Muğla ili özel çevre korumayla ilgili imar planlaması konusunda

ÇEVRE VE ORMAN BAKANI OSMAN PEPE (Kocaeli)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Muğla Milletvekili Sayın Yaka'nın, Muğla İlindeki özel çevre alanlarında yapımı süren planlama çalışmalarıyla ve bölgedeki gelişmelerle alakalı yapmış olduğu gündemdışı konuşmaya cevap vereceğim.

Tabiî, konu, tamamıyla teknik bir konu olduğu için ve de bu konu, yöredeki vatandaşlarımız tarafından, bihakkın, esasına, tekniğine uygun olarak malumat sahibi olunması arzu edilen bir konu olduğu için, hem tutanaklara geçmesi hem de vatandaşlarımızın bu konuda birinci elden en doğru bilgileri alması için sadece metinlere bağlı olarak konuşacağım.

Özel çevre koruma bölgeleri, tarihî, doğal, kültürel değerler açısından bütünlük gösteren ve gerek ülke gerekse dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan alanlardır. Bu alanlar, özelliklerinin geleceğe ve gelecek nesillere ulaştırılmasını ve doğal kaynaklarının korunarak kullanılmasını teminen, 2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu maddesine ve ülkemizin taraf olduğu Akdeniz'de Özel Koruma Alanlarına İlişkin Protokol gereğince, Bakanlar Kurulu tarafından ilan edilir.

Bu çerçevede, doğal kaynakların tümünü koruyan, yerleşimlere ait gelişmeleri belli bir disiplin içinde değerlendiren, potansiyel arz eden alanlarda, çekim unsurlarını, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde irdeleyen bir anlayış içerisinde planlama faaliyetleri gerçekleştirilmektedir. Bölge ölçeğinde makro kararların oluşturulması sürecinde tüm resmî kurum ve yatırımcı kuruluşlarla koordineli çalışmalar sürdürülmektedir.

Orman alanları, su kaynakları, verimli tarım alanları, SİT alanları gibi planlamaya doğrudan girdi oluşturacak veriler elde edilmekte; ayrıca, karayolu, enerji nakil hattı gibi mevcut ve öngörülen tüm yatırımlar gözönünde bulundurulmakta ve bu kriterler ölçeğinde çevre düzeni planları oluşturulmaktadır. Bu planların gösterdiği hedefler doğrultusunda da, 1/5000'lik nâzım ve 1/1000'lik imar planlarının yapımı ya da yaptırılması çalışmaları sürdürülmektedir.

Yukarıda açıklananlar doğrultusunda, toplam 14 adet özel çevre koruma bölgesinden, Muğla İli içerisindeki Fethiye-Göcek, Köyceğiz-Dalyan, Datça-Bozburun, Gökova Özel Çevre Koruma Bölgelerine ait 1/25000 ölçekli çevre düzeni planları onaylanmış olup, halen, Fethiye-Göcek, Köyceğiz-Dalyan ve Gökova Özel Çevre Koruma Bölgelerinde bu planlara ilişkin revizyon çalışmaları sürdürülmektedir.

Muğla İli kapsamındaki özel çevre koruma bölgelerinde, kentsel alanların dışında, yoğun yapılaşma ve turizm baskısı altındaki kırsal yerleşimlerde de, düzenli gelişmenin ve koruma-kullanma dengesinin sağlanabilmesi amacıyla, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları yapılmakta veya yaptırılmaktadır.

Bu planlarla getirilen yapılaşma koşullarıyla, doğal, kültürel yapıları ile ekolojik özellikleri açısından önem arz eden bu alanların, bozulmadan gelecek nesillere aktarılması hedeflenmektedir; ancak, bölgelere ait 1/25000 ölçekli çevre düzeni planlarının köy yerleşim alanlarına ilişkin hükümleriyle belirlenen maksimum TAKS/İAKS, maksimum yapı yüksekliği, minimum ifraz, kamuya ait bir yola en az 15 metre cephesi olması ve benzeri yapılaşma koşullarının sağlanması halinde, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları yapılmamış olan kırsal yerleşim alanlarında da yapılaşma mümkün olabilmektedir.

Gerek kentsel gerekse köy yerleşim ve gelişme alanlarına ait imar planlarının 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi doğrultusunda uygulanması işlemleri ise, ilgili belediyeler ile bayındırlık il müdürlüklerinin sorumluluğundadır. Ancak, bu konuda, kurumun bütçe imkânları çerçevesinde yerel yönetimlere malî katkı da sağladığımızı burada ifade etmekte fayda görüyorum.

