2003 mali yılı bütçesi 10 uncu tur görüşmeleri

CHP GRUBU ADINA OĞUZ OYAN (İzmir)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Tabiî, bu konuşmayı, Sayın Maliye Bakanı buradayken yapmak isterdim. Hükümet ve Maliye Bakanı, galiba, bu bütçeyi bizim kadar dahi ciddiye almıyor; öyle anlaşılıyor.

SALİH KAPUSUZ (Ankara)Biraz sonra gelecek.

OĞUZ OYAN (Devamla)Değerli milletvekilleri, ben, bu madde bağlamında, bu bütçenin Anayasaya aykırı olarak getirdiği düzenlemeleri aktarmak istiyorum. Bu, yeni bir olgu değildir. Yıllardır, Türkiye’de, bütçe kanunlarıyla Anayasaya aykırı düzenlemelere gidilmektedir. Anayasa Mahkemesinden bu konuda çok sayıda iptal kararı çıkmıştır. Buna rağmen, bu tür düzenlemeler devam etmektedir; üstelik, 2003 bütçesi, bu düzenlemeleri çok daha fazla genişletmektedir.

Anayasaya aykırı düzenleme nasıl yapılmaktadır; bunun iki ana yolu vardır. Bu yollardan birincisi, Anayasanın, bir kanunla düzenleme yapılmasını istediği, emrettiği durumlarda, anayasal kurala uyulmaksızın, bütçe yasasıyla düzenleme yapılmasıdır. Bu, anayasaya aykırılık oluşturur. Anayasanın 161 inci maddesi çok açıktır ve orada “bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz” denilmektedir; ama, konulmaktadır. Maddelere geçmeden önce bir şeyi söyleyeyim: Anayasanın hangi maddeleri bunları düzenliyor? Anayasanın 73 üncü maddesi, vergi ödeviyle ilgili olarak bir düzenleme getiriyor. Anayasanın 128 inci maddesi, kamu hizmeti görevlileriyle ilgili olarak bir düzenleme getiriyor. Anayasanın 161, 163 üncü maddeleri, bütçenin hazırlanması, uygulanması ve değişiklik yapılabilme esaslarıyla ilgili olarak özel yasal düzenleme yapılmasını kurala bağlıyor ve bütçenin sınırlarını çiziyor. Örneğin, vergi muafiyet ve istisnalarının bütçe yasasıyla konulması, değiştirilmesi veya kaldırılması, anayasal düzen açısından mümkün değildir.

İkincisi, Anayasada yasaya bırakılmamış; ancak, bir yasayla düzenlenmiş olan konular varsa, bunların da bütçe kanunuyla değiştirilmesi mümkün değildir ya da ortadan kaldırılması mümkün değildir.

Anayasanın genel hükümlerinde, 87, 88, 89 uncu maddelerinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevleri, yetkileri, bu bağlamda, kanunların teklif edilmesi, görüşülmesi ve Cumhurbaşkanlığınca yayımlanması esasları düzenlenmiştir. Örneğin, bütçe gelirlerinden pay alınması, bazı idare veya kuruluşlar bakımından kendi özel yasalarıyla düzenlenmişse, bunun bütçe hükümleriyle değişmesi olanağı yoktur. Örneğin, siz, belediyelerin paylarını özel yasada düzenlemişseniz, buraya da bütçe yasasıyla getirip, bunları yeniden düzenleme imkânınız yoktur.

Maliye Bakanı yaptığımız konuşmanın önemi üzerine, herhalde, teşrif etmiş gözüküyor.

Bakınız, şimdi, bazı örnekler vereyim: Efendim, maddelerin değerlendirilmesi açısından bakarsak, 2003 yılı bütçesinin maddelerinde çok sayıda Anayasaya aykırılık görüyoruz; bunlar, hızlı bir incelemeyle 20 civarında gözüküyor.

Örneğin, 10 uncu maddede kamu haznedarlığı olarak düzenlenen madde, Anayasa Mahkemesince daha önce iptal edilmiş bir maddedir; çünkü, böyle bir düzenlemeyle, siz, birçok kamu kuruluşunun kendi özel yasalarında yapılmış düzenlemelere aykırı düzenleme getiriyorsunuz; dolayısıyla, burada bir Anayasaya aykırılık var; bu iptal edildi. Daha önce, SSK Genel Müdürü olan ve şu anda aramızda bulunan arkadaşımız Kemal Kılıçdaroğlu’nun da başvurusu bunda rol oynamıştı; bu, Anayasanın genel hükümlerine, 87 inci ve 89 uncu maddelere göre bir iptal kararıyla sonuçlanmıştır. Yani, SSK Genel Müdürlüğü gibi, il özel idareleri gibi, Türk Telekomünikasyon A.Ş gibi, Adalet Bakanlığı Ceza İnfaz Kurumu ve Tutukevleri, İş Yurtları Kurumu gibi, gelirleri özel yasalarla düzenlenmiş kurumları, siz, burada, kamu haznedarlığı içine alamazsınız.

