2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MEHMET HİLMİ GÜLER (Ordu)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, hepinizi saygıyla selamlıyorum; Bakanlığımın bütçesinin kabul edilmesi dileğiyle, birkaç sözle bazı açıklamalar yapmak istiyorum.

Önce, uygulayacağımız politikanın felsefesiyle ilgili birkaç söz söylemek istiyorum; çünkü, daha evvelden, geçmiş koalisyonlar hükümetlerinde pazarlık konusu yapılan bir bakanlıktan, gelecek vizyonu olan, köklü çözümleri esas alan, tozları halının altına süpürmeyen, kararlı bir bakanlığın oluşması için, mutlaka kararlı olmak, samimî olmak ve heyecan duymak gerekir. Bunun için de, Bakanlığım elemanlarının bilgileri ve deneyimleri vardı; eksik olan şey, belirgin bir politikanın oluşmasıydı ve onunla ilgili de bir gelecek vizyonunun şekillenmesiydi. Burada, üç önemli kavram öne çıkmaktadır: Birincisi sürdürülebilirlik, ikincisi değişimin kaçınılmazlığı, üçüncüsü de yeniden yapılanmanın gerekliliği. Sağlıklı bir bakanlığın oluşması için, bunların mutlaka yapılması lazımdı. Bunun için de, mevcut bürokrasiyi sadeleştirmek gerekiyordu. Bununla ilgili, insan kaynakları yönünden geniş bir çalışma yaptık.

İkinci olarak, birimler arasındaki ilişkinin sadeleşmesi gerekiyordu; çünkü, karar alma mekanizmasıyla birlikte uygulamanın sağlıklı yapılması gerekiyordu. Onun dışında, uygulamaya bağlı olarak da fiyatlandırma noktasında büyük aksaklıklar ve hatalar vardı; bunlar üzerinde ciddî bir çalışma başlattık.

Petrolden elektriğe, doğalgazdan tüpgaza kadar bütün enerji ve bağlı ürünlerin fiyatlandırma mekanizmasında, zaman zaman, verginin de vergisi alınması şeklinde yorumlanabilecek hatalar vardı ve fiyatlandırmalar üzerinde ciddî çalışma başlattık ve bunu sağlıklı bir baza oturtmaya çalışıyoruz.

Tabiî, burada, yapılması gereken bütün çalışmaları oluştururken, reel sektörün sorunlarını ihmal etmek olamazdı. Kamu kesimi borçlanma gereğini, sanayi üretimini, özel sektörün istihdam artışını, tarım sektörünü ve tarım sektöründeki üretim verimini de, bir Enerji Bakanı düşünmek zorundadır. Dolayısıyla, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının yapısında multi disipliner bir yaklaşım söz konusudur. Bu bakımdan, yapılan çalışmaların kısa vadeli olmaktan ziyade, uzun vadeli, köklü çözümleri içermesi gerekmektedir.

Bu arada, dört ay içerisine, biraz önce bahsettiğim çalışmaların dışında, neleri sığdırdık; tüm anlaşmaları masaya yatırdık. Bunlar içinde taraflarla görüşmeye başladık. Bunun içinde doğalgaz görüşmeleri vardı, yap-işlet-devret anlaşmalarının detayları vardı, ikili anlaşmalar ve fiyat artışları vardı ve bunların içinde özel statülü olanların durumları vardı ve bunların dışında, yolsuzluk, usulsüzlük ve görevi kötüye kullanma diye nitelendirilebilecek çalışmalar vardı; bunların dosyaları incelendi, somut delillerin tespiti çalışmaları başlatıldı ve 36 dosya açıldı. Bunun 12 tanesi süratle sonuçlandırıldı, diğer büyük dosyaların da sonuçlarını, yakında kamuoyuyla paylaşacağız.

Burada, özellikle iki grafiği göstermek istiyorum; çünkü, bu çalışmanın temelini oluşturacak unsurdur. Bir tanesi, doğalgaz alımıyla ilgili grafiktir. Burada talep belli bir seyirde giderken, belli yıllarda bir zıplama söz konusu olmuştur ve ondan sonra, tekrar, yatay olarak gitmiştir. Buradaki sunî talep artışı, bazı konuların açıklanmasında özel bir önem taşımaktadır.

