda olmak ve bunlarla ilgili de sizin Bakanlığınızın devam etmesi acı verici.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞBenimle ne alakası var?

TAHSİN OCAKLI (Rize)Geçen yıl da burada söylemiştim, Sayın Bakanım, mesele yoksulluğu yönetmek değil....

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞBenimle ne alakası var?

TAHSİN OCAKLI (Rize)Ben sizinle alakası var demedim ama sizin Bakanlığınızı kirleten Bakanlar tarafından AKP'nin Genel Başkan Yardımcısından bahsediyorum, o koltuğu kirletti, sizin oturduğunuz koltuğu kirletti, size kirli koltuk devrettiler diyorum, söylediğim budur. Sizi ilişkilendirmedim, aynı zamanda diğer bürokratları da. Umarım, inşallah, Allah nasip etmesin size de siz gittikten sonra böyle bir şey çıkmasın. Neyse...

Şimdi, yardım edilmiş olan insanları yaratmış olmak bu AKP iktidarının yirmi dört yıllık bir hikâyesidir, yoksul insanlar yaratmak. Geçen yıl da söylemiştim, yoksulluğu yönetmek değil, yoksulluğu ortadan kaldırmaktır esas politik başarı. 2025 yılı Aile Yılı ilan edildi, Aile ve Nüfus On Yılı ilan edildi ama programlar açıklandı, aileler güçlenecekti, her şey güzel olacaktı, öyle olmadı. Nasıl öyle olmadı? TÜİK'in 2025 verileri ortada; Türkiye'de nüfusun yüzde 27,9'u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında, hatta bu oran çocuklarımızda yüzde 36,8'e kadar çıkabiliyor. Ne demek bu? İşte, Aile Yılı ilan edilen bir ülkede veya dönemde çocukların üçte 1'i yoksullukla karşı karşıya. Yani aileyi korumak... Çocuğuna beslenme çantası hazırlayamayan, evinin kirasını ödeyemeyen, çocuğunu kreşe gönderemeyen bir aileyi nasıl koruyacaksınız Sayın Bakan, soruyorum ben.

2027 yılında Bakanlığınız için 677 milyar lira bütçe ayırdınız. Bu bütçe geçen yıla göre yüzde 2,80'den 2,48'e düşmüş; bu sadece sizde değil, bütün bakanlıklarda bir düşüş var. Yoksulluğa ayırdığınız kaynak da yine sadece yüzde 3 civarında kalmış. Kendi hedeflerinize bir baktığımız zaman, 2026 yılı sonunda hane başına ortalama aylık 5.500 lira sosyal yardım öngörüyorsunuz, 2027'de de sadece 400 TL artırmayı düşünmüşsünüz. Yahu, 400 lirayla ne alınabilir yani bunu siz hiç mi düşünüyorsunuz Sayın Bakan? Biraz sonra burada oylamalarda bu bütçenin artırılmasını isteyeceğiz, iktidarınızın milletvekilleri heyet hâlinde toplu olarak da "hayır" diyecekler, bunun da az sonra tanığı olacağız zaten.

Bir tarafta yoksulluk büyüklüğüyle karşımızda dururken bir tarafta da siz sosyal yardım hikâyelerini başarı diye anlatıyorsunuz. Sosyal devletin tüm başarısı dağıttığı yardımla değil, insana verdiği sayıyla değil, kaç insanın yoksulluktan kurtarıldığıdır ve birçok şeye kaynak ayrılan milyon dolarların havada uçuştuğu ülkemizde yoksulluğa reva görülen destek bu kadar mı olmalıydı diye soruyoruz. Şimdi, siz Belçika'da on yıl kadar Bakanlık yaptınız, biliyoruz.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI MAHİNUR ÖZDEMİR GÖKTAŞMilletvekilliği.

TAHSİN OCAKLI (Rize)Belçika'yla Türkiye'nin durumunu bir karşılaştıralım diye düşündük. Mesela yoksulluk ve dışlanma riski görev yaptığınız Belçika'da yüzde 16,5'tu. Bu oran Türkiye'de 27,9, bu sizi rahatsız etmez mi mesela? EUROSTAT verilerine göre Avrupa Birliği ülkelerinin 20 üyesinden daha fazla yoksulluk ve dışlanma riskiyle karşı karşıyayız. OECD'nin yine 2024 verilerine göre kamu sosyal harcamalarının millî gelire oranında da aynı zamanda sondan 2'nci sıradayız. OECD ortalaması yüzde 21,2, Belçika'da 28,6, Türkiye'de ise yüzde 10,4 durumunda. Yoksulluk riski bu kadar yüksekken sosyal korumaya ayırdığınız kaynak OECD ülkeleri içinde en düşük seviyede. Peki, bu bütçeyle yoksulluk kaldırılabilir mi? Çok zor.