Madde 13’te, yatırım harcamaları başlığı altında, il özel idarenin yetki devri düzenlemesi, Anayasanın 127 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki “mahallî idarelerin kuruluş ve görevleri ve yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir” hükmüne aykırıdır.

16 ncı maddenin (b) fıkrasında “ilaç katılım payları karşılığında ilgililerin maaş ve aylıklarından kesinti yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir” düzenlemesi Anayasaya aykırıdır ve bu hüküm, buna benzer bir hüküm 1995 yılında iptal edilmiştir.

17 nci maddenin (b) fıkrasında “vakıf ve dernekler ayrıca Maliye Bakanınca denetlenir” hükmü, bütçeyle, bütçe dışı alanlarda kanun yapmak hükmünde olup, Anayasaya aykırıdır; yapacaksanız, bunun kanunu vardır, bu kanunda yaparsınız.

Madde 20’de düzenlenen ödenek devir ve iptal işlemleri bağlamında (b) fıkrasında “özel ödeneklerden yapılacak harcamaların İhale Kanunu, Genel Muhasebe Kanunu, Sayıştay Kanununda sayılan hükümlere tabi olmaması” yönündeki düzenleme, Anayasa aykırıdır; nitekim, daha önce bu konuda Anayasa Mahkemesinin iptal kararları bulunmaktadır.

20 nci maddenin (g) fıkrasında “işyurtları paylarından İşyurtları Kurumu hesabına aktarılması gereken tutarın tamamını genel bütçeye gelir kaydetmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir” düzenlemesi, Anayasaya aykırıdır. Bunu yapmak istiyorsanız, kanunla yaparsınız, bu kurumun kanununu değiştirirsiniz; Anayasaya aykırılık teşkil ettirmezsiniz, her yıl da burada bu tür düzenlemelere başvurmamış olursunuz.

Madde 26’da düzenlenen Hazine garanti limiti, dış proje kredileri ve borçlanmaya ilişkin hükümler kapsamındaki (c) fıkrasında “KDV ve ÖTV karşılığı olmaması durumunda bunlara ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir” hükmü, Anayasaya açıkça aykırılık oluşturmaktadır. Bu hüküm, daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir; ancak, 2003 geçici bütçesinde de bu hükme yer verilmişti; biz, geçici bütçe olduğu için Anayasa Mahkemesine gitmemiştik.

Aynı maddenin (d) fıkrasında, yani, 26 ncı maddenin (d) fıkrasında “devlet dış borçlarıyla ilgili kredi anlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemler 2003 yılında her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır” hükmü, Anayasaya aykırıdır. Daha önce de, 1996 yılında, Anayasa Mahkemesi iptal kararı vermiştir. Anayasanın 73 üncü maddesine bakarsanız, bunun neden iptal edilmesi gerektiğini anlarsınız.

Aynı maddenin, yani, 26 ncı maddenin (g) fıkrasında, tıpkı biraz önce söylediğim (d) fıkrasında olduğu gibi, yine, Anayasanın 73 üncü maddesine aykırılık vardır; çünkü, tekrar söylüyorum, vergi, resim, harç, fon kesintisinden istisna hükmü getiren tüm düzenlemeler Anayasaya aykırıdır. Yapmak istiyorsanız yolu açıktır, kanunu değiştirirsiniz, kimse size engel değil; ama, bütçe kanunuyla bütçeyi ilgilendiren hükümler koyabilirsiniz.

31 inci maddenin (g) ve (k) fıkraları da Anayasaya aykırı düzenlemelerdir.

35 inci maddede “Muhtelif gelirler” başlığı altında özellikle bunun (a) fıkrasında düzenlenen kurumların hâsılatından alınacak paylar konusu, kuruluşların yasalarındaki özel hükümlere aykırı olması nedeniyle, 1996 ve 2002’de, Anayasa Mahkemesince iki kez iptal edilmiştir.

49 uncu maddede düzenlenen milletlerarası tahkime ilişkin uyuşmazlıklarda hizmet satın alınması konusu, 4734 sayılı İhale Kanununun hükümleri dışına çıkmak anlamına gelmektedir ve Anayasaya aykırıdır.

50 nci maddede düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi lojmanlarının satışı konusu da, Anayasaya aykırılık yönünden iptal konusu olabilecektir.

Birincisi: Kamu kuruluşlarının gayrimenkul satışının bütçe kanunuyla düzenlenmesi konusu daha önce de Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş idi. Söz konusu gayrimenkuller Maliye Bakanlığı mülkiyetinde olduğuna göre, burada da benzer sorun vardır.

