Vergi kanunlarının yeni türk lirasına uyumu ile bazı kan.değ.yap.hak.kan.(ss.725)

YAŞAR TÜZÜN (Bilecik)Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; görüşmekte olduğumuz tasarının 28 inci maddesi üzerinde, şahsım adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlarım, maddenin içeriğinin dışında, özellikle belediyeleri ilgilendiren bir kanun maddesinden bahsetmek istiyorum.

Değerli arkadaşlarım, Türkiye'de, nüfusu 100 000'in altında olan 35 tane il belediyesi var. Arkadaşlarımın, özellikle nüfusu 100 000'in altında olan il belediye sınırları içerisinde ikâmet eden değerli milletvekillerimizin de, benim bu düşünceme katkı vereceğini şimdiden umut ediyorum. En azından, bu akşam bu düşüncemiz kanunlaşmasa da, önümüzdeki günlerde ve aylarda yeni bir düzenleme yapılması konusunda katkı ve desteğinizi şimdiden bekliyorum ve istiyorum.

Değerli arkadaşlarım, belediyelerin, özellikle küçük belediyelerin, yani, kanaatimize göre nüfusu 100 000'in altında olan belediyelerin, belde halkına sunmakta olduğu hizmetleri yerine getirmekte çok zorlandığı görülmektedir. Sunulan ya da sunulmaya çalışılan mecburî hizmetler bile yerine getirilemez durumdadır. Özellikle, 1580 sayılı Kanuna göre kurulan belediyelere, 2380 sayılı Kanuna göre genel bütçe vergi tahsilatından ayrılan pay, kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki ülkenin beşerî yapısına göre, kentsel nüfusun kırsal nüfusa oranı bugün tam tersine bir yapı almıştır; ancak, bu il belediyelerine ayrılan pay aynı kalmıştır.

1985 yılında, 3239 sayılı Kanunla belediyelere devredilen Emlak Vergisi nispetleri meskende binde 4, işyerinde binde 5, arsada binde 6, arazilerde binde 3 alınırken, daha sonra yapılan yasal düzenlemeyle bu nispetler aşağıya çekilmiş, yani feragat yine belediyelerden beklenilmiştir.

Değerli arkadaşlarım, yine, 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 96 ncı maddesi gereği alınan vergi ve harçların günün koşullarına göre hiçbir anlam ifade etmediği de gerçektir. İşte, bugün, burada, bu maddeleri değiştiriyoruz, en azından günün koşullarına uydurmaya çalışıyoruz.

23.3.1984 yılında yürürlüğe giren 195 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin akabinde, 1984 yılında 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun da yürürlüğe girdi ve büyükşehir belediye başkanlarına gerçekten çok büyük ayrıcalıklar tanındı. Güç kısaca yetki ve para olarak değerlendirildiğinde, 1580 sayılı Yasanın yetkilerine... Tüketici Hakları Koruma Kanunu, Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, Türk Gıda Kodeksi, gibi kanunlar, belediyelere angaryadan başka hiçbir şey getirmemiştir. İşte, bütün bunların yanı sıra, 3030 sayılı Kanun belediyelerin yetkilerini güçlendirmiş, yine aynı kanunun 18 inci maddesinin (b) bendine göre, büyükşehir belediyesinin bulunduğu il merkezinde, gelir saymanlığınca, büyükşehir belediyelerine aktarılmak üzere genel bütçe vergi tahsilat toplamı üzerinden yüzde 3 pay ayrılmaktayken, daha sonra -maddenin son hükmü uyarınca- 25.4.1985 tarih ve 9382 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla bu pay yüzde 5'e çıkarılmıştır.

Örnek vermek gerekirse, seçim bölgem Bilecik İlinde, il merkezinde, birinci ve ikinci organize sanayi bölgeleri ile bunların dışında faaliyet gösteren sanayi kuruluşlarının şirket merkezleri Bilecik'in dışındadır, çoğu da İstanbul'dadır. Bilecik'te faaliyet gösterip...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Tüzün; konuşmanızı tamamlayın.

YAŞAR TÜZÜN (Devamla)Yani, Bilecik İlinde ikamet eden, Bilecik İlinin toprağını kullanan, suyunu kullanan, havasını teneffüs eden sanayi kuruluşlarının merkezleri maalesef başka illerdedir, çoğu da İstanbul'dadır; dolayısıyla, Bilecik Belediyesi, buradan alması gereken payları alamamıştır. Bilecik'te faaliyet gösteren bu fabrikaların vergilerinden, İstanbul Büyükşehir Belediyesi faydalanmaktadır.

Değerli arkadaşlarım, Belediyeler Kanununda da görüştüğümüz gibi, 16 büyükşehirde yaşayan vatandaşlarımızı kıskanmıyoruz; ancak, imreniyoruz; çünkü, onlara İller Bankasından daha fazla para gönderilmektedir. Büyükşehir sınırlarında yaşayan vatandaş Yaşar Tüzün'e 40 000 lira; ama, bir il merkezinde yaşayan, Bilecik'te yaşayan vatandaş Yaşar Tüzün'e İller Bankasından 8 000 lira gelmektedir. Yani, büyükşehirde yaşayan vatandaşlarımıza, il, ilçe ve belde belediyelerinde yaşayan vatandaşlarımızın, tam tamına 5 katı fazla para gitmektedir. Zannediyorum, seçim bölgelerinize gittiğinizde, özellikle yeni seçilen belediye başkanı arkadaşlarımız bunu sık sık gündeme getirmektedirler. Çözümü noktasında da, görev, Türkiye Büyük Millet Meclisine, dolayısıyla bize düşmektedir.

Değerli arkadaşlarım, bu kapsamın dışında, özellikle nüfusu 100 000'in altında bulunan il belediyeleri vardır; bunlar, Türkiye genelinde 35 tanedir. İl belediyeleri, kentin kurtarılış gününden tutun da, sosyal, kültürel bütün etkinliklerde bulunmaktadır. Yani, il belediyelerini ilçe belediyelerinden, belde belediyelerinden farklı tutmak gerekir. Ancak, kanun, il belediyelerini de diğer belediyeler kapsamında bu şekilde yetkilerle donattığından, il belediyelerinin de maalesef elini bağlamaktayız.

Dolayısıyla, benim söylemek istediğim, özellikle nüfusu 100 000'in altında olan il belediyelerini, büyükşehir belediyesi statüsüne kavuşturmak ve 3030 sayılı Kanundan faydalandırmak gerekiyor; çünkü...