Bu kapsamda, bölgelerde yürütülen çalışmalara ilişkin kısa açıklamaları şu şekilde özetleyebilirim:

Fethiye - Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesinde, Yanıklar, Kargı, İnlice Köylerine ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları Kurumumuzca onaylanmış olup, yürürlükte bulunmaktadır.

Kayaçukuru ve civarına ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli imar planları, Kurumumuzca tamamlanmış olup, Kuruma iletilen 8.11.2004 tarihli, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu görüşü doğrultusunda yapılacak değerlendirmenin ardından onama işlemlerine başlanacaktır. Söz konusu ilgili kurulun görüş ve düşünceleri doğrultusunda onama işlemi çok kısa sürede bitirilecektir.

Yanıklar - Çayağzı (Fethiye) halihazır harita alımı ve 1/5000 ve 1/1000 ölçekli nâzım imar ve uygulama imar planı yapım işi, Kurumumuzca ihale edilmiş olup, halihazır harita işi teslim edilmiştir. Kıyı kenar çizgisi tespiti beklenmektedir.

ALİ CUMHUR YAKA (Muğla)Sayın Bakanım, o konu halen mahkemededir.

ÇEVRE VE ORMAN BAKANI OSMAN PEPE (Devamla)Köyceğiz - Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesinde, Ekincik ve Çandır Köylerine ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları revizyonu 2005 yılı programına alınmıştır.

Datça -Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesinde ise, Mesudiye, Orhaniye, Turgut Köylerinin 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları onaylanmış olup, yürürlükte bulunmaktadır; ancak, Kurumumuzca 26.4.2004 tarihinde Marmaris İlçesi Orhaniye Köyüne ait 1/5 000 ölçekli nâzım ve 1/1 000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planları, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 20.5.2004 tarih ve 3287 sayılı Kurul Kararı gereği yeni oluşan doğal SİT sınır ve dereceleri dikkate alınarak, yerleşim bütününde yeniden revize edilecektir. Buna ilave olarak, Turgut Köyüne ait imar uygulamaları (18 inci madde uygulaması) itirazlar nedeniyle yürürlüğe konulamamış olup, imar planı revizyon çalışmaları Kurumumuz tarafından sürdürülmektedir. Kurumumuzca 20.3.2001 tarihinde onaylanan Mesudiye Köyüne ait 1/5000 ölçekli nâzım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının 18 inci madde uygulaması için, Kurumumuzun 2005 yılı bütçesinde ödenek ayrılmıştır.

Yakaköy Palamutbükü mevkii ile Söğüt Köyünün imar planları onaylanmış olup, itirazlar değerlendirme aşamasındadır.

Hisarönü Köyüne ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli imar planı Kurumumuzca tamamlanmış olup, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun görüşlerini beklemekteyiz.

Karaköy Köyüne ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları 2005 yılı içerisinde ihale edilecektir.

Bozburun Beldesi ile Selimiye Köyüne ait imar planı çalışmaları Kurumumuzca sürdürülmektedir.

Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesinde Akçapınar ve Gökçe Köylerine ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli imar planları Kurumumuzca onaylanmış olup, bunlar şu anda yürürlüktedir.

Çetibeli Köyüne ait imar planları Kurumumuzca ihale edilmiş ve hazırlanan planlar 2004 yılı içerisinde Kurumumuz uygun görüşüyle incelenmek üzere Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Müdürlüğüne iletilmiş olup, söz konusu plana ilişkin Kurul görüşlerinin tarafımıza intikalinin ardından, değerlendirilerek onaylama süreci işleyecektir.

Çamlı Köyü imar planlarının ihalesi yapılmış ve plan müellifi tarafından söz konusu planlar Kurumumuza iletilmiş olup, inceleme aşamasındadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Karacasöğüt Köyüne ait 1/5000 ölçekli nâzım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları 2005 yılı içerisinde ihale edilecektir.

Yukarıda da bahsedildiği gibi, Kurumca onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının uygulanmasında belediye, mücavir alan sınırları içerisinde belediye başkanlıkları, bu sınırlar dışında valiliklerin bayındırlık ve iskân il müdürlükleri yetkili kılınmıştır.

Kurumumuzun, bütçe imkânları çerçevesinde 18 inci madde uygulamalarına sağlamış olduğu nakdî katkılar yanında, belediye başkanlıkları ve il özel idare bütçe imkânlarının da, yetkili bulundukları alanlarda uygulama işlemlerine aynı oranda önem vermeleri ve nakdî katkı sağlamaları mümkün bulunmaktadır. Bu konuda, Özel Çevre Koruma Kurumunun tek idare olarak algılanmaması, sorumlu bulunan tüm idarelerin de aynı oranda yetkili olduklarını burada ifade etmekte fayda görüyorum.

