Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

AYÇA TAŞKENT (Sakarya)Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli milletvekilleri; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının bütçesini görüşüyoruz ancak yalnızca ayrılan ödeneğe değil bu bütçenin kimi koruduğuna, kimi yoksulluğa, güvencesizliğe ve şiddete terk ettiğine de bakmalıyız. Türkiye'de milyonlarca kadın yoksullukla ve şiddetle mücadele ediyor. Çocukların, yaşlıların, hastaların bakım sorumluluğu kadınların omuzlarına bırakılıyor. TÜİK'in 2025 verilerine göre kadınların istihdam oranı yüzde 32,5. 3 yaşından küçük çocuğu bulunan kadınlarda bu oran yüzde 27'ye düşüyor. Bu rakamlar yıllarca sürdürülen politikaların bir sonucu. Sürekli aileyi güçlendirmekten söz ediyorsunuz. Peki, nasıl bir aileyi güçlendiriyorsunuz? Kadının ekonomik bağımsızlığının olmadığı, bakım sorumluluğunun yalnızca ona yüklendiği, kadınların en çok aile içinde öldürüldüğü gerçeğinin üzerinin örtüldüğü bir aileyi mi? Yeterli ücretsiz kamusal kreş hizmeti sunmuyorsunuz, bakım sorumluluğunu üstlenmiyorsunuz, güvenceli istihdam koşullarını yaratmıyorsunuz. Laikliğin sistemli politikalarla aşındırıldığı, eşit yurttaşlığın yok sayıldığı bir ülkede kadınların ve çocukların güvencesinden söz edilemez. Üstelik bu eşitsizlik evlilik sona erdiğinde ortadan kalkmıyor. Tam tersine, yoksullukla çok daha ağır bir biçimde karşı karşıya geliyor kadınlar ve şimdi bu eşitsizliğin sonuçlarını bir ölçüde hafifletmeye çalışan en temel hukuki güvencelerden birini, yoksulluk nafakasını yeniden tartışmaya açmak istiyorsunuz. Yıllardır kamuoyuna aynı hikâye anlatılıyor. Bir gün evli kalıp ömür boyu nafaka ödeyen erkeklerden, nafaka yüzünden hayatı kararan insanlardan söz ediliyor. Peki, bu iddiaların ne kadar yaygın olduğunu ortaya koyan kapsamlı veriler nerede? Kadınların yaşadığı gerçek yoksulluğu, nafakaların ödenmemesini, boşanma sonrasında karşılaştıkları ekonomik güçlükleri neden aynı ısrarla gündeme getirmiyorsunuz? Kadın Dayanışma Vakfının 16 ilde 155 dosyayı incelediği araştırmada yalnızca yüzde 12'sinde yoksulluk nafakasına hükmedilmiş, hükmedilen nafakaların yüzde 44'ü ödenmemiş. Ortalama nafaka tutarı güncel hesaplamayla 2.083 lira. Sayın Bakan, 2 bin lirayla hangi kadın yaşayabilir? Kirasını nasıl öder, kendisine nasıl yeni bir hayat kurar? Kadınlar bu nafakayı bile tahsil edemezken sizler süresini tartışıyorsunuz. Ortada açık bir çelişki var: Nafaka ödenmiyor, sizler nafakayı sınırlandırmayı tartışıyorsunuz; kadınlar yoksullaşıyor, sizler kadınların elindeki son güvenceleri tartışmaya açıyorsunuz. Nafaka ayrıcalık değil evlilikte oluşan ekonomik eşitsizliğe karşı sınırlı bir güvencedir. Üstelik koşulsuz değildir. Yeniden evlenmeyle sona erer, yoksulluğun ortadan kalkması hâlinde kaldırılabilir. Koşullar değişirse miktar da değişebilir. Kadının yıllarını alan karşılıksız emeğini görmezden gelip boşandıktan sonraki yoksulluğunu onun kişisel sorunu olarak değerlendiremezsiniz. Aile arabuluculuğunda da aynı tehlike var. Şiddet gören, ekonomik baskı altındaki kadın ile karşısındaki taraf eşit pazarlık gücüne sahip değildir. Kadınları eşitsiz koşullarda pazarlığa zorlayan bir mekanizmaya "sosyal politika" diyemezsiniz. Kadınları önce ekonomik olarak aileye bağımlı hâle getirip sonra boşandıklarında kendi kaderlerine terk edemezsiniz. Nafakayı tartışmaya açma nedeniniz nedir, hangi somut ihtiyaç nedeniyle bu mesele gündemde? Lütfen, bunlara bir açıklama getirin. Sizin göreviniz, kadınlara yoksulluk korkusu olmadan kendi hayatlarını kurabilecekleri koşullar yaratmaktır. Biz, nafakanın sınırlandırılmasını değil etkin tahsilini, kadınların sırtına yüklenen bakım sorumluluğunu değil kamusal bakım hizmetlerini, ekonomik bağımlılığı değil eşit ücreti ve güvenceli istihdamı savunuyoruz. Kadınların ekonomik bağımsızlığını sağlayamayan, şiddete karşı etkili koruma sunmayan bir politika kadınları değil kadınların bağımlı olduğu düzeneği korur. Kadınlar aileye mahkûm edilmek değil eşit ve özgür yurttaşlar olarak yaşamak istiyor. Sizin göreviniz de onların hayatlarını denetlemek değil bu eşitliğin koşullarını sağlamaktır.

Teşekkür ediyorum.