İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/27249 GEÇ CEVAPLANDI · 444 GÜN

Bir fabrikada işten çıkarılan işçilere ilişkin

Kaynak göster

İskender Bayhan (EMEP), 11 Nisan 2025 tarihinde 7/27249 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 444 gün sonra, 29 Haziran 2026).

İskender Bayhan (EMEP, İstanbul). “Bir fabrikada işten çıkarılan işçilere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27249, 11 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27249-bir-fabrikada-isten-cikarilan-iscilere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/badfcadd-a955-4597-aaf0-0196330b1d7a

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. 15. gün
  3. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 444 gün. Tarihler TBMM kaydından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki sorularımın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İşçilerin sömürüsü üzerine büyüyen Koç Holding'in, yıllardır "Koç, insana değer verir" söylemiyle parlatılan imajı, Arçelik'in Gebze-Çayırova fabrikasında çalışan binlerce işçinin yaşadığı hak kayıplarıyla bir kez daha yerle bir oldu. Bu tablo, işçilerin yoğun emek sömürüsü ve baskı altında çalıştığını ne alın terlerinin ne de en temel haklarının herhangi bir değerinin "olmadığını açıkça ortaya koydu. "

Koç Holding'e bağlı Arçelik A.Ş.'nin Çayırova'daki üretim tesisini Manisa?ya taşıma süreci, yüzlerce işçiyi iş güvencesinden, insanca çalışma koşullarından ve adil geçiş hakkından mahrum bırakmıştır. 2021-2022 yıllarında planlanan bu taşınmanın 2024 Aralık ayında sona ereceği ilan edilmiş olmasına rağmen süreç 2025 Mart ayına kadar belirsizlik içinde uzatılmış; 700"e yakın işçi bir anda işsiz kalmıştır. i

Gerekçenin tamamını göster (17 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Taşınma süreci boyunca işçiler sistematik baskıya maruz kalmıştır. Performans gerekçesi öne sürülerek işten çıkarılan işçilerin büyük kısmı, meslek hastalığı geçirmiş ya da ağır koşullardan etkilenmiş kişilerdir. Savunma vermeye zorlanan, tehdit edilen, belgeleri zorla imzalatılan işçiler arasında doğrudan şu sözlerle gözdağı verilenler de olmuştur: "Dava açarsanız işe iade edilmezsiniz, tazminatlarınızı ve Koç Vakfı'ndaki paranızı alamazsınız."

İşçilerin yasal hakkı olan 96 saatlik iş arama iznini işçiler "hadi hadi" baskısı nedeniyle kullanamamış; ancak bu süre için ücret kesintisi yapılmıştır. Manisa süreciyle birlikte çalışma koşulları ağırlaştırılmış; yaz aylarında soğutucular, kış aylarında ise isitıcılar devre dışı bırakılmış, işçi sağlığı ve güvenliğine aykırı şekilde çalıştırılan işçiler itiraz ettiklerinde disiplin baskısıyla karşılaşmıştır.

Sendikal bürokrasi ile Koç yönetimi el birliğiyle hareket etmiş; kimin kalıp kimin gideceğine sendika-yönetim ilişkileri doğrultusunda karar verilmiştir. Bu süreçte, yönetimle yakın ilişkisi olan bazı işçilerin sınavsız ve kıdemsiz biçimde aynı bölgede görevlendirildiği ifade edilmektedir. "

En dikkat çekici tanıklıklardan biri ise doğuştan engelli bir yurttaşımıza ait; "İki elim yok. Eşim Arçelik'te çalışıyordu. Ben de engel durumundan dolayı ailemden uzakta yapamayacağım için Manisa'ya gidemedim. Değer verdikleri birçok işçileri burada farklı yerlere geçirdiler. Şimdi eşim işsiz. Evimiz kira. Ne sendika verdiği sözü tuttu, ne şirket. Şu anda ailece mağduruz."

İşçilerin ifade ettiği üzere: "Biz hakkımız olanı, işimizi istiyoruz"

Bu haklı talepler karşısında Bakanlığınızın görevi izlemek değil, müdahale etmek ve bu ihlallere karşı etkin ve caydırıcı yaptırımlar uygulamaktır.

Bu bağlamda;

Arçelik A.Ş. Çayırova Kampüsünde çalışan işçilerin taşınma sürecinde yaşadığı işten çıkarmalar, baskılar ve hak ihlalleri Bakanlığınızın denetiminden geçmiş midir? Bu süreçte Bakanlığınıza ulaşan şikâyetlerin sayısı kaçtır?

İşçilere baskı altında ibraname ve fesih belgeleri imzalatıldığı iddiaları doğru mudur? Bu belgelerin geçerliliği hangi şartlara bağlıdır?

Bakanlığınızın o elinde, Arçelik Çayırova'dan çıkarılan işçiler oarasında:

a) 96 saatlik iş arama izni kullanamayanların sayısı,

b) Performans gerekçesiyle işten çıkarılanların oranı,

e) Manisa'ya taşınmak istemediği için işten çıkarılanların sayısı kaçtır?

Yüzlerce işçi, hiçbir güvenceleri olmadan bir gecede işsiz bırakılıyor. Peki, böylesi taşınma ya da kapanma süreçlerinde işçilerin iş güvencesini, haklarını ve geçiş sürecini güvence altına alacak bir yasal düzenlemeniz, yönetmeliğiniz ya da denetim mekanizmanız yok mu? Yoksa sermaye ne isterse onu mu yapıyor?

