Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıkları konusunda

OYA ARASLI (Ankara)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sizleri saygıyla selamlıyorum.

Milletvekilleri, yasama görevini yerine getirirken iradelerini özgürce ve bağımsızca ifade edebilmek imkânına sahip olmalıdırlar; ayrıca, yasama çalışmalarına katılmaları hiçbir şekilde engellenmemelidir. Parlamentolu demokrasilerde, milletvekili sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı adı verilen müesseseler, işte, milletvekillerinin görevlerini bu ölçüler içerisinde yerine getirmelerini sağlamaya yöneliktir. Milletvekili sorumsuzluğu, milletvekilinin, görüşlerini, herhangi bir baskı, herhangi bir tehdit, herhangi bir cezalandırılma endişesi altında olmadan yerine getirmesini sağlar; suçu, hukuka aykırılığı ortadan kaldırmaz; ama, cezalandırılabilme imkânını ortadan kaldırır. Dokunulmazlık ise, herhangi bir yargısal işlem nedeniyle, milletvekilinin yasama çalışmalarına katılmasının engellenmesine engel olur.

İngiltere'de ortaya çıkmış olan bu kurumların, günümüzde, her parlamentolu demokrasi ve anayasalarda yer aldığını görmekteyiz; ama, günümüzde, dokunulmazlığın kapsamının daraltılması konusunda bir eğilimin varlığını da yadsımak mümkün değildir; çünkü, özellikle iktidara karşı muhalefeti korumayı amaçlayan dokunulmazlık müessesesi, zaman zaman, iktidar partisine mensup milletvekilleri için bir ayrıcalık, onları yargılanmadan koruyan bir kalkan haline dönüşmeye başlamıştır. Diğer taraftan, iktidarlar, milletvekillerine, herhangi bir suç isnadında bulunarak, onların özellikle çok önemli birtakım toplantılara katılmalarını engellemek gibi bir arayıştan da uzaklaşmaya başlamışlar, insan haklarına ve hukuka saygı kavramı bütün demokrasilerde yerleşik bir hal almıştır. Bu nedenle de, dokunulmazlığın kapsamının giderek daraltıldığı görülmektedir. Örneğin, İngiltere'ye bakıldığı zaman, sadece hukukî davalara karşı bir koruma sağlar artık dokunulmazlık; cezaî kovuşturmaya karşı herhangi bir koruma sağlamaz. Amerika Birleşik Devletlerine bakıldığı zaman, dokunulmazlığın sağladığı güvence, sadece toplantıların devam ettiği süre için söz konusudur. Dokunulmazlığın kapsamı, bu iki ülkede de bu şekilde, giderek daraltılmıştır. Diğer Avrupa ülkelerine bakıldığı zaman da, bu konuda tartışmaların başladığı, anayasa değişikliklerinin gündeme geldiği görülmektedir.

Tabiî ki, her ülke, içinde yaşadığı sorunlara bağlı olarak birtakım çözümler getirmektedir. Türkiye'ye baktığımız zaman, Türkiye'nin, bugün, çok büyük bir sorun yaşadığını görüyoruz. Yolsuzluklar yoğunlaşmıştır ve yolsuzlukların takibinde, bir milletvekili ortaya çıktığı zaman, bu takibin o noktada durduğuna ilişkin bir yargı toplumun hemen hemen bütününü kaplamış vaziyettedir. Bunun nedeni de, maalesef, Türkiye Büyük Millet Meclisinin, hakkında suç isnadı bulunan ve dokunulmazlığının kaldırılması talep edilen milletvekillerinin dokunulmazlığını kaldırmakta gecikmeli hareket etmesidir.

Bugün, yine, benzer bir olayla karşı karşıyayız. Geçtiğimiz haftalarda, Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden oluşan karma komisyon, milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ilişkin istemleri incelemiştir ve Cumhuriyet Halk Partili komisyon üyelerinin muhalefet şerhine karşın, Adalet ve Kalkınma Partili komisyon üyelerinin oylarıyla, dokunulmazlığının kaldırılması istenilen milletvekilleri hakkındaki yargılamanın milletvekilliği sona erinceye kadar ertelenmesi kararları alınmıştır.

Şimdi, yapılacak bir tek şey vardır; karma komisyonun bu dosyalar hakkında hazırlamış olduğu raporları bir an önce Genel Kurula indirmek ve böylece, itirazda bulunacak milletvekillerine itiraz imkânını sağlamak ve bu komisyon raporlarının Genel Kurulda oylanmasını imkân dahiline sokmaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Araslı.

OYA ARASLI (Devamla)Çok az kaldı Sayın Başkan.

Bu, bizlerin, milletvekili olarak, savsaklamadan yerine getirmemiz gereken bir görevdir; bunu erteleyemeyiz, bunu geciktiremeyiz; aksi takdirde, zaten, Parlamento ile toplum arasında bu konuda meydana gelmiş olan dargınlık giderek daha büyük boyutlara ulaşır ve bir yıpranma olayı alabildiğine yıpratıcı, alabildiğine sorunlu, alabildiğine tehlikeli boyutlara ulaşır. Benim özellikle Cumhuriyet Halk Partisi Grubundaki milletvekili arkadaşlarım adına, burada, bu dosyaların bir an önce Genel Kurula getirilmesini istemek görevini yerine getirmek üzere bu sözleri ifade etmek gibi bir durumum var.

İkinci olarak, dokunulmazlıkların kaldırılmaması çok ciddî. Şükredelim ki, çok az sayıda dosyada... Ama, çok ciddî, görevi kötüye kullanma, sahtecilik iddiaları üzerine kurulmuş olan bu dosyaların sayısı az bile olsa, toplumdaki kötü yansımaları çok büyük. Bunu ortadan kaldırmak için, mademki, dokunulmazlıkların kaldırılması kararı kolaylıkla alınmıyor, o zaman bir anayasa değişikliğinin gündeme gelmesi zarurîdir diyoruz ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubundan milletvekilleri bir anayasa değişikliği önerisi hazırlamışlardır dokunulmazlığın sınırlarının daraltılması konusunda. Bunu önümüzdeki günlerde imzaya açacağız; çünkü, Cumhuriyet Halk Partisi Grubundaki milletvekillerinin sayısı bir anayasa değişikliği önerisi yapmaya, Anayasa hükümlerine göre, yetmiyor. Dokunulmazlığın kaldırılmasına yürekten inanan arkadaşların da buna katkı vermesini bekliyoruz. Bu, çok önemli bir konudur. Artık, dokunulmazlık kurumundan beklenen yarar, bu dokunulmazlıkların kaldırılmamış olmasından doğan zararın çok çok gerisinde kalmıştır. Bir kamusal yarar mütalaa etmek mümkün değildir dokunulmazlığın bu boyutta muhafazasından. O nedenle, bir anayasa değişikliği zarurî hale gelmiştir. Bu konuda, siz değerli milletvekillerinin katkısını bekliyoruz ve diyoruz ki, artık, bu yarayı kapatalım, bu acı dinsin, toplum ile Parlamento barışsın ve milletvekilleri yıpranmaktan kurtarılsın; çünkü, arkadaşlarım, bir tek dosyadaki çok ciddî bir suç isnadı bile, 550 milletvekilinin, sanki hırsızlık yapmış, sanki görevi kötüye kullanmış gibi zan altında kalmasına yol açmaktadır.