Kamu denetçiliği kurumu kanunu tasarısı (s.s 1206)

ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir)Sayın Baş­kan, sayın mil­let­vekil­leri; görüş­mek­te ol­duğumuz 1206 sıra sayılı kanun tasarısının "Kamu Denet­çiliği Kurumu uz­man yar­dım­cılığı" baş­lık­lı 25 in­ci mad­desiy­le il­gili öner­ge hak­kın­da söz al­mış bulun­mak­tayım; hepinizi say­gıy­la selam­lıyorum.

Ön­celik­le, om­buds­man nedir; yurt­taşın yönetime kar­şı korun­masın­da bağım­sız bir denetim or­ganıdır. Onun için­dir ki, uz­man yar­dım­cılığını görüşüyoruz, Kamu Denet­çiliği Kurumu uz­man yar­dım­cılığını. Uz­man yar­dım­cılığının daha nitelik­li kişiler­den oluş­ması gerek­mek­tedir. Uz­man yar­dım­cılığına atanabil­mesi için bu şart­ların değiş­tiril­mesi, daha nitelik­li kişilerin uz­man yar­dım­cısı yapıl­ması gerek­mek­tedir. Bu, bize göre, 25 in­ci mad­dedeki üç bölüm­den oluşan şart­lar yeter­li değil­dir. Buradaki (c) fık­rasın­da, sınavın yapıl­dığı yılın ocak ayının ilk günün­de 35 yaşını dol­dur­ma şar­tı… Yük­sek­tir bu. Bu yaşın 30 ol­ması gerek­mek­tedir. Çün­kü, neden; bugün, Par­lamen­todayız, 22 nci Dönemi yaşıyoruz, 22 nci dönem­dir mil­let­vekili oluyoruz. Mil­let­vekili seçil­me yaşı şayet 30 ise, burada, Kamu Denet­çiliği Kurumu uz­man yar­dım­cılığına atan­ma yaşı neden 35 ol­sun? Biz, burada, her dönem­de, Tür­kiye Cum­huriyetin­deki çeşit­li kanun­ları çıkarıyoruz ve çıkarır­ken de en önem­li bir görevi yapıyoruz Türk Ulusunun bize ver­miş ol­duğu vekâlet­le. Burada 30 yaş baz alınıyor­sa, ben­ce -Cum­huriyet Halk Par­tisi Grubu olarak da- Kamu Denet­çiliği Kurumu uz­man yar­dım­cılığı için de 30 yaşın baz alın­ması lazım. Daha dinamik kişilere bu alan­da görev ver­memiz gerekiyor.

Yine, ay­nı zaman­da, daha nitelik­li ol­ması için, kamu per­soneli yaban­cı dil seviye tes­pit sınavın­dan (c) düzeyin­de puan al­ması gerekir. Burada da, bunu getir­memiz lazım. İyi derecede yaban­cı dil bil­me şar­tını buraya kesin­lik­le koy­mamız lazım.

Yine, mes­leğe atan­mada om­buds­man tarafın­dan çıkarılacak olan, baş­denet­çi tarafın­dan çıkarılacak olan yönet­melik düzen­len­mesi gerekiyor. Uz­man yar­dım­cılarının, Kamu Denet­çiliği Kurumu uz­man yar­dım­cılarının bu yönet­melik çer­çevesin­de, esas­ları bil­dirilerek çıkarılacak yönet­melik çer­çevesin­de atan­ması, yet­ki ve çalış­malarının, görev alan­larının, yine, bu yönet­melik çer­çevesin­de düzen­len­mesi gerekiyor.

Bu gibi per­sonelin, yine, baş­denet­çi, om­buds­man tarafın­dan atan­ması gerek­mez mi ar­kadaş­lar? Bu çıkaracağımız yasay­la o kadar büyük yet­ki veriyoruz baş­denet­çiye, o zaman, atan­mayı da baş­denet­çiye ver­memiz gerekir.

Yine, uz­man, uz­man yar­dım­cısının dışın­daki per­sonelin atan­ması ise, nak­len veya kamu per­soneli seç­me sınavını kazanan­lar arasın­dan yapıl­ması gerekir.

Şim­di, Türk om­buds­manı nasıl bir kişiliğe sahip ol­malıdır, bunu da, burada, bir­kaç kelimey­le siz­lere izah et­mek is­tiyorum.

Yasal düzen­lemeler­le om­buds­man­lara han­gi olanak­lar sağ­lanır­sa sağ­lan­sın, om­buds­man­lar, ger­çek güç ve otoritelerini ken­di kişilik­lerin­den al­mak­tadır­lar. Bu neden­le, Türk om­buds­manın da her­kesin güven­le baş­vurabileceği, bağım­sız­lığın­dan hiç­bir şekil­de taviz ver­meyecek, otoritesine inanılan, her­kesin tanıdığı, her­kesin güven­diği, kabul­len­diği, kişilik­li in­san­lar­dan ol­ması gerek­mek­tedir. Dev­leti ve kamu kurum­larının iş­leyişini çok iyi bil­mesi ve sorum­luların üzerine yıl­madan gidebilecek ener­jiye sahip ol­ması o­mbuds­man­da aranılacak en önem­li özel­lik­ler­den biri ol­malıdır diyorum.

Om­buds­man kişiliğinin, özel­lik­le kurumun, yeni kurul­duğu dönem­ler­de kurumun kabuledilebilir­liliğini belir­lemesi açısın­dan, çok, ama çok büyük önem taşımak­tadır.

Om­buds­man olacak kişinin, özel­lik­le kurumun kuruluşu sırasın­da ne kadar önem­li olabileceğini iki ör­nek­le açık­lamak ve konunun önemini or­taya koy­mak is­tiyorum.

Om­buds­man­lık kurumu İs­veç'te or­taya çık­mış ve İs­veç'ten son­ra da ilk olarak Fin­lan­diya'da kabul edil­miş ol­masına kar­şın, kurumu tüm dün­yaya tanıtan ve…

(Mik­rofon otomatik cihaz tarafın­dan kapatıl­dı)

BAŞ­KAN - Evet, Sayın Dev­ciler, 1 dakika için­de konuş­manızı tamam­layınız.

Buyurun.