Genel Kurul konuşması

SEDAT PEKEL (Balıkesir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan Belediyeler Kanunu Tasarısının 26 ncı maddesi üzerinde şahsım adına söz aldım; konuşmama başlamadan önce, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın milletvekilleri, yerel yönetim birimleri içerisinde özel bir öneme sahip olan belediyeler, yerel halkın beklentilerine cevap verebilecek, demokrasinin aşağıdan yukarıya doğru geliştirilip güçlendiği, kentte ve beldede yaşayan insanların günlük yaşamlarını düzenleyen, kolaylaştıran, yaşam kalitelerini artıran, kent veya belde halkının en temel ihtiyaçlarının karşılandığı, halka en yakın yönetim birimidir.

Belediyeler, kurumsal yapısı ve yönetim anlayışı bakımından, demokratik, katılımcı, açık ve şeffaf bir yapıda olmalıdır. Açıklık ve şeffaflığın olmadığı yerde her türlü haksızlığın, usulsüzlüğün görülme olasılığı çok yüksektir. Bu nedenle, yerel yönetimlerin tüm organlarının işlev ve yetkilerinin yeniden düzenlenmesi, katılıma, denetlenmeye, halka açılması gerekmektedir.

Değerli milletvekilleri, tasarının bu maddesiyle, belediyenin karar organı olarak tanımlanan belediye meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları düzenlenmekte, bununla birlikte, belediye meclisinin, bilgi edinme ve denetim yetkisinin -yine, bu tasarının 56 ncı maddesinde de- faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yoluyla kullanılacağı hükme bağlanmaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasında, belediye meclisi üyelerinin, meclis başkanlığına önerge vererek, belediye işleriyle ilgili konularda yazılı ve sözlü soru sorabileceği ve bu soruların, belediye başkanı veya görevlendireceği personel tarafından yanıtlanacağı belirtilmektedir; ancak, meclis üyeleri tarafından verilen soru önergelerinin hangi süreler içerisinde yanıtlanacağı belirtilmemiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde de süre uygulaması yoktur. Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Sayın Hilmi Güler'in sözlü olarak yanıtlaması istemiyle verdiğim 28 Temmuz 2003 tarihli soru önergem de henüz yanıtlanmamıştır. Bu durumda, soru önergesi, önemini, anlamını ve güncelliğini yitirmektedir.

Bir denetim aracı olan soru önergelerinin yanıtlanması için süre belirlenmeli ve madde metnine eklenmelidir. Süresi içerisinde yanıtlanmayan soruların ne olacağı ve belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin soruyu süresi içerisinde yanıtlamaması durumunda nasıl bir yaptırımla karşılaşacağı da maddede yer almalıdır. Belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin meclis üyesine verdiği yanıtın tatmin edici olmaması durumunda meclis üyesinin başvuracağı yöntemlerin madde metninde yer almaması, denetime ilişkin getirilen bu düzenlemelerin yasa metninden öteye geçemeyeceğini göstermektedir. Çıkarılan yasaların bir eksikliği gidermesi, bir yanlışlığı düzeltmesi temel amaç olmalıdır.

Ülkemizde, yerel yönetimler üzerinde denetim, özellikle kamuoyu denetimi hemen hemen hiç yoktur. Yaptırımı belli olmayan mekanizmaların madde metninde yer alması, bu hükümlerin uygulanmasını ve amacına hizmet etmesini engellemektedir. Bu eksiklikler, AKP'nin denetlemeye ve denetlenmeye bakışını da yansıtmaktadır.

Sayın milletvekilleri, klasik yönetimbilimi kavramlarından biri olan denetim, yönetim sürecinin önemli bir parçasıdır, yönetimin temel işlemlerinden biridir. Denetim sürecinin sağlıklı işlemesi, idarenin etkili bir şekilde denetlenmesi, kamu yönetiminin etkin ve rasyonel çalışmasının temel koşullarından birisidir. Belediye meclisi üyelerinin belediye işleriyle ilgili konularda bilgi edinmelerinin önünün açılması, faaliyet raporunun değerlendirilmesi ve denetim komisyonunun kurulması, belediyeleri bir nebze şeffaflığa, açıklığa yaklaştıracaktır. Ancak, yerel yönetimler, Anayasamızda da ifade edildiği gibi, mahallî müşterek ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan kamu tüzelkişileridir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)