"Performans düşüklüğü" gerekçesiyle işten çıkarılan işçilerin değerlendirme süreçleri hangi ölçütlere göre belirlenmiştir? Sendikal bürokrasi-yönetim iş birliğiyle bu gerekçenin keyfi biçimde kullanıldığına dair iddialar araştırılmakta mıdır?

Eş durumundan dolayı aynı işyerinde çalışan bir ailenin, yalnızca birinin Manisa'ya taşınmasının kabul edilip diğerinin keyfi biçimde reddedilmesi, fiilen "Kendinize başka iş bulun, gelmeyin" anlamına gelmiyor mu? Taşınma sürecinde eşit koşulların sağlanmadığı, işçilerin keyfi değerlendirmelerle dışlandığı açıkken, Bakanlığınız bu süreci neden denetlememiştir? İktidarınızın "Aile Yılı" ilan ettiği bu dönemde işçilerin aile bütünlüğü ve iş güvencesi sizin mevzuatınıza göre korunması gereken haklar değil midir?

Sendika yöneticilerinin inisiyatifiyle, işçilerin keyfi biçimde seçilerek "gizli listelerle" başka işlere yerleştirildiği iddiaları hakkında Bakanlığınız herhangi bir inceleme başlatmış mıdır?

SORULAR

  1. 2021-2025 arasında Arçelik A.Ş.'de yapılan işten çıkarmalarla ilgili olarak Bakanlığınıza yapılan resmi başvuruların sayısı kaçtır ve bu başvuruların kaçı soruşturma sürecine alınmıştır?

  2. Çalışma ortamında soğuk ve sıcak hava sistemlerinin devre dışı bırakılması, yemek kalitesinin kötüleşmesi, işçi sağlığı ve güvenliğine aykırı biçimde üretim yaptırılması Bakanlığınızca denetlenmiş midir? Bu koşulların tespiti halinde ilgili yaptırımlar uygulanmış mıdır?

  3. Manisa'daki saat ücretleri konusunda aynı işi yapan Arçelik, Whirlpool ve Vestel işçileri arasında fark bulunduğuna dair iddialara yönelik bir inceleme başlatacak mısınız?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·

İlgi (o : 02.05.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1621124 sayılı yazınız.

İlgi yazınız ile İstanbul Milletvekili Sayın İskender BAYHAN tarafından yöneltilen 7/27249 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.

"4857 sayılı İş Kanununun "Süreli Fesih" başlıklı 17. maddesine göre, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerektiği, çalışma sürelerine göre iki ile sekiz hafta arasında değişen bildirim sürelerine uymayan tarafin bu sürelere ilişkin ücret tutarında tazminat ödenmek zorunda olduğu öngörülmüştür. Bu süreler asgari olup sözleşmelerle artırılabilmektedir. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.

İşverenin bildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshetmesi, Kanunun 18, 19, 20 ve 21. maddeleri hükümlerinin uygulanmasına engel olmaz. 18. maddenin birinci fikrası uyarınca Kanunun 18, 19, 20 ve 21. maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Fesih için bildirim şartına da uyulmaması ayrıca anılan maddenin dördüncü fıkrası uyarınca tazminat ödenmesini gerektirir.

4857 sayılı Kanunun "Feshin geçerli sebebe dayandırılması" başlıklı 18. maddesinde, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini Jesheden işverenin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorunda olduğu, yer altı işlerinde çalışan işçilerde ise kıdem şartının aranmayacağı hükme bağlanmıştır. Kanunun 19, 20 ve 21. maddelerinde de, iş sözleşmesinin feshindeki usul, fesih bildirimine itiraz ve usulü, geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, 4857 sayılı Kanununun "İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı" başlıklı 24. maddesinde işçinin, süresi belirli olsun veya olmasın hangi hallerde iş sözleşmesini süresinin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebileceği hususlara, "İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı" başlıklı 25. maddesinde ise, işverenin, süresi belirli olsun veya olmasın hangi hallerde iş sözleşmesini süresinin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebileceği hususlarına yer verilmektedir.

Bununla birlikte, Bakanlığımızca yıl içinde yürütülen iş teftişi faaliyetleri, geçmiş yıllara ait istatistiki veriler, ulusal politikalar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, çalışma hayatının riskleri ve öncelikleri ile Bakanlığımızın kaynakları dikkate alınarak programlı teftişler ve program dışı teftişler şeklinde yürütülmektedir. Programlı teftişler, çalışma hayatındaki sorunların değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi sonucu belirlenen alanlarda veya sektörlerde yahut özel bir risk grubu hedeflenerek belirlenen işyerlerinde çalışma hayatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasının denetlenmesi amacıyla gerçekleştirilen teftişlerdir. İncelemelerden oluşan program dışı teftişler ise programlı teftişler dışında kalan ihbar, şikâyet vb. talepler üzerine veya Bakanlığa intikal eden evraklardan teftiş hizmetiyle bağdaşır nitelikte olanların teftiş programına alınması sonucu gerçekleştirilme

Baka Çankaya / ANKARA Tel:(312) 296 — 71 68

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir