Sultan ıı. abdülhamit hanın ölüm yıldönümü münasebetiyle ilgili

MUSTAFA ÇAKIR (Samsun)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Osmanlı padişahlarından II. Abdülhamid'in ölüm yıldönümü sebebiyle anma konuşması yapmak üzere gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizin malumları olduğu üzere, dünyamız coğrafyasında yer almış milletler ve bu milletlerin tarihleri vardır. Bildiğiniz gibi tarih, milletlerin yaşantılarından ve öteki uluslarla olan ilişkilerinden oluşur. Tarih, bir ulusun hafızası gibidir. Bu hafızanın bütün şubelerinde ve kayıtlarında bir milletin değerleri mevcuttur. Milletler, bu tarihî değer kayıtlarından, geleceklerle ilgili alacakları kararlarda yararlanırlar. Bugün, her zamankinden daha fazla, geleceği belirleyecek faktörler üzerinde durmamız, önemli bir mecburiyet halini almıştır. Ancak, takdir edersiniz ki, uluslar arasında ve milletlerin hayatlarında alınmakta olan kararlarda tarihin önemli bir yeri mevcuttur.

II. Abdülhamid, Türk tarihinde otuzüç yıl Osmanlı Devletini yönetmiştir. 10 Şubat 1918 tarihinde, arşivi ve laboratuvarı olarak gördüğümüz dönemini bize devrederek vefat etmiştir. Bugün, ülkemizde ve dünyada hızla gelişen olayların arasında kendilerini saygı ve rahmetle anıyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; II. Abdülhamid, 21 Eylül 1842'de İstanbul'da doğmuştur. Babası 1839 ile 1861 tarihleri arasında padişah olarak Osmanlı Devletini yönetmiş olan Abdülmecid'dir. Annesi Tiri Müjgân Kadınefendidir. Gerdankıran Ömer Efendiden Türkçe, Ali Maafi Efendiden ve Saffet Paşadan Farsça, Ferit ve Şerif Efendilerden Arapça öğrendi. Lütfi Efendiden Osmanlı tarihi, Kemal Ethem ve Gadret Paşalardan Fransızca ve iki İtalyandan musiki dersleri aldı. Fransızca, Arapça, Farsça, Arnavutça dilleri, bildiği diller arasındaydı.

II. Abdülhamid zeki olmasına rağmen düşünce ve kanaatlerini açığa vurmak istemezdi. Bunda, içinde yaşadığı olaylar etkiliydi. Hafızası güçlüydü, en eski ve ayrıntı konuları bile rahatlıkla hatırlayabiliyordu. Şehzadeliği, sahip olduğu üstün zekâ ve politik kabiliyeti sayesinde rahat bir ortamda geçmişti. Maslak ve Kâğıthane'de bulunan çiftliklerde tarımla uğraşmış, koyun ticareti yapmış, maden işletmiş, spor yapmanın yanında ata binmeyi, silah kullanmayı öğrenmiştir. Şehzadelik yıllarında, 1863 yılında Mısır, 1867 yılında İngiltere, Fransa, Almanya ziyaretlerinde bulunmuş ve 31 Ağustos 1876'da tahta geçmiştir.

II. Abdülhamid Osmanlı Devletini yönetmeye başladığı zaman büyük bir malî sıkıntı yaşanıyordu. 1854 ile 1874 yılları arasında alınmış dış borçların, vadesi dolan yıllık anapara ve faiz ödemeleri devletin gelirlerinin yarısını aşmıştı. Dünyada büyük güçler arasında denge Avrupa lehine gelişmekteydi. Avrupa'da güçler arasında denge arayışı ve belirsizlik Osmanlı üzerindeki baskıyı artırmıştı. Bu durum, devletadamları arasında gerilim ve ayrılıkçı eğilimlerin gelişmesine sebep olmuştu. 1875'te, dışborç ödemelerini erteleme kararı dünyada tepkiyle karşılanmış, büyük ülkelerde Osmanlı Devletinin artık kurtulamayacağı inançları gelişmişti. II. Abdülhamit'in, aşırıya kaçan, kimselere güvenmeme duygusunun kaynağında, tahta çıkana kadar geçen şehzadelik süresinde yapmış olduğu derin gözlemlerinde, kendi çıkarlarını her şeyin üzerinde tutan yöneticiler olmuştur.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)