Yatırımların ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hk.5084 sayılı kanun sebebiyle iller arasında oluşan haksız rekabetin giderilmesi konusunda

MEHMET VEDAT YÜCESAN (Eskişehir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 5084 sayılı Kanunla iller arasında oluşan haksız rekabetin giderilmesine ilişkin gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, konuşmama başlamadan önce, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; teşvik uygulamaları, üretim ile yatırımın önünü açmak ve işsizliği azaltmak için benimsenen çok önemli uygulamalardır; ancak, teşvik yanlış uygulanır, yanlış kriterlere dayandırılırsa, beklentilerin aksine, hiç de arzu edilmeyen sonuçlara neden olabilir, iller arasında haksızlığa yol açar, kaynak israfına neden olur, girişimciler arasında devlet eliyle haksız bir rekabet ortamı oluşur ve siz, işsizliği azaltacağım derken, teşvik kapsamı dışında kalan illerdeki birçok işletmenin kapanmasına, dolayısıyla, işsizliğin artmasına neden olursunuz.

Değerli arkadaşlarım, maalesef, yakın zamanda yasalaşan 5084 sayılı Kanun, ifade ettiğim olumsuz uygulamalardan birine emsal teşkil etmiştir. Kanunla, teşvik kapsamına giren illere, enerji indirimlerinden vergi muafiyetlerine kadar, yatırımı ve kalkınmayı hedefleyen çeşitli kolaylıklar sağlanması öngörülmüştür. Üzülerek belirtmek istiyorum ki, bütün uyarılara rağmen, teşvikin il bazında uygulanması, iller ve sektörler arasında rekabet ortamını derinden sarsmıştır. Bu hususta, ilgili, çarpıcı bir örneği dikkatinize sunmak istiyorum.

Değerli arkadaşlarım, teşvik kapsamı dışında bırakılan Eskişehir İlindeki bir tekstil işletmesi ile teşvik kapsamındaki komşu illerin herhangi birinde kurulan bir tekstil işletmesini ele alalım. Komşu iller teşvik kapsamında yer aldığı için, bu illerde kurulacak olan veya kurulu olan tekstil işletmesi, Eskişehir'de kurulu tekstil işletmesinden daha ucuza enerji alacak, işsizlik maliyeti daha ucuz olacak ve daha az vergi ödeyecektir. Bu kolaylıklarla toplam maliyeti yüzde 50'lere varan oranda düşüş kaydedilmektedir ve kaydedilecektir. Bu şartlar altında, Eskişehir'de veya teşvik kapsamında olmayan başka bir kentte kurulu işletmenin, teşvik kapsamında yer alan komşu ildeki işletmeyle rekabet etmesi mümkün müdür değerli arkadaşlarım?!

Değerli milletvekilleri, maliyet kalemlerine dikkatinizi çekmek istiyorum. Teşvik kapsamında yer almayan herhangi bir ilimizdeki işletme, hangi projeyi ortaya koyarsa koysun, hangi üretkenliği sağlarsa sağlasın, maliyetlerini ancak yüzde 2 veya yüzde 3 düşürebilir. Maliyetlerini yüzde 40, yüzde 50 oranında düşürebilmesi mümkün değildir. Bu şartlar altında siz bu iki işletmeye, hadi bakalım rekabet edin diyeceksiniz.

Değerli arkadaşlarım, rekabet ortamını tesis etmek, piyasa mekanizmasını korumak devletin aslî görevlerindendir. Bu çerçevede, devlet eliyle, komşu iller arasında haksız rekabet yaratmanın bir anlamı, bir izahı var mıdır?! 5084 sayılı Yasayla teşvik kapsamına alınmayan illerde sektör ayırımına gidilmeden tüm yatırımlar teşvik edilmektedir; bunun anlamı, haksız rekabetin tüm sektörlere yayılmasıdır. Bu olumsuz gelişmelerin sonucunda, doğal olarak, teşvik kapsamında olmayan bir ilimize yapılması düşünülen yatırım, kapsam dahilindeki diğer illere kayacaktır. Diğer taraftan, mevcut teşvik sistemiyle, yeni istihdam alanları yaratacak işletmeler kollanırken, milletimize yıllardır istihdam olanakları sunmuş işletmelerimiz ise, kaderleriyle baş başa bırakılacaktır.

Değerli arkadaşlarım, Eskişehir'in, Denizli'nin, Kırıkkale'nin, Samsun'un, Gaziantep'in ve birçok ilin, teşvik kapsamına alınmayan diğer illerin feryatları bu olumsuzluklardan kaynaklanmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Yücesan.

MEHMET VEDAT YÜCESAN (Devamla)Bu illerin etrafları teşvik edilen illerle kuşatılmıştır. Buralardaki yatırımlar duraklamıştır. İşletmeler haksız rekabetle karşı karşıya kalmıştır. Daha geçen hafta, Adanalı bir sanayici "teşvik uygulaması nedeniyle müşterilerimi kaybettim, iflas ediyorum" diye haykırıyordu. Konuyla ilgili haberi gazetelerden hepimiz okuduk. Sanayi odaları da, yasanın yürürlüğünün iptali için hukuk süreci başlatmaya hazırlanıyorlar.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; huzurlarınızda yenilemek istiyorum: Teşvik uygulamalarının temelinde, kaynakların, ülke ekonomisi açısından daha yararlı olacak alanlara yönlendirilmesi yatmaktadır. Bu amaca ulaşmak için, yeni, üretken, ülkeye faydası olan bir teşvik yasasının ortaya konması zarurîdir. Mevcut yasa ülke ekonomimize yarardan çok zarar getirir durumdadır. Yasanın altkomisyonun gündemine alınması önemli bir adımdır; ancak, bize göre yeterli değildir.

İhtiyacımız olan, illerin ve ilçelerin özellikleri gözönüne alınmak suretiyle, sektörel ve bölgesel bazda teşvik uygulayacak ve iller arasında oluşacak haksız rekabetin önüne geçecek bir yasadır. Bu amaç doğrultusunda kolektif bir aklı ortaya koymalı, yaratacağımız sinerjiyle sadece bazı illerimizi değil, tüm yurdumuzu kucaklamalıyız.

Değerli arkadaşlarım, sanayi ve ticaret camialarını yakından tanıyan bir arkadaşınız olarak tespit ve görüşlerimin dikkate alınmasını temenni ediyor, hepinize saygılar sunuyorum. (Alkışlar)