Dünya sigarasızlar günü nedeniyle

ZÜHEYİR AMBER (Hatay)Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; "31 Mayıs 2003, Sigarasız Bir Dünya Günü" nedeniyle gündemdışı söz almış bulunmaktayım; hepinize saygılarımı sunarım.

Değerli arkadaşlar, kendiniz için, aileniz için, toplum için bugün sigarasız ilk gününüz olsun ve yakmamak üzere söndürün diyerek konuşmama başlıyorum.

Sigarayı bırakmanın ilk günlerinin güç olacağını bilin; ama, zor günlerin gelip geçeceğini, sigarasız yaşamın çok daha güzel olacağını düşünün.

Sigara, başta akciğer kanseri olmak üzere kalp vedamar hastalıklarına, erken yaşlanmaya ve ölmeye yol açmaktadır. Sigara içenlerin dörtte 1'i 70 yaşlarında, diğer dörtte 1'i de hayatlarından yirmiüç yıl kaybederek öleceklerdir. Bugün aramızda yaşayan 4 000 000 Türk vatandaşı sigara içtikleri için yirmiüç yıl erken öleceklerdir. Tüm dünyada sigara kullanımı nedeniyle 8 saniyede, maalesef, 1 kişi kaybedilmektedir; yani, ölmektedir. Bu durum, güçlü bir bağımlılık yapıcı etken olan sigarının etkisinden kurtulabilmek için sadece birey olarak tiryakilerin değil, devlet yönetimlerinin ve halkların da topyekûn çaba göstermelerine gerek olduğunu, açıkça göstermektedir.

Değerli arkadaşlar, Dünya Sağlık Örgütünün araştırmalarına göre, dünyada 1 100 000 000 sigara içicisi var. Sigara içenlerin, maalesef, 8 000 000'dan fazlası, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerdedir ki, Türkiye nüfusunun yüzde 47'sinin sigara içtiği bilinmektedir ve Türkiye'de -yine, maalesef diyorum- sigara alabilmek için peşin ve nakit olarak her gün 17 000 000 dolar para harcanmaktadır; biz, bunu yıllık hesapladığımız zaman, yılda 6 500 000 000 dolar sigara için harcanmakta ve bu para, bu şekilde heba edilmektedir.

Sigara firmaları, yılda 350 000 kişiyi, günde 1 000 kişiyi öldüren bu ölümcül zehri pazarlayarak, ölümü satmaktadırlar. Bu pazarlama faaliyetlerini yaparken, müşterilerinin üçte 1'inin 13 yaşına kadar, yüzde 90'ının da 20 yaşından önce sigaraya başladıklarını bilirler. Kârlılığının devamı, hatta, sigara endüstrisinin ayakta kalması, 18 yaşın altındakilere yapılan satışın başarısına bağlıdır.

Yapılan araştırmalar, sigara firmaları hakkındaki şu çıplak gerçekleri ortaya çıkarmıştır: Sigaranın zararlı sağlık etkilerini ve bağımlılık özelliğini bilerek inkâr ettiklerini, çocukları hedef alarak acımasız pazarlama taktikleri uyguladıklarını, pasif sigara içme konusundaki bilimsel gerçekleri çarpıttıklarını, tüketicileri düşük nikotin ve düşük katran sahte tanımlarıyla aldattıklarını, gelişmekte olan ülkelerde en saldırgan politikaları sürdürdüklerini, sigara kaçakçılarına yardımcı olduklarını hepimiz bilmekteyiz.

Bu çerçevede, sigarayı özendiren direkt-endirekt tüm reklamlar, promosyonlar ve sponsorluklar yasaklanmalıdır. Ülkemizde reklam yasağı vardır; ancak, bu yasak, bilinçli veya bilinçsiz, maalesef, delinmektedir. Buna, en son örnek olarak, Türkiye'de yapılacak olan Formula 1 araba yarışlarını burada gösterebiliriz.

Sigara kaçakçılığı, mutlaka önlenmelidir. Sigara paketleri üzerinde bulunan "sigara sağlığa zararlıdır" ve benzeri sağlık uyarıları, daha büyük puntolarla yazılmalı, paketin en az yüzde 50'sini kaplamalıdır. Hatta "18 yaşından küçüklere satılamaz" ibaresi yazılmalıdır. Bilimsel olmayan, halkı, özellikle gençleri yanıltan, hafif, light veya düşük nikotinli gibi tanım ve semboller önlenmelidir. Tütün ürünlerine konulan vergiler artırılmalı, gümrüksüz sigara satışı engellenmeli ve alınan vergilerin bir kısmı, sigarayı bırakma yöntemlerine ayrılmalıdır. Tütün ürünlerinin desteklenmesi önlenmeli; ancak, bu yapılırken, üreticiler mağdur edilmemelidir.

Değerli arkadaşlar, özelleştirmeler, işletmelerin verimlerini artırmak için yapılmaktadır. Sigara işletmelerinin verimini artırmak, tüketimi artırmak, hastalık ve ölümü artırmak anlamını taşımaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun.

ZÜHEYİR AMBER (Devamla)Çokuluslu sigara firmaları için, Türkiye, çok iştah açıcı bir pazardır ve kendi beyanlarında, Türkiye'nin genç nüfusuyla ilgili, çok ümit verici olduğu ibaresi yer almaktadır. Tekel Sigara İşletmesini satın alacak çokuluslu sigara firmalarının, pazarı genişletmek ve tüketimi artırmak için, geçmişte de çok acımasızca sergiledikleri taktikleri uygulayacakları şüphe götürmemektedir. Alelacele satılacak Tekel, devletimizi ve ulusumuzu büyük zararlara sokacak, ayrıca, halkımızın sağlığına büyük tahribatlar verecektir. Bu, hepimizi büyük vebal altında bırakacaktır. Bu konuda daha duyarlı olmanızı diliyorum ve hepinize saygılarımı sunuyorum. (Alkışlar)