At yarışları hakkında kan.değ.yap.dair.kanun tas.ss.138

İNCİ ÖZDEMİR (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Genel Kurulumuzda görüşülmekte olan At Yarışları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısıyla ilgili görüşlerimi iletmek üzere söz almış bulunuyorum; Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Ülkemizde, at yarışları, cumhuriyetin ilanından sonra Ulu Önder Atatürk'ün talimatları doğrultusunda başlatılmış ve 1950 yılında Türkiye Jokey Kulübünün kurulmasıyla birlikte, Bakanlar Kurulunun kararıyla, yarış otoritesi olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığıyla yapılan sözleşmeler doğrultusunda, geniş kitlelerin ilgisi sayesinde, ekonomimize önemli ölçüde katmadeğer yaratarak, bugünlere kadar başarıyla gelmiştir.

Geçen elli yılı aşkın süre zarfında, 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun doğrultusunda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının denetim ve koordinasyonunda, kanunun özü olan, at neslini ıslahla ilgili tesisler kurulmuş ve bu amaca yönelik yatırımlar yapılmıştır.

Halihazırda 7 ilimizde hipodroma ve safkan İngiliz ve Arap atı yetiştiriciliğine hizmet etmek üzere, Türkiye Jokey Kulübü denetiminde, İstanbul, Kocaeli, Bursa, Eskişehir, Şanlıurfa, Kayseri, Adana, İzmir'de, ayrıca, TİGEM denetiminde, Bursa, Eskişehir ve Malatya'da kamuya ait 11 haraya ve yüzlerce özel sektör harasına sahip olan atçılık sektörü, Türkiye atçılığının gelişmesine çok önemli katkılarda bulunmuştur.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Türkiye Jokey Kulübü bu yatırımları yaparken devletimizden herhangi bir kaynak kullanmamış, tüm yatırımlarını gelirlerinden yarattığı fonlarla gerçekleştirmiştir.

Halihazırda meri kanunlarla at yarışları üzerine oynanan müşterek bahis hâsılatının yüzde 57'si ve yüzde 10 oranındaki Veraset ve İntikal Vergisiyle birlikte, yüzde 67'lere kadar çıkabilen dolaylı vergi şeklinde kesilmektedir.

Kesintiler şunlardır; KDV, yüzde 18, gayri safî hâsıladan; Savunma Sanayii Destekleme Fonu yüzde 10; Olimpiyat Fonu yüzde 1; müessese hissesi yüzde 14; Belediye Eğlence Vergisi yüzde 4; Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu payı yüzde 5; Türk Tanıtma Fonu yüzde 5; bilet bedeli üzerinden, ayrıca, eğitime katkı payı yüzde 5; Özel İşlem Vergisi yüzde 5'tir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizde, müşterek bahislerden bu ölçüde yüksek kesinti yapılması, yarışsevere dağıtılan ikramiyeyi önemli ölçüde düşürmüş ve şans oyunlarında, küçük bedellerle çok yüksek ikramiyeler kazanma olanağının sınırlandırılarak, cazibenin azalması sebebiyle, müşterek bahislere katılım büyük ölçüde azalmıştır. Yükselen vergilerin doğal sonucu olarak yasadışı oyun oynatan kişiler, özel bürolar ve internet üzerinden bahis düzenleyen siteler ortaya çıkmış ve elde edilen kayıtdışı gelirlerle devletimiz ciddî boyutlarda vergi kaybına uğratılmaya başlanmıştır. Böylece, beklenen ölçüde artmayan gelirlerden devletin kamu kurum ve kuruluşlarının almış olduğu pay ve vergilerde düşüşler olmuş ve neticede, Türkiye Jokey Kulübünün elde ettiği yarış gelirlerinin cari giderleri karşılayamaz hale gelmesi sebebiyle, at yarışı sektörü bitme noktasına gelmiştir.

Halihazırda 30 000 ailenin ekmek parası kazandığı, 8 000 seyis, 1 200 jokey, jokey yamağı, 1 100 antrenör, 2 000 ganyan bayii, 2 000 jokey kulübü personeli, veteriner hekim, nalbant, nakliyeci, ilaç sanayii çalışanının istihdam edildiği; ayrıca, ot, yulaf, arpa gibi malzemelerin satışıyla, özellikle Anadolu'da, yılda 50-60 trilyon liralık bir gelir imkânı sağlayan devletimizin arap atı yetiştiricisi kurumlarının -ki, ismini biliyorsunuz, TİGEM- yılda 10-15 trilyon liralık gelir sağladığı bir enstitünün yok olmaması gerekmektedir.

Kesintilerin yapılmasına esas olan meri kanunlar, gerek Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve gerekse Türkiye Jokey Kulübünün, zaman zaman, görüşü alınmadan çıkarılmıştır. Bu alışkanlık, halen tasarı halinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunan bazı kanunlarda da, maalesef, devam etmektedir.

Çeşitli kamu kuruluşları, yapmak istedikleri faaliyetlerle ilgili ihtiyaç duydukları kaynağı Türkiye Jokey Kulübünün müşterek bahislerden elde ettiği hâsılattan ve kulübün gelirlerinden pay alarak karşılamak istemektedirler. Bu tasarıyla, bu yaklaşımın da önüne geçilmesi sağlanacaktır.

Müşterek bahislerden yarış müessesine ayrılan pay cari giderlerin karşılanmasında kullanılırken, yaratılan fon fazlası Tarım ve Köyişleri Bakanlığı denetiminde ve meri kanunlara uygun biçimde sadece at yarışları ve yetiştirici eliyle, hayvancılıkla ilgili diğer yatırımlara harcanmaktadır.

Kesintilerin bu oranlara yükselmesi neticesinde azalan gelirler sebebiyle at neslini ıslahla ilgili zarurî yatırım harcamalarından bile vazgeçilmek zorunda kalınmış ve elde edilen yarış gelirleriyle cari giderlerin bile karşılanması, maalesef, olanaksız hale gelmiştir.

Diğer taraftan, şans oyunları sektöründe yer alan Millî Piyango İdaresinin özelleştirilmesi için hazırlanan kanunda devredilecek kurumun şans oyunlarıyla ilgili faaliyetlerini daha ekonomik ve verimli şekilde yerine getirebilmesini sağlamak amacıyla, mevcut kesintilerin birçoğu kaldırılmış ve toplam kesinti oranı yüzde 30'a indirilmiştir. Aynı sektörde yer alan ve halihazır kesintilerle hayatiyetini sürdürmesi imkânsız hale gelen atçılık sektörünün, bu haksız rekabet şartları altında tamamen yok olması büyük olasılıktır. Bu sektörün de, eşit şartlar altında rekabet etmesi sağlanmalıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)