İkinci grafik ise, EÜAŞ’ın (Elektrik Üretim AŞ) termik santrallarının, hidroliklerinin ve teşekkül dışı alımlarının seyridir. Burada termik santrallar belli bir süreyle aşağı doğru düşmüştür, hidroliklerde de düşüş vardır, dışarıdan elektrik alımı -yani, EÜAŞ dışı alımlar- ise artmıştır. Bunun mutlaka araştırılması gerekirdi ve bu araştırmaları belli bir şekilde ele aldık.

Bütün bu çalışmaların içinde, bu sunî talep artışlarının ve buna karşılık kömür ve hidrolik santrallarının yeterince kullanılmamasının üzerine gittik. Burada yerli kaynakları mutlaka kullanmamız gerekiyordu; çünkü, ulusal kaynaklarımız bizim için son derece önemlidir, dışa bağımlılığımızın azaltılması için son derece önemlidir, geleceğimiz için önemlidir, gelecek nesillerin mutluluğu için önemlidir, millî menfaatlarımız için önemlidir. Şunu gördük ki, maalesef, ulusal kaynaklar ihmal edilmiştir ve dışa bağımlılığımız, 2020 yılında, yüzde 80’e ulaşacaktır. Bunun mutlaka düzeltilmesi gerekiyordu ve buna, biz, el koyduk.

Bu noktada, son derece kararlı bir şekilde, bu çalışmaların üzerine gidiyoruz ve yolsuzluk dosyaları dediğimiz -usulsüzlük veya görevi kötüye kullanma da dahil olmak üzere- bu çalışmaları, yakında, belli bir sistematik içinde, kamuoyuyla paylaşacağız. Bu noktada, çok kararlı olduğumuzu, bir defa daha, arz etmek istiyorum.

Tabiî, çalışmaların, mutlaka bilimsel ve teknik bir baza oturması gerekiyordu; çünkü, rakamlar arasında büyük bir keşmekeş ve tutarsızlık vardı. Bunun için, mutlaka, enerji konusunu bilimsel ve teknik bir baza oturtmak için, ulusal enerji enstitüsü kurulması gerekiyordu ve bu çalışmaları başlattık.

İkinci olarak, su, son derece önemliydi; çünkü, su, aynı zamanda petrol kadar önemlidir ve yakında da, yine, önemi büyük bir şekilde artarak gidecektir. Bunun için de, ulusal su enstitüsü kurulması çalışmasını başlattık. Burada da yine, bilimsel ve teknik çalışmalar yapılacak, özellikle, DSİ bünyesinde ki, DSİ bütün büyük yatırımlara imza atmış, övünülecek bir kurumumuzdur, ulusal bir kuruluşumuzdur ve bundan sonra da yatırım hamlelerini, günü gününe, saatini hatta dakikasını da vererek, her ay belli yatırımları açarak, ulusumuzun hizmetine katacaktır.

Bunun dışında, tamamlanan işlerden, Bor Araştırma Enstitüsünün kanun tasarısı tamamlanmış, Büyük Millet Meclisine gönderilmiştir. Maden Yasası Türkiye Büyük Millet Meclisindedir. Petrol Yasası hazırlanmaktadır. Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce, şu anda, petrol piyasası yasası hazırlanmaktadır ve bu da, büyük bir eksikliği giderecektir; çünkü, şu andaki bütçe açığımıza neden olan, pahalılığa neden olan petrolün, ülkeye kaçak girmesi ve aynı zamanda solventlerle hem ekonomiyi zorlaması hem de üretimi etkilemesi önlenecektir. Bununla ilgili ciddî çalışmalarımız sürmektedir.

Bu arada, Devlet Su İşlerinden başlamak üzere birkaç kuruluşumuz hakkında bilgi arz edeyim: Devlet Su İşleri, yatırımlarını, teker teker gözden geçirmektedir. Önem sırasına göre bitirilmesi en yakın olandan başlayarak, önem sırasına göre bunları ele almaktayız. Bunlar, teker teker hizmete açılacaktır.

İkinci bir nokta, petrol gibi su aramaya başlayacağız. Ekonomik olmayan su kaynaklarının da aranması gerekmektedir; çünkü, ülkemizin geleceğini de ciddî bir şekilde düşünmek zorundayız. Bu arada...