Şimdi, biraz kadınlarla ilgili, iş ve yaşam hakkıyla ilgili de biraz veri paylaşalım. EUROSTAT 2025 verilerine göre yine 34 Avrupa ülkesi arasında, ne yazık ki, sonuncu kalmışız. Kadınlarla erkekler arasındaki istihdam farkında yüzde 38'le Avrupa'da ilk sıradayız. Bir de kadınların yaşam hakkına bakalım: Dünya Sağlık Örgütünün 2025'te yayınladığı uluslararası karşılaştırmalara göre 15-49 yaş grubundaki kadınların yüzde 13,3'ü son bir yılda eş veya partnerinden fiziksel ya da cinsel şiddet görmüş durumda. Şimdi, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa bölgesinde bu ortalama yüzde 6,5, Türkiye de kadına yönelik partner şiddetinde Avrupa bölgesinin en yüksek oranına sahip 2'nci ülkesi durumuna düştü. Peki ne oldu 2025 yılında? "Kadın cinayetlerini durduracağız." dediniz ama Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'na göre 294 kadın öldürüldü, 297 kadının da şüpheli bir şekilde ölü bulunduğu belirlendi. Öldürülen kadınların 203'ü aile içindeki erkekler tarafından katledildi. 23 kadın ise koruma kararı bulunmasına rağmen yaşamını yitirdi. 2026'nın sadece Ekim ayında 20 kadın öldürüldü, 39 kadın şüpheli şekilde ölü bulundu. Öldürülen kadınların 9'u kendi evlerinde yaşarken öldürülmüştü. Hani aile en güvenli yerdi Sayın Bakan? Bir kadın kendi evinde güvende değilse, devletinin verdiği koruma kararına rağmen öldürülüyorsa hangi aile politikasının başarısından söz edebiliriz? Ailenin korumasından, evlilik ve doğum oranlarının artırılmasından söz ediyorsunuz. Peki, bu kadınları kim koruyacak, bununla ilgili çözümünüz nedir?

Bugün Türkiye'nin neresine giderseniz gidin sokaklarda, meydanlarda, sosyal medyada yardım çığlıkları duyuyoruz. Çocuğunun tedavisi için Valilik izni isteyen anneler, ameliyat olmak için para toplamaya çalışan hastalar, engelliler için kaynak oluşturmaya çalışan vicdanlı insanlar, iş kazasında sakat kalan emekçiler, herkes bir yardım kampanyasında; insanların yaşamlarını sürdürebilmeleri, sağlıklarına kavuşabilmeleri için en temel ihtiyaçları olan sağlık hakkını sürdürebilmeleri için bağış kampanyalarına muhtaç olmaları ne demektir? Elbette, bu yardımlar kıymetlidir ama soruyorum size: Bir sosyal devlet, bir ülkenin insanlarını yaşatmak, iyileştirmek, insanca bir yaşam sürmek için sürekli başkalarının yardımına muhtaç kılmak zorunda mıdır? Bu iktidar bunu yapıyor işte. Bir çocuğun tedavisinde toplanacak bağışa, bir engellinin yaşamının hayırseverin insafına bırakılması olabilir mi? Peki, nerede sosyal devlet anlayışı o zaman? Devletin görevi insanların vicdanına terk etmek değildir, herkesin sağlık, bakım ve sosyal güvenlik hakkı güvence altında olmalıdır. Peki, ihtiyaç mı azaldı yoksa destekten yararlanma koşulları mı değişti diye bakıyoruz. Evde bakım desteği alan ailelerin yalnızca paraya değil profesyonel bakım hizmetlerine ve verenlerin sosyal güvenlik hakkına da ihtiyaçları var. 65 yaş aylığı 7.257 TL, TÜİK'in verilerine göre 1 milyon 836 bin yaşlı insan tek başına yaşıyor. Ya, bu parayla geçilebilir mi? Aldığım maaşla rahmetli anneme bakardım 50 bin lira öderdim. Kız kardeşim engelli, ona bakarım, 50 bin lira öderim. Eşim engelli, onun için ödemiyorum, çocuklarım bakıyor. Yani bir ailede 100 bin liranın üstünde biz bir yardımcı için para öderken -biz neyse ki yapabiliyoruz- 7 bin lira parayı siz layık görüyorsunuz. Bu 7 bin lirayla asgari ücretle ya da emekli olup da geçinen insanlar bunu nasıl karşılayacaklar? Bu da soru olarak kalsın sizde. Bizim önerimiz açık, bizim önerimiz sosyal destekler hak temelli olsun, yaşam maliyetleri gözetilsin.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

TAHSİN OCAKLI (Rize)Aileyi korumak, çocuğun at yatmamasını, kadının öldürülmemesini, engellinin kimseye muhtaç olmadan yaşayabilmesini, yaşlının bir başına çaresiz kalmamasını sağlamaktır.