Onaylı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunan tüm alanlarda, teknik olarak 18 inci madde uygulaması (3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi) yapılması mümkün olmakla beraber, bu uygulamayı yapmaktan sorumlu her idare için oldukça yüksek bedeller tutmaktadır.

Nüfus yoğunluğunun fazla, arazi kullanım kararlarının çeşitli, ortalama parsel büyüklüklerinin 1 000 metrekarenin altında olduğu, teknik, sosyal altyapı ihtiyaçlarının yoğunluk arz ettiği, kısaca, kentsel doku özelliklerine sahip alanlarda imar uygulaması için 18 inci maddenin uygulanması, uygulayıcı idareler için birçok aksaklığı çözebilecektir.

Yukarıdaki özellikleri haiz olmayan ve daha kırsal özellik ve kullanımları içeren ortalama parsel büyüklüğünün 2 000 metrekare ve üzeri olan sahalarda, imar planına konu edilen tüm sahanın 18 inci madde uygulamasına konu edilmesi, hem finansal hem de pratik anlamda bazı sorunları oluşturmaktadır. Bu sebeplerle, köy yerleşik alanlarında 400 ile 1 000 metrekare arası parsel büyüklükleri olan ve yerleşim merkezini ihtiva eden kısımlarda 18 inci madde uygulaması yapılması, diğer alanların ise başka imar uygulama metotlarıyla çözümlenmesi mümkün olup, Kurumca, bu doğrultuda çalışmalar yapılmaktadır.

Ayrıca, bölgelerde idarî ve hukukî yaptırımlar ile arazi kullanım kararları alınırken çeşitli güçlükler yaşanmakta, uygulamalarda aksamalar olmakta, farklı kurum ve kuruluşların devreye girmesiyle yetki ve sorumluluk çatışmaları meydana gelmektedir. Bu durum, Kurumun bölgedeki uygulamalarının gecikmesi ve etkinliğinin giderek azalması sonucunu doğurmaktadır. Özellikle, bölgelerin büyük bölümünün SİT kapsamında yer alması nedeniyle, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulundan söz konusu imar planlarına uygun görüş alma süreci oldukça uzamaktadır. Dolayısıyla, plan onama işlemleri zamanında gerçekleştirilememekte ve bu da mevzuata aykırı uygulamaları artırmak durumunda kalmaktadır.

Yine, plan yapımına esas kıyı kenar çizgisi tespitleriyle alakalı olarak, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, DSİ Genel Müdürlüğü, DLHİ ve benzeri kurumların görüş ve etütlerinin Kuruma geç iletilmesi, bizim bu planlama süreçlerimizi de etkilemektedir.

Sonuç olarak, plan onama sürecini aksatan tüm olumsuzluklara rağmen, özel çevre koruma bölgelerinde, gerek karar verme süreçlerinde gerekse uygulama aşamalarında, azamî ölçüde yöre halkının katılımının ve sağlıklı olarak bilgilendirilmelerinin sağlanmasına çalışıldığı ve doğal, kültürel, tarihî tüm değerleri koruyan bir yaklaşımla sürdürülen planlama faaliyetlerinde, Kurum hedeflerine ulaşılmaya çalışıldığını düşünmekteyiz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; özel çevre alanlarının çok önemli bir kısmının yer aldığı Muğla İline pek çok kez yapmış olduğumuz ziyaretlerde, şikâyetçi köylülerimizle meydanlarda, kahvehanelerde yapmış olduğumuz görüşmelerde, sorunlarının ne kadar ağır olduğu tespit edilmiş; ama, bölgenin hassasiyeti, oradaki arazi yapısının son derece parçalanmış olması, biraz önce de zikretmiş olduğum hususlar muvacehesinde, çözüme ulaşmakta işimizi zorlaştırmaktadır. Ancak, Muğla'nın, Türkiye turizminde çok önemli bir paya sahip olduğunu, önümüzdeki süreçte, Muğla'nın, Türkiye'deki en önemli turizm adresi olacağını, markası olacağını ve bu konuda yapılan çalışmalarda gösterilen titizliğin, hassasiyeti de, belli bir şekilde mazur görülebileceğini düşünüyorum.

Bu konularda, vatandaşlarımıza, kamuoyuna gerekli bilgileri ulaştırma imkânını bizlere verdiği için, Değerli Milletvekili arkadaşımızın yapmış olduğu gündemdışı konuşmadan dolayı kendilerine teşekkür ediyorum.

Hepinize saygılarımı sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)