İkincisi: Bu satıştan elde edilen gelirlerin belirli bölümleri belediyelere ve kuruluşlara dağıtılmaktadır ki, burada da Anayasaya aykırı düzenleme söz konusudur; bunlar bütçe kanunuyla yapılmaz.

Üçüncüsü: Bu satışların 4734, 1050 ve 832 sayılı Yasaların düzenleme kapsamından çıkarılması yönünden de Anayasaya aykırılık söz konusudur.

Nihayet 51 inci maddeye geliyorum. 51 nci madde çok uzun bir madde, şimdiye kadar olduğundan çok daha uzun düzenlenmiştir. “Kısmen veya tamamen uygulanmayacak hükümler” başlığı altında çok sayıda hüküm sayılmaktadır. Burada, Anayasaya çok sayıda aykırılık vardır; ben, 5 tane saydım, daha fazla sayanlar olabilir. Burada, 51 nci maddenin (a) fıkrasının 5 inci bendinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun memur aylıklarına katsayı ve artışlara ilişkin hükümleri kapsayan 154 ncü maddenin birinci fıkrasının 2003 yılında uygulanmamasına dönük düzenleme Anayasaya aykırı düzenlemedir. Keza, burada, geçici bütçeyle daha önce getirilmiş olan harcırahların Harcırah Kanunuyla düzenlenmesi gerekirken, bunun Anayasayla düzenlenmesine ilişkin (f) fıkrası, yine, Anayasa Mahkemesince -daha önce 2002 yılında iptal edilmiş, henüz çok yakın- iptal edilmiş bir düzenleme olup, burada tekrar edilmektedir. Üstelik burada, yeni (f) fıkrasında, komisyonda değişiklik görmüş (f) fıkrasında harcırahlara bir de tavan getirilmektedir, 500 milyon gibi; bu da, Harcırah Kanununu ilgilendirmektedir ve Anayasaya aykırıdır.

51 inci maddenin (e), (v) ve (y) fıkralarında yer alan pay dağıtma oranlarını değiştiren düzenlemeler de Anayasaya aykırıdır.

Burada, özellikle (v) ve (y) fıkralarına değinmek istiyorum; çünkü, burada, belediye payları değiştirilmektedir. (v) fıkrasında belediyelere bütçeleri üzerinden verilen yüzde 6’lık oran yüzde 5’e indirilmektedir. Böyle bir düzenleme, ancak ilgili kanunda yapılabilir; burada, bütçe kanununda bu düzenlemeyi yapamazsınız. Keza (y) fıkrasında büyükşehir belediyelerine ilişkin payın 4,1’den 3,5’e geriletilmesi de yine Anayasaya aykırıdır; bu, ancak ilgili kanunda bir düzenlemeyle mümkün olabilirdi.

Bütün bunlar için Anayasa Mahkemesine başvurma yolu açıktır, Anayasaya aykırılıktan, çok sayıda iptal söz konusu olabilecektir. Biz, buradan uyarıyoruz; bu uyarıyı, lütfen, ciddiye alınız; Türkiye’nin kaynaklarını, Türkiye’nin zamanını boşa harcamayınız; Anayasaya aykırı olan düzenlemeleri, lütfen, bütçelerle getirmeyiniz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Oyan; konuşmanızı tamamlayabilirsiniz.

OĞUZ OYAN (Devamla)Ben, son olarak şunu söyleyeyim: Türkiye’nin, gerçekten, kaybedecek zamanı yok. Burada, tekrarlanan aykırılıklar söz konusudur. Bu yolu ilk defa siz açtınız demiyoruz; bu yolu ilk defa Adalet ve Kalkınma Partisi açmamıştır; ancak, sizin dönemizde, bu yol, otoyola -isterseniz, duble yola diyelim- çevrilmiştir. Bu, yanlış bir uygulamadır; bundan vazgeçiniz. Burada, geçici bütçe sırasında, bu uyarıları tekrarladık ve “önümüzde üç ay var; lütfen, bu düzenlemeleri getirmeyiz; bu üç ay içinde, ilgili bazı yasalarda düzenleme yapma imkânı vardır, bunları yapınız” dedik.

Lütfen, bunları yapalım. Şimdi yapamadınız... Şimdi yapsanız, hâlâ mümkün; ilgili maddelerde, önergelerle, bu düzeltmeler yapılabilir. Biz, bazıları için yapmaya çalışacağız, hepsi uğraşmayacağız; ama, Anayasaya aykırılık için başvuru yolu açıktır. Biz umuyoruz ki, bundan sonra, en azından önümüzdeki bütçe döneminde bunların tümü ayıklanmış olsun; ama, burada da, elimizde henüz fırsat varken, geliniz, bu yolu kapatalım, bütçeleri, genel mevzuata, özellikle Anayasaya uygun hale getirelim.

Teşekkür ederim. (CHP sıralarından